Brom

Właściwości atomowe

Promień • atomowy • walencyjny • van der Waalsa	115 (obl. 94) pm 114 pm 185 pm
Konfiguracja elektronowa	[Ar]4s²3d¹⁰4p⁵
Zapełnienie powłok	2, 8, 18, 7 (wizualizacja powłok)
Elektroujemność • w skali Paulinga • w skali Allreda	2,96 2,74
Potencjały jonizacyjne	I 1139,9 kJ/mol II 2103 kJ/mol III 3470 kJ/mol

Właściwości fizyczne

Ciepło parowania	15,438 kJ/mol
Ciepło topnienia	5,286 kJ/mol
Ciśnienie pary nasyconej	5800 Pa (280,1 K)
Ciepło właściwe	480 J/(kg·K)
Przewodność cieplna	0,122 W/(m·K)
Układ krystalograficzny	rombowy
Prędkość dźwięku	206 m/s (293,15 K)
Objętość molowa	19,78×10⁻⁶ m³/mol

Najbardziej stabilne izotopy

izotop	wyst.	o.p.r.	s.r.	p.r.
⁷⁷Br	{syn.}	57,04 h	w.e.	⁷⁷Se
⁷⁹Br	50,69%	stabilny izotop z 44 neutronami
⁸¹Br	49,31%	stabilny izotop z 46 neutronami
⁸²Br	{syn.}	35,3 h	β⁻	⁸²Kr

Niebezpieczeństwa

MSDS

Zewnętrzne dane MSDS

Globalnie Zharmonizowany System
Klasyfikacji i Oznakowania Chemikaliów

Zagrożenia wg Rozporządzenia CLP, zał. VI^[1]

Niebezpieczeństwo

Zwroty H

H314, H330, H400

Zwroty EUH

brak zwrotów EUH

Zwroty P

P260, P273, P280, P284, P305+P351+P338, P310^[4]

Europejska klasyfikacja substancji

Zagrożenia wg Rozporządzenia CLP, zał. VI^[1]


Silnie toksyczny (T+)	Żrący (C)	Groźny dla środowiska (N)

Zwroty R

R26, R35, R50

Zwroty S

S1/2, S7/9, S26, S45, S61

NFPA 704^[2]

Numer RTECS

EF9100000

Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
warunków normalnych (0 °C, 1013,25 hPa)

Multimedia w Wikimedia Commons

Hasło brom w Wikisłowniku

Brom (Br, gr. βρῶμος, brómos, oznacza "mocno pachnący" lub "smród", łac. bromium, ang. bromine)^[5] – pierwiastek chemiczny, niemetal z grupy fluorowców w układzie okresowym. W warunkach normalnych jest brunatnoczerwoną cieczą o ostrym, nieprzyjemnym zapachu zbliżonym do zapachu chloru. Znane są 4 izotopy bromu o liczbach masowych 77, 79, 81 i 82, z których 79 i 81 są trwałe i występują w naturze w prawie tej samej ilości (50,6:49,4^[6]).

Występowanie

Występuje w skorupie ziemskiej w ilościach śladowych 0,37 ppm (wagowo, 1,6·10^-4^[6]), głównie jako zanieczyszczenie piasku morskiego i pokładów soli kamiennej. Większe jego ilości (65 ppm) występują w wodzie morskiej. W obu przypadkach występuje on w formie bromku sodu.

↑Wróć do wcześniejszej sekcji

Związki bromu

Osobna strona: Kategoria:Związki bromu.

Najbardziej znane jego związki: bromowodór – po rozpuszczeniu w wodzie bardzo silny kwas, oraz jego sole bromek sodu, bromek potasu, duże znaczenie w chemii organicznej mają jego sole fluorkowe NaBrF_x x=4,5,6, które są bardzo dobrymi grupami odchodzącymi w reakcjach podstawienia nukleofilowego.

↑Wróć do wcześniejszej sekcji

Zastosowanie

Stosuje się go w wielu reakcjach np. do syntezy bromków alkilowych, które są bardziej reaktywne od odpowiednich chlorków. Bromek srebra jest masowo wykorzystywany w technikach litograficznych i fotograficznych. Bromek potasu był szeroko stosowanym środkiem w Wojsku Polskim mającym na celu tłumienie napięcia seksualnego u żołnierzy.

↑Wróć do wcześniejszej sekcji

Znaczenie biologiczne

Brom jest obecny we wszystkich organizmach w ilościach zbliżonych do jego stężenia w wodzie morskiej (ok. 50 ppm), nie odgrywa on jednak żadnej roli w procesach życiowych^{[potrzebne źródło]}.

W dużych ilościach czysty brom jest silnie toksyczny. Jony bromkowe Br^- są nieszkodliwe, o ile ich stężenie nie przekracza tego obecnego w wodzie morskiej. Bromki sodu i potasu mają silnie negatywny wpływ na popęd płciowy mężczyzn, gdyż blokują wytwarzanie testosteronu. Najsilniejszą taką właściwość przejawia bromek potasu, który bardzo szybko i skutecznie blokuje receptory hormonu luteinizującego odpowiedzialnego za produkcję testosteronu.

↑Wróć do wcześniejszej sekcji

Izotopy

Brom-82

Ulegając rozpadowi emituje promieniowanie beta o energii 444 keV (98,3%) i promienie gamma o energiach 221-1960 keV^[6]. Używany w defektoskopii, badaniach szczelności i hydrobiologicznych.

Wykazuje średnią radiotoksyczność. Brak narządu krytycznego (całe ciało). Dopuszczalne skażenie 370 kBq^[6].

↑Wróć do wcześniejszej sekcji

Historia

W 1825 r. podczas wakacji, student pierwszego roku chemii w Heidelbergu, Karl Löwig otrzymał pierwszy raz nowy pierwiastek, jednak nie wiedział, czym jest ta substancja przypominająca chlor. Dopiero w 1826 r. Antoine Balard ogłosił w wynikach swoich badań odkrycie nowego pierwiastka.

Jako pierwszy polską nazwę – brom – zaproponował Filip Walter.

↑Wróć do wcześniejszej sekcji

Zobacz też

↑Wróć do wcześniejszej sekcji

Przypisy

↑ ^1,0^1,1 Informacje o klasyfikacji i oznakowaniu substancji wg Rozporządzenia 1272/2008, zał. VI: Brom (pol.) w bazie European chemical Substances Information System. Instytut Ochrony Zdrowia i Konsumenta. [dostęp 2011-10-01].
↑ Brom (ang.). Karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich dla Stanów Zjednoczonych. [dostęp 2011-10-01].
↑ Brom – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
↑ Brom (pol.). Karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich dla Polski. [dostęp 2011-10-01].
↑ Edward Turner: Elements of chemistry: including the recent discoveries and doctrines of the science. 1828, s. 467. Cytat: The name first applied to it by its discoverer is muride; but it has since been changed to brome..from the Greek βρῶμος signifying a strong or rank odour. This appellation may in the English language be properly converted into that of Bromine. (ang.)
↑ ^6,0^6,1^6,2^6,3 Ryszard Szepke: 1000 słów o atomie i technice jądrowej. Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1982, s. 35. ISBN 8311067236. (pol.)