Łukasz Łuczaj

polski botanik

Łukasz Jakub Łuczaj (ur. 27 września 1972 w Krośnie)[1] – polski botanik, doktor habilitowany nauk biologicznych, wykładowca akademicki, kierownik Zakładu Botaniki Uniwersytetu Rzeszowskiego, popularyzator przyrody i działacz na rzecz jej ochrony, autor publikacji na temat dzikich roślin jadalnych.

Łukasz Łuczaj
Ilustracja
Łukasz Łuczaj
Państwo działania  Polska
Data i miejsce urodzenia 27 września 1972
Krosno
doktor habilitowany nauk biologicznych
Specjalność: etnobotanika
Alma Mater Uniwersytet Warszawski
Doktorat 20 lipca 1999 – biologia
Uniwersytet Warszawski
Habilitacja 26 czerwca 2012 – biologia
Instytut Botaniki im. Władysława Szafera Polskiej Akademii Nauk
profesor nadzwyczajny
Uczelnia Uniwersytet Rzeszowski
Jednostka Wydział Biotechnologii
Stanowisko Kierownik Zakładu Botaniki
Strona domowa

ŻyciorysEdytuj

W okresie licealnym był stypendystą Krajowego Funduszu na rzecz Dzieci[2][3]. Uczęszczał do I Liceum Ogólnokształcącego im. Mikołaja Kopernika w Krośnie[4]. W 1994 ukończył studia z biologii środowiskowej na Uniwersytecie Warszawskim[5] (praca magisterska na temat rozprzestrzeniania się nowych gatunków krzewów w Puszczy Białowieskiej). W 1999 tamże uzyskał stopień doktora na podstawie pracy Struktura roślinności i efekty brzegowe w strefie kontaktowej lasu i łąki, napisanej pod kierunkiem Janusza Falińskiego[5]. W czasie studiów doktoranckich pracował w Ogrodzie Botanicznym w Warszawie[6].

Zamieszkał w Pietruszej Woli na Podkarpaciu[6]. W swoim kilkunastohektarowym gospodarstwie założył dziki ogród, nastawiony na maksymalny poziom bioróżnorodności (jest w nim m.in. ponad czterysta gatunków drzew)[6], w którym prowadzi eksperymenty ekologiczne; utrzymuje łąki kośne i pole z ginącymi gatunkami chwastów, a także próbuje odtwarzać naturalne runo leśne w młodych drzewostanach na gruntach porolnych. Łukasz Łuczaj jest propagatorem idei dzikiego ogrodu, a także pionierem ruchu dzikich ogrodów w Polsce. Kilka razy do roku prowadzi warsztaty dzikiej kuchni w Rzepniku[6][7].

W 2011 podjął pracę jako wykładowca na Uniwersytecie Rzeszowskim, wpierw Zamiejscowego Wydziału Biotechnologii w Weryni Uniwersytetu Rzeszowskiego, a następnie w Instytucie Biologii i Biotechnologii. W 2012 uzyskał w Instytucie Botaniki Polskiej Akademii Nauk stopień naukowy doktora habilitowanego, przedstawiając monografię Dziko rosnące rośliny jadalne użytkowane w Polsce od połowy XIX w. do czasów współczesnych[5]. W tym samym roku objął stanowisko profesora nadzwyczajnego Uniwersytetu Rzeszowskiego, gdzie jest kierownikiem Zakładu Botaniki[5].

Jego zainteresowania badawcze obejmują przede wszystkim ekologię roślin i etnobotanikę, z czym wiąże się również zainteresowanie taksonomią ludową i dzikimi roślinami jadalnymi.

Jest członkiem redakcji czasopism naukowych „Journal of Ethnobiology and Ethnomedicine” oraz „Acta Societatis Botanicorum Poloniae” i twórcą nowego polskiego pisma „Etnobiologia Polska”. Naukowo zajmuje się uporządkowaniem archiwalnych danych etnobotanicznych z terenu Polski, Słowacji, Ukrainy i Białorusi oraz prowadzi badania terenowe nad użytkowaniem roślin m.in. w Chinach[6], w Laosie, na Kaukazie i na Bałkanach[7].

Jest zaangażowany w działania na rzecz ochrony przyrody Podkarpacia – m.in. obronę rzek przed regulacją. Stworzył także mieszanki nasion łąkowych, które umożliwiają samodzielne tworzenie kwietników z rodzimych, często zagrożonych gatunków. Były to pierwsze tego typu rodzime mieszanki w Polsce (od roku 1999). Ponadto interesuje się technikami przeżycia w dzikiej przyrodzie (organizuje także warsztaty poświęcone tej tematyce) i odtwarzaniem trybu życia zbieraczy-łowców.

Znalazł się w opracowanym przez badaczy z Uniwersytetu Stanforda, opublikowanym w październiku 2020 na łamach „PLOS Biology” rankingu, uwzględniającym niemal 160 tys. najlepszych naukowców na świecie (w tym 726 naukowców z Polski)[8][9]. Ranking oceniał dorobek naukowy na podstawie indeksu bibliometrycznego, z uwzględnieniem takich kryteriów jak: indeks Hirscha, liczba cytowań, Impact Factor, miejsce i rola na liście autorów[10].

