Otwórz menu główne

Łużna

wieś w województwie małopolskim

Łużnawieś w Polsce, położona w województwie małopolskim, w powiecie gorlickim, w gminie Łużna.

Łużna
wieś
Ilustracja
Łużna, widok z północnej strony.
Państwo  Polska
Województwo  małopolskie
Powiat gorlicki
Gmina Łużna
Liczba ludności (2015.01.05) 3296[1]
Strefa numeracyjna 18
Kod pocztowy 38-322[2]
Tablice rejestracyjne KGR
SIMC 0449800
Położenie na mapie gminy Łużna
Mapa lokalizacyjna gminy Łużna
Łużna
Łużna
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Łużna
Łużna
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Łużna
Łużna
Położenie na mapie powiatu gorlickiego
Mapa lokalizacyjna powiatu gorlickiego
Łużna
Łużna
Ziemia49°42′45″N 21°03′02″E/49,712500 21,050556
Kaplica cmentarna na Wzgórzu Pustki, Cmentarz wojenny nr 123. Została odbudowana.
Cmentarz wojenny nr 122

Miejscowość leży w dolinie Łużnianki i jest siedzibą gminy Łużna oraz parafii św. Marcina Biskupa. Przez Łużną przebiega droga wojewódzka nr 977.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa nowosądeckiego.

Integralne części wsiEdytuj

Integralne części wsi Łużna[3][4]
części wsi Blich, Bołdówki, Dół, Górki, Granice, Krzysztosiówki, Lisiaki, Łąki, Podbrzezie, Poddaństwo, Podgwizdów, Podlesie, Pola, Pustki, Strzylawki, Wesołów, Wyszanka, Zaborówka, Zadziele

HistoriaEdytuj

Wacław PotockiEdytuj

Właścicielem Łużnej był arianin Wacław Potocki. Tu powstało wiele z jego dzieł. Po przejściu na katolicyzm zezwolił na wznowienie działalności parafii katolickiej oraz oddał jej kościół, który został przemianowany wcześniej na zbór braci polskich. 9 lipca 1696 zmarł w ukochanej Łużnej.

Słownik geograficzny Królestwa PolskiegoEdytuj

Słownik geograficzny Królestwa Polskiego z lat 80. XIX wieku podaje, że Łużna dzieliła się na Dolną i Górną. Samą wieś opisuje następująco: Ta ludna wieś (...) w okolicy podgórskiej (...) urozmaiconej niewielkiemi lasami i przerżniętej licznemi potokami, liczy 2194 mk (mieszkańców) (...) Dla rozległości zabudowań noszą części wsi osobne nazwy (...) (pisownia oryginalna). Istniały wtedy w Łużnej: parafia rzymskokatolicka, kościół parafialny, szkoła ludowa i karczma na Podlesiu. Autor wspomina również o warunkach rolnych wsi zauważając, że gleba jest średnio urodzajna, a lasy przeważnie jodłowe. W tym okresie duża część miejscowości należała do Juliana Skrzyńskiego, do którego należało łącznie 1555 morgów ziemi (na 3422 morgów).

Bitwa o wzgórze PustkiEdytuj

Na terenie Łużnej odbyła się część Operacji GorlickiejBitwa o wzgórze Pustki. Na Pustkach znajdowały się okopy rosyjskie. Ukryte w lesie przetrwały ogień artyleryjski i pozwoliły armii rosyjskiej stawić opór. Wojska austro-węgierskie i niemieckie zdobyły wzgórze, lecz poniosły duże straty w ludziach. W wyniku walk wieś została zniszczona.

Spis powszechny z 1921Edytuj

Według Pierwszego Powszechnego Spisu Ludności z 30 września 1921 w Łużnej mieszkało 2298 osób (1045 mężczyzn i 1253 kobiet). 2297 osób deklarowało narodowość polską, a 1 narodowość inną niż 4 główne narodowości[a]. 2252 osoby były wyznania rzymskokatolickiego, 7 greckokatolickiego, 1 innego chrześcijańskiego[b] i 38 mojżeszowego. W Łużnej było wówczas 438 budynków mieszkalnych i 9 innych zamieszkałych budynków[5].

