Łebkaśredniowieczny hełm o prostej konstrukcji, charakteryzujący się ścisłym dopasowaniem do kształtu głowy.

Łebka, wersja wczesna (XII w.)
Łebka, wersja późna (XIV w.), zaliczana też do wczesnej formy basinetu

HistoriaEdytuj

Łebka znana była od XII w. W swojej pierwotnej formie jako tzw. hełm sekretny, miała postać niewielkiej „miski” (płaskiej lub lekko zaokrąglonej) noszonej pod kapturem kolczym lub hełmem garnczkowym, jako dodatkowa ochrona w wypadku uszkodzenia hełmu właściwego. Z czasem zaczęła przechodzić stopniową ewolucję, zwiększając swoje rozmiary i zaczęto nosić ją na kapturze kolczym lub stosować jako samodzielną formę hełmu. Ostatecznie łebki wyewoluowały w bardziej zaawansowane konstrukcje, zapewniające znacznie lepszą ochronę (jak np. basinet czy salada), mimo to używano ich dalej przez całe średniowiecze i początkowy okres renesansu[1][2][3][4].

BudowaEdytuj

Łebka charakteryzowała się bardzo prostą konstrukcją. Była hełmem otwartym, w formie dzwonu wykonanego najczęściej z jednego kawałka stalowej blachy, o półkulistym lub lekko szpiczastym kształcie ściśle dopasowanym do głowy. Jako element dodatkowy stosowano niekiedy doczepiany do dolnej krawędzi dzwonu kaptur kolczy.

PrzypisyEdytuj

  1. David Nicolle, Knight of Outremer AD 1187-1344, Oksford: Osprey Publishig, 1996, s. 51, ISBN 1-85532-555-1.
  2. Włodzimierz Kwaśniewicz, Leksykon dawnego uzbrojenia ochronnego, Warszawa: Bellona, 2005, s. 53, ISBN 83-11-10063-2.
  3. Helmet, [w:] Harold Petersen, Encyclopedia Britannica, t. 11, Londyn 1968, s. 335.
  4. Miller Douglas, Armies of the German Peasants War 1524-26, Oksford: Osprey Publishing, 2003, s. 47, ISBN 1-84176-507-4.

BibliografiaEdytuj

  • Rafał Korbal: Dzieje wojska polskiego (od czasów Mieszka po dzień dzisiejszy). Poznań: Wyd. Podsiedlik-Raniowski, 1997, ISBN 83-7083-634-8.
  • Mała encyklopedia wojskowa. T. 2. Warszawa: Wydawnictwo MON, 1970, s. 232