Łaziska (województwo opolskie)

wieś w województwie opolskim
Ten artykuł dotyczy miejscowości w województwie opolskim. Zobacz też: inne znaczenia tego hasła.

Łaziska (dodatkowa nazwa w j. niem. Lasisk, śl. Łajzisko[1]) – wieś w Polsce, położona w województwie opolskim, w powiecie strzeleckim, w gminie Jemielnica.

Artykuł 50°35′11″N 18°21′57″E
- błąd 39 m
WD 50°35'N, 18°22'E, 50°35'10.43"N, 18°21'56.56"E
- błąd 2319 m
Odległość 364 m
Łaziska
wieś
Ilustracja
Pomnik dożynek z 2005 r. w Łaziskach
Państwo  Polska
Województwo  opolskie
Powiat strzelecki
Gmina Jemielnica
Liczba ludności (2013) 686
Strefa numeracyjna 77
Kod pocztowy 47-133
Tablice rejestracyjne OST
SIMC 0495763
Położenie na mapie gminy Jemielnica
Mapa lokalizacyjna gminy Jemielnica
Łaziska
Łaziska
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Łaziska
Łaziska
Położenie na mapie województwa opolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa opolskiego
Łaziska
Łaziska
Położenie na mapie powiatu strzeleckiego
Mapa lokalizacyjna powiatu strzeleckiego
Łaziska
Łaziska
Ziemia50°35′11″N 18°21′57″E/50,586389 18,365833
Strona internetowa

NazwaEdytuj

Nazwa pochodzi od polskiej nazwy drapieżnego ssaka łasicy[2]. Do grupy miejscowości na Śląsku, których nazwy wywodzą się od tego zwierzęcia - "von łasica = Wiesel" zalicza ją niemiecki geograf oraz językoznawca Heinrich Adamy. W swoim dziele o nazwach miejscowych na Śląsku wydanym w 1888 roku we Wrocławiu wymienia wcześniejszą od niemieckiej nazwę wsi w polskiej formie "Łazisko" podając jej znaczenie jako "Wieselort" czyli w tłumaczeniu "Wieś łasic"[2]. Niemcy początkowo zgermanizowali nazwę miejscowości na "Laziska"[2], a później na Lasisk w wyniku czego utraciła ona swoje pierwotne znaczenie.

W 1295 r. w kronice łacińskiej Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis (pol. Księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego) miejscowość wymieniona jest jako Lazische we fragmencie Lazische decima more polonico jako wieś założona na prawie polskim[3]. W 1896 r. nazwy Łazisk, Lazisk i Lasisko wymienia śląski pisarz Konstanty Damrot[4]. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego wydany w latach 1880–1906 wymienia miejscowość pod polską nazwą Łaziska oraz niemiecką Lazisk[5].

Ze względu na słowiańskie pochodzenie w 1936 roku w miejsce zgermanizowanej nazwy Lasisk nazistowska administracja III Rzeszy wprowadziła nową, całkowicie niemiecką - Läsen.

