Śiwaizm, siwaizm (sanskrycka litera श transliterowana i wymawiana jest jako „ś”) – monolatryczny odłam hinduistyczny uznający Śiwę za najwyższego Boga. Śiwaici uważają, że Bóg jednocześnie znajduje się w całym wszechświecie i wszystkich jego stworzeniach (immanencja), a także poza nim (transcendencja). Podobnie jak w przypadku innych religii hinduistycznych, śiwaici uznają istnienie wielu innych pomniejszych bogów, ale są oni zwykle widziani jako manifestacje Śiwy, taka odmiana monoteizmu nazywana jest monizmem.

Statua Śiwy z Bangalore

Wyznawcy śiwaizmu uważają, że cały świat to maja, dużą rolę w śiwaizmie odgrywa joga i asceza. Ważnym symbolem kultu śiwaickiego jest linga. Śiwaizm stanowi 25–30% wyznawców hinduizmu, tj. około 300–350 milionów wyznawców (śivabhaktas) na całym świecie.

Podstawą praktyki duchowej śiwaitów jest joga oraz tantra ujęte w dwanaście sukcesyjnych linii przekazu. Podstawowe pisma religijno-mistyczne to Śivapurana oraz Lingapurana. Śiwaizm dzieli się na północnoindyjski (kaszmirski) oraz południowoindyjski (tamilski) w bardzo rozbudowanej oprawie kultowej. Tantra to w zasadzie najstarsza nazwa dla tradycji duchowej obecnie określanej mianem śiwaizmu. Śiwaizm północnoindyjski stał się podstawą dla rozwoju buddyzmu i tantry buddyjskiej.

Najważniejsze teksty śiwaizmuEdytuj

 
Jogaswami

Wielkie purany:

  • Śiwapurana” – purana nr 4 z wielkich puran. Jest tekstem należącym do religijnej tradycji paśupatów i śaiwasiddhanty
  • Lingapurana” – purana nr 11 z wielkich puran. Napisana w Waranasi i w większości poświęcona kultowi Śiwy.
  • Skandapurana” – purana nr 13 z wielkich puran. Najdłuższa z puran poświęcona głównie Śiwie.
  • Wamanapurana” – purana nr 14 z wielkich puran. Należy do kręgu kultu Śiwy i lingi.

Purany Śiwaickie – powstałe głównie między XI a XII wiekiem:

  • „Perijapuranam” – Śekkilar
  • „Tiruvileiyadal-puranam” – Muniwar (XII w n.e.)
  • „Halasya-mahatmy-puranam”
  • „Kandapuranam” – Kaczczijappara
  • „Koyirpuranam” (XIII w n.e.) – Umbadi
  • „Tiruvadavurarpuranam”
  • Tirumurai” („Święte słowa”) zwane „Tamilskimi Wedami” – to zbiór 12 ksiąg poematów zebranych w X-XI wieku przez Nambi Andara Nambi. Księgi I-VII (zwane „Tevaram”) autorstwa Sambandara, Appary, Sundarara i innych. Księga VIII (zwana „Tiruvacakam”) i księga IX („Tirumandiram „) autorstwa Tirumurala, Manikkawacakama.
  • „Perijapuranam” – biografie 63 śiwaickich poetów (Najanar), autorstwa Śekkilara (XII w n.e.) – przełożone na sanskryt i dołączone do Skandapurany.

„Tirumurai” i „Perijapuranam” to święte pisma tamilskiego śiwaizmu.

Śiwaickie tradycjeEdytuj

Inni przedstawiciele śiwaizmu naszej eryEdytuj

  • Appar (VII w.)
  • Sambandar (VII w.)
  • Awwai (VIII w.)
  • Czuntarar (VII-IX w.)
  • Somananda (ok. IX w.)
„Śivadristi”
  • Utpalaczarja (IX – X w.) (Kaszmir)
„Isvarapratyabhijnasutra”
„Tantraloka” („Światło tantr”)
  • Śrikantha (XII w.)
„Śaivabhasya”
  • Arunakirinatar (XV w.)
„Tiruppukal” („Boska pochwała”)
  • Lalla Jogiszwari (XIV w.)
  • Tattuwarajar (XVI – XVII w.)
  • Tandawamurti (XVII – XVIII w.)
  • Parandżoti (XVII – XVIII w.)
„Tiruvilayadal” – dzieło opisujące 64 awatary Śiwy
  • Ramprasad Sen (ur. 1718, zm. 1775)
  • Ananta Parati Aiyangar (ur. 1786, zm. 1846)
  • Pillai Iramalinga Swami (ur. 1823, zm. 1874)
„Tiruvarupta” („Pieśni o łasce boskiej”)

Miejsca święte śiwaizmuEdytuj

 
Sadhu w pobliżu świątyni w Haridwarze
  • „Pańća Kedara” – 5 świętych miejsc pielgrzymkowych śiwaitów w Himalajach:
Kedarnath
Madhjamakeśwara
Tunganatha
Rudranatha
Kalpeśwara
Ćidambaram (moksza linga – eter)
Śri Kalahasti (mukti linga – powietrze)
Kańćipuram (yoga linga – ogień)
Śrirangam (bhoga linga – woda)
Arunaćala (góra) (vara linga – ziemia), (stan Tamil Nadu, Indie) – święta góra w pobliżu miasta Tiruvannamalai czczona jako symbol Śiwy, miejsce objawienia Śiwy w formie słupa ognia

Linki zewnętrzneEdytuj