Otwórz menu główne

Łysostopek pospolity

Łysostopek pospolity (Gymnopus dryophilus (Bull.) Murrill) – gatunek grzybów należący do rodziny twardzioszkowatych Omphalotaceae[1].

Łysostopek pospolity
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo grzyby
Typ podstawczaki
Klasa pieczarniaki
Rząd pieczarkowce
Rodzina Omphalotaceae
Rodzaj łysostopek
Gatunek łysostopek pospolity
Nazwa systematyczna
Gymnopus dryophilus (
N. Amer. Fl. (New York) 9(5): 362 (1916)
Ilustracja
{{{opis drugiego obrazka}}}
Gymnopus dryophilus a1 (1).jpg
Ruebling- Waldfreund.JPG

Systematyka i nazewnictwoEdytuj

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Gymnopus, Omphalotaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1790 r. Bulliard nadając mu nazwę Agaricus dryophilus. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 1916 r. Murrill, przenosząc go do rodzaju Gymnopus[1].

Niektóre synonimy łacińskie[2]:

  • Agaricus dryophilus Bull. 1790
  • Collybia dryophila (Bull.) P. Kumm. 1871
  • Collybia dryophila var. alvearis Cooke 1908
  • Collybia dryophila var. aurata Quél. 1886
  • Collybia dryophila var. oedipoides Singer 1947
  • Marasmius dryophilus (Bull.) P. Karst. 18892
  • Omphalia dryophilus (Bull.) Gray 1821

Nazwę polską podał Władysław Wojewoda w 2003 r. W polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten opisywany był wcześniej pod nazwami: bedłka opieńka sosnowa, pieniążek dębowy, pieniążek pospolity[3].

MorfologiaEdytuj

Kapelusz

O średnicy 1,5–6 cm, gładki i nagi. Kolor jasnoochrowy, czerwonawożółty, żółtobrązowawy do czerwonobrązowego. Jest higrofaniczny; po deszczach bladobrązowy, podczas suszy bladokremowy i ciemniejszy w środkowej części. Za młodu dzwonkowaty potem płaski. Brzeg przeważnie nieżłobkowany, jedynie u starszych okazów faliście powyginany[4][5].

Blaszki

Blaszki bardzo gęste, cienkie i kruche, początkowo białe, później ochrowokremowe[5].

Trzon

Wysokość 3–6 cm, grubość 2–4 mm, cylindryczny, rurkowato dęty, kruchy. Powierzchnia gładka i naga, kolor ochrowobrązowy (podobnie zabarwiony jak kapelusz). Podstawa opleciona nitkami grzybni. Podczas zbierania często wyciąga się przyczepione delikatne sznury grzybni, białe do żółtawych[4].

Miąższ

Cienki, białawy i wodnisty. Smak nieznaczny, zapach niewyraźny[5].

Cechy mikroskopowe

Wysyp zarodników biały. Zarodniki o średnicy 5–6,5 × 2,5–3,5 µm, elipsoidalne, gładkie, bezbarwne, nieamyloidalne. Pleurocystyd brak, cheilocystydy zgrubiałe, maczugowate, cylindryczne lub nieregularne, często rozgałęzione. Mają rozmiar 15–20 × 2–6 µm. Strzępki skórki rozgałęzione i splątane. Mają grubość 2–13 µm[6].

Występowanie i siedliskoEdytuj

Jest szeroko rozprzestrzeniony na całej półkuli północnej[6]. W Europie Środkowej jest pospolity[7]. W Polsce jest bardzo pospolity[3].

Owocniki pojawiają się od maja do grudnia w lasach iglastych i liściastych, na łąkach leśnych, w parkach, sadach i ogrodach[4]. Łacińska nazwa gatunkowa (dryophilus) pochodzi z języka greckiego i oznacza lubiący dęby, w rzeczywistości jednak gatunek ten rośnie nie tylko pod dębami, ale również pod wieloma innymi gatunkami drzew. Rośnie na ziemi wśród liści i traw, na podłożu zarówno kwaśnym, jak i alkalicznym, czasami także na martwych, powalonych pniach topoli osiki[3].

ZnaczenieEdytuj

Grzyb jadalny jako grzyb domieszkowy, trzony się usuwa[4]. W Polsce zazwyczaj nie jest zbierany przez grzybiarzy. Grzyb mikoryzowy[8].

Gatunki podobneEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b c Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-03-05].
  2. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-04-15].
  3. a b c Władysław Wojewoda, Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, ​ISBN 83-89648-09-1
  4. a b c d Aurel Dermek, Grzyby, 1981, ​ISBN 83-217-2357-8
  5. a b c d e Pavol Škubla, Wielki atlas grzybów, Poznań: Elipsa, 2007, ​ISBN 978-83-245-9550-1
  6. a b MushroomExpert [dostęp 2016-01-16] (ang.).
  7. a b Gminder Andreas, Atlas grzybów. Jak bezbłędnie oznaczać 340 gatunków grzybów Europy Środkowej, Warszawa, 2011, ​ISBN 978-83-258-0588-3
  8. Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda, Grzyby i ich oznaczanie, Warszawa: PWRiL 1985, ​ISBN 83-09-00714-0