HistoriaEdytuj

Niektórzy upatrują początków osady w działalności łazęgów, którzy z książęcego rozkazu wypalali lasy aby w ten sposób pozyskać nowe obszary pod uprawę i  zabudowę. Pierwsza wzmianka o istnieniu Łazisk pochodzi z 1300 roku. W 1323 r. książę Albert strzelecki podarował wieś klasztorowi w Jemielnicy wraz z łąkami, polami i pasiekami, a dwa lata później pozwolił też zakładać młyny i karczmy oraz polować w lasach. Zakonnicy mogli też sprawować sądy nad mieszkańcami. W tym czasie wieś nazywano Lasicz, Lasicze, Laziscz i Laschicze. W Urbarzu Strzelec z 1534 r. odnotowano:” Przy Łaziskach jest las dębowy i bukowy. Gdy z dębów lecą żołędzie a z buków szyszki to żywią się nimi dziki.  W Łaziskach jest tartak, młyn z dwoma kołami i ubijak. Zajmują się tu pszczelarstwem. Mieszkańcy polują przy pomocy wnyków.  Jak upolują lisa lub kunę to muszą odnieść je do zamku w Strzelcach gdzie otrzymują za skórę 12 groszy . Roznoszą listy do Lublińca i Toszka i chwytają młode i stare konie”. Wieś oddawała do klasztoru jemielnickiego dziesięcinę a na rzecz zamku strzeleckiego odrabiała pańszczyznę. W 1615 r. Łaziska należały do Jerzego Rederna młodszego. Według mnicha jemielnickiego Roberta Sambuciusa w 1662 r. we wsi były 154 dusze i 2 niekatolicy. W 1766 r. na polecenie hr. Colonny ze Strzelec sprowadzono do Łazisk bielarzy, którzy założyli tu bielarnię. Dwie bielarnie powstały jeszcze w 1830 r. W 1783 r. we wsi było 13 gospodarzy, 7 zagrodników i 4 chałupników. Na początku XIX w. Łaziska liczyły 205 mieszkańców, w połowie  573 a pod koniec 745 w tym 15 ewangelików. W 1830 r. wioska należała do hr. Renarda ze Strzelec. Było tam 60 domów, 2 młyny, młyn papierowy, tartak, leśnictwo i 3 smolarnie. Dwa lata później powstała szkoła. Na miejscu młyna papierowego  w połączeniu z tartakiem w 1835 r. powstała fabryka drutu, gwoździ oraz igieł potocznie zwana druciarnią. Surowiec potrzebny do produkcji przywożono na wozach z Ozimka, tam też odwożono wyprodukowany drut.  Produkcja wynosiła 1196 cetnarów tj. 61531 kg różnego rodzaju drutu a zajmowali się nią  kierownik i 25 robotników. Druciarnia uległa likwidacji po pożarze w 1863 r. Na jej miejscu planowano zbudować młyn lecz pomysł nie został zrealizowany a posiadłość przejął młynarz Kazik. Hrabia Renard sprzedał Łaziska w 1855 r. spółce „Minerwa”.  W 1861 r. gmina wiejska Łaziska liczyła 17 gospodarzy, 9 zagrodników i 39 chałupników. Było tam 70 domów mieszkalnych, 82 budynki gospodarcze i 2 bielarnie, młyn, karczma, 2 mieszkania dla leśniczych oraz torfowisko o powierzchni 72 morgi eksploatowane przez spółkę „Minerwa”. Do szkoły chodziło wtedy 129 dzieci. Obszar wsi bez folwarku w 1864 r. wynosił 344 ha. W 1896 r. do dwuklasowej szkoły chodziło 168 dzieci katolickich, 2 ewangelików i 2 Żydów.  W 1905 r. we wsi mieszkało 776 osób, 119 na Bokowem i 6 w młynie Wolnego. Łaziska w 1912 r. należały do Franciszka hr. Tiele - Winklera z Mosznej.  Powierzchnia posiadłości wynosiła 4337 ha z tego na pola przypadały 39 ha , łąk było 258 ha a lasów 3985 ha, reszeta to place i drogi, oraz cegielnia Jaświn. We wsi mieszkało wtedy 921 mieszkańców.  W 1926 r. założono w Łaziskach straż pożarną. Początkowo składała się ona z 25 strażaków na czele z komendantem Franciszkiem Guzikiem . W 1927 r. do wsi dotarła elektryczność. Pierwszy rower miał Franciszek Muschkiet, motocykl kupiec Eidam natomiast samochód leśniczy Reisch.  W 1935 r. obszar wsi wynosił 540 ha. Na czele wsi stał karczmarz Franciszek Guzik. W szkole uczyli Wilhelm Wolf, Emil Pieper i Jerzy Tschauder. W czasie wojny w 1942 roku było tu 7 gospodarzy  i 47 chałupników pracujących w okolicznych hutach i kopalniach. Mieszkało tu 971 osób. Na czele wsi stał Filip Gruschka. W 1945 roku wieś przyjęła nazwę Łaziska. Odwiedzając Łaziska warto zwrócić uwagę na: kaplicę na rynku, budynek dawnej szkoły, kościół filialny i lasy ze śródleśnymi stawami.

PrzypisyEdytuj

  1. Nazwa śląska za: Reinhold Olesch, Der Wortschatz der polnischen Mundart von Sankt Annaberg, Berlin 1958. Użyto rozszerzonej wersji alfabetu proponowanego przez Grzegorza Wieczorka oraz Towarzystwo Piastowania Śląskiej Mowy „Danga” – zapis w tymże słowniku – u̯ai̯źisko
  2. a b c Heinrich Adamy: Die Schlesischen Ortsnamen ihre entstechung und bedeutung. Breslau: Verlag von Priebotsch`s Buchhandlung, 1888, s. 59.
  3. Registrum Wyasdense. W: H. Markgraf, J. W. Schulte: Codex Diplomaticus Silesiae. T. XIV: Liber Fundationis Episcopatus Vratislaviensis. Breslau: 1889. [dostęp 2012-10-17]. (łac.)
  4. Konstanty Damrot: Die älteren Ortsnamen Schlesiens, ihre Entstehung und Bedeutung : mit einem Anhange über die schlesisch-polnischen Personennamen : Beiträge zur schlesischen Geschichte und Volkskunde. Beuthen: Verlag von Felix Kasprzyk, 1896.
  5. Filip Sulimierski, Bronisław Chlebowski, Władysław Walewski: Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. T. V. Warszawa: nakładem Władysława Walewskiego, 1884, s. 622. [dostęp 2012-10-17]. (pol.)