Był promotorem w dwóch przewodach doktorskich[5].

Przez szereg lat był współpracownikiem miesięczników „Wróżka” i „Kuchnia”, gdzie pisał o dzikich roślinach jadalnych. Obecnie pisze do kwartalnika „Przekrój”. Prowadzi też blogi po polsku (www.lukaszluczaj.pl), angielsku (www.thewildfood.org) oraz videoblogi po polsku Lukasz Luczaj[11] i angielsku The Wild Food[12].

Jego siostra Justyna Łuczaj-Salej jest reżyserką filmową, razem stworzyli cykl telewizyjny Dziki Obiad Łukasza Łuczaja (Kuchnia+ 2011)[13].

W 2016 powstał film dokumentalny o Łukaszu Łuczaju Świat według Łukasza w reżyserii Piotra Sochy, nagrodzony na Festiwalu Filmów Optymistycznych „Happy End” w Rzeszowie[14][15].

Publikacje (wybór)Edytuj

Książki popularnonaukowe i eseistyczne

  • Dzikie rośliny jadalne Polski. Przewodnik survivalowy (2002)
  • Podręcznik robakożercy czyli jadalne bezkręgowce Środkowej Europy (2005)
  • W dziką stronę (2010)
  • Dzika Kuchnia (2013)[16]
  • Seks w wielkim lesie (2020)[17]

Publikacje naukowe

  • Wild vascular plants gathered for consumption in the Polish countryside: a review[18] (z Wojciechem M. Szymańskim), [w:] Journal of Ethnobiology and Ethnomedicine 2007, 3:17
  • Większość publikacji naukowych dostępna na Google Scholar: Lukasz Luczaj[19]

PrzypisyEdytuj

  1. O Mnie, luczaj.com
  2. Mali geniusze, „Przegląd”, 31 stycznia 2000 [dostęp 2018-07-31] (pol.).
  3. Zjazd Absolwentów KFnrD - Krajowy Fundusz na rzecz Dzieci, „Krajowy Fundusz na rzecz Dzieci”, 21 grudnia 2015 [dostęp 2018-07-31] (pol.).
  4. Biuletyn prac stypendystów Krajowego Funduszu na rzecz Dzieci w roku szkolnym 1987/88, t. 2, Warszawa: Krajowy Fundusz na rzecz Dzieci, 1988, s. 22.
  5. a b c d e Dr hab. Łukasz Jakub Łuczaj, [w:] baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI) [online] [dostęp 2009-10-20].
  6. a b c d e Katarzyna Grzebyk: W dzikim ogrodzie i dzikiej kuchni dr. hab. Łukasza Łuczaja. biznesistyl.pl, 28 października 2015. [dostęp 2020-12-27].
  7. a b Katarzyna Sołysik: Jak zjadłam muchomora, czyli o jedynych warsztatach w Polsce, na których skosztujesz wszystkiego co dzikie. Natemat.pl. [dostęp 2020-12-27].
  8. Pracownicy KNP wśród 2% badaczy najbardziej rozpoznawalnych na świecie w swych dyscyplinach naukowych. ur.edu.pl, 14 grudnia 2020. [dostęp 27 grudnia 2020].
  9. Jeroen Baas, Kevin Boyack, John Ioannidis. Data for "Updated science-wide author databases of standardized citation indicators". „Mendeley Data”, 8 października 2020. 
  10. John Ioannidis, Kevin Boyack, Jeroen Baas. Updated science-wide author databases of standardized citation indicators. „PLOS Biology”, 16 października 2020. 
  11. Lukasz Luczaj, YouTube [dostęp 2020-02-27] (pol.).
  12. The Wild Food, YouTube [dostęp 2020-02-27] (ang.).
  13. Dziki obiad Łukasza Łuczaja – wszystko o programie - Kuchnia+, www.kuchniaplus.pl [dostęp 2020-02-27] (pol.).
  14. Świat według Łukasza. Podkarpackie Film. [dostęp 2020-12-27].
  15. Świat według Łukasza. Filmpolski.pl. [dostęp 2020-12-27].
  16. Łukasz Łuczaj, Dzika kuchnia, Warszawa: Wydawnictwo Nasza Księgarnia, 2013, ISBN 978-83-10-12378-7, OCLC 852972156 [dostęp 2021-02-05].
  17. Michał Nogaś: Seks w wielkim lesie. "Koleżanka wyznała, że używa białej rzodkwi. Mężczyźni ją rozczarowują". wyborcza.pl, 27 grudnia 2020. [dostęp 2020-12-27].
  18. Łukasz Łuczaj, Wojciech M Szymański, Wild vascular plants gathered for consumption in the Polish countryside: a review, „Journal of Ethnobiology and Ethnomedicine”,  3 (17), 2007, DOI10.1186/1746-4269-3-17.
  19. Lukasz Luczaj, scholar.google.pl [dostęp 2021-02-05].

Linki zewnętrzneEdytuj