Otwórz menu główne

Śląska Karta Usług Publicznych

system opłat za usługi publiczne w konurbacji górnośląskiej
Przód karty

Śląska Karta Usług Publicznych – bezdotykowa karta elektroniczna służąca do dokonywania płatności za przejazdy komunikacją miejską organizowaną przez Zarząd Transportu Metropolitalnego, za parkowanie w strefach płatnego parkowania w 6 miastach konurbacji górnośląskiej, w placówkach kultury, placówkach rekreacyjno-sportowych, bibliotekach i urzędach miast. Wydawcą karty jest mBank.

HistoriaEdytuj

 
Czytnik w tramwaju Twist
 
Różne urządzenia ŚKUP
 
Automat ŚKUP
 
Czytnik w tramwaju Citadis

Wybór wykonawcyEdytuj

Pomysł wprowadzenia karty miejskiej w konurbacji górnośląskiej pojawił się po raz pierwszy w 2007 roku, natomiast dwa lata później prezydenci miast konurbacji podpisali umowę odnośnie rozpoczęcia prac zmierzających do wprowadzenia karty[1]. W listopadzie 2009 roku KZK GOP ogłosił konkurs na logo karty. W konkursie wzięło udział 213 prac i zwyciężył projekt żółto-niebieskiego ptaszka[2].

18 października 2010 zarząd województwa śląskiego podpisał z KZK GOP umowę na dofinansowanie systemu Śląskiej Karty Publicznej w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2007–2013 ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego[3]. W listopadzie 2010 KZK GOP ogłosił przetarg na Dostawę, wdrożenie i utrzymanie systemu „Śląskiej Karty Usług Publicznych”[4]. W postępowaniu zostały złożone oferty 2 konsorcjów: Qumak-Sekom, Polska Wytwórnia Papierów Wartościowych i BRE Bank (197 mln zł netto) oraz Comarch i SkyCash Poland (484 mln zł)[5]. Budżet zamawiającego wynosił 160 mln zł[5]. W maju 2011 została wybrana oferta pierwszego konsorcjum, jednakże Comarch odwołał się do Krajowej Izby Odwoławczej i to odwołanie zostało 7 czerwca uwzględnione[6], w związku z czym 28 czerwca KZK GOP zdecydował się unieważnić przetarg[7].

W lipcu 2011 ogłoszono nowy przetarg[8]. W postępowaniu zostały złożone oferty 3 konsorcjów: Asseco Poland i BRE Bank (189,6 mln zł), Comarch, ATM Systemy Informatyczne, mPay i Getin Noble Bank (276,6 mln zł) oraz Qumak-Sekom, Polska Wytwórnia Papierów Wartościowych i Bank Gospodarstwa Krajowego (209,7 mln zł)[9]. 4 października KZK GOP wybrał ofertę pierwszego konsorcjum[10]. Od tej decyzji odwołało się konsorcjum z Qumak-Sekom na czele. Krajowa Komisja Odwoławcza podzieliła jeden z sześciu podniesionych w odwołaniu zarzutów (związanych z ubezpieczeniem Asseco) i konieczny był ponowny wybór oferty przez KZK GOP[11]. 9 listopada zamawiający ponownie wybrał ofertę konsorcjum Asseco i BRE Bank[12], a 9 stycznia 2012 podpisał z nim umowę na wykonanie systemu. Według ówczesnych planów całość miała być gotowa po 16 miesiącach[13].

WdrożenieEdytuj

W kwietniu 2012 uruchomiono portal poświęcony Śląskiej Karcie Usług Publicznych[14], a w czerwcu rozpoczęto montaż modułów ŚKUP w autobusach kursujących na zlecenie KZK GOP[15].

Na wiosnę 2013 roku rozpoczęto montaż automatów ŚKUP na przystankach[16], a w marcu 2014 rozpoczęto ich stopniowe uruchamianie, które do czasu wprowadzenia kart służyły tylko do sprzedaży biletów okresowych KZK GOP[17]. W marcu 2015 funkcjonalność automatów została rozszerzona o sprzedaż biletów MZK Tychy[18].

Pod koniec 2014 w Bytomiu rozpoczęto montaż nowych parkomatów w ramach projektu ŚKUP (w mieście już wcześniej funkcjonowała strefa płatnego parkowania obsługiwana przez parkomaty)[19].

W maju 2015 w Katowicach uruchomiono pierwsze parkomaty ŚKUP (z wyłączoną możliwością płatności kartą ŚKUP). Wcześniej opłaty za korzystanie ze strefy płatnego parkowania pobierali parkingowi[20].

3 sierpnia 2015 w Gliwicach uruchomiono strefę płatnego parkowania, jednakże pomimo że Gliwice są jednym z miast uczestniczących w projekcie ŚKUP, to parkomaty w tym mieście nie mają możliwości płacenia kartami ŚKUP[21][22].

W sierpniu 2015 rozpoczęły się wewnętrzne testy systemu[23].

FunkcjonowanieEdytuj

1 października 2015 rozpoczęto wydawanie kart ŚKUP[24], a 1 listopada umożliwiono kodowanie biletów okresowych na karcie[25]. Wraz z rozpoczęciem kodowania biletów na karcie wprowadzano nową taryfę biletową, w ramach której bilety elektroniczne były tańsze od papierowych[26]. Przez pierwsze tygodnie funkcjonowania dochodziło do częstego zawieszania się czytników w autobusach[13]. Dodatkowym problem był całkowity brak czytników w części pojazdów, w szczególności kursujących na zlecenie MZKP, z którym KZK GOP ma unię biletową[27].

2 listopada 2015 w Piekarach Śląskich uruchomiono strefę płatnego parkowania, w której płatności odbywa się w