Przynależność państwowa i administracyjna Łużnej[6]Edytuj

ZabytkiEdytuj

Obiekty wpisane do rejestru zabytków nieruchomych województwa małopolskiego[8]

Pozostałe zabytkiEdytuj

  • historyczne centrum wsi Łużna objęte jest strefą ochrony jako teren zabytkowych zespołów i obiektów kulturowych
  • pomniki na nagrobkach na cmentarzu parafialnym

Szlaki pieszeEdytuj

 
Plan cmentarza nr 123 na Pustkach (Łużna)

OrganizacjeEdytuj

Organizacje państwoweEdytuj

W Łużnej siedzibę ma leśnictwo Łużna, należące do nadleśnictwa Gorlice. Leśnictwo Łużna zarządza lasami państwowymi w gminach Łużna i Moszczenica oraz w części gminy wiejskiej Gorlice i miasta Gorlice (na zachód od drogi krajowej nr 28 z wyłączeniem Szymbarku; w tym w Gorlicach granicę stanowi droga w jej starym przebiegu, przed oddaniem do użytku obwodnicy)[10].

Organizacje społeczneEdytuj

W Łużnej założono pierwszy na terenie powiatu gorlickiego i ówczesnego województwa rzeszowskiego (do którego wtedy administracyjnie należała Łużna) Klub Honorowych Dawców Krwi „Fratres”, istniejący do dziś[11].

W Łużnej działa klub sportowy LKS Łużna, którego piłkarze występują obecnie w lidzie okręgowej (grupa Nowy Sącz)[12]. W klubie istnieje również sekcja podnoszenia ciężarów.

WydarzeniaEdytuj

W Łużnej corocznie od 2010 roku odbywa się impreza w formie pikniku naukowego z oprawą artystyczną pod nazwą Pogórzańskie Atrakcje Naukowe[13]. Odbywa się ona we wrześniu w budynku Szkoły Podstawowej nr 1 w Łużnej i na stadionie sportowym w centrum miejscowości. Patronat nad wydarzeniem objął wójt Gminy Łużna oraz rektorzy krakowskich uczelni publicznych. Od 2012 partnerem przedsięwzięcia jest Województwo Małopolskie.

Osoby związane z miejscowościąEdytuj

  • Wacław Potocki - podczaszy krakowski (1678–1685), jeden z głównych twórców barokowych w Polsce, właściciel Łużnej

Zobacz teżEdytuj

UwagiEdytuj

  1. 4 główne narodowości podane w Skorowidzu to polska, rusińska, niemiecka i żydowska
  2. innego niż katolickie i ewangelickie
  3. tj. od momentu powstania
  4. w latach 1939 - 1945 de facto Generalne Gubernatorstwo, dystrykt krakowski, powiat jasielski

PrzypisyEdytuj

  1. Urząd Gminy Łużna[1]
  2. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. s. według wyboru. [dostęp 2014–03–09].
  3. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części. „Dziennik Ustaw”. Nr 29, poz. 200, s. 1867, 2013–02–15. Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji. [dostęp 2014–03–09]. 
  4. TERYT (Krajowy Rejestr Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju). Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 2015-11-18].
  5. Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej opracowany na podstawie wyników pierwszego Powszechnego Spisu Ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych. Tom XII. Województwo Krakowskie, Śląsk Cieszyński. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, 1925, s. 13.
  6. Dzieje Polski. Atlas ilustrowany. redakcja: dr Witold Sienkiewicz, Elżbieta Olczak.
  7. Instytut Historii PAN: Atlas historyczny Polski. Województwo krakowskie w drugiej połowie XVI wieku. Część II. Warszawa: Wydawnictwo Neriton, 2008. ISBN 978-83-7543-071-4.
  8. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo małopolskie. 2018-09-30.
  9. zde.luzna.pl
  10. Mapa interaktywna (pol.). Bank Danych o Lasach. [dostęp 2019-11-15].
  11. Strona Główna Stowarzyszenia
  12. Ludowy Klub Sportowy Łużna (pol.). 90 minut. [dostęp 2018-10-08].
  13. Strona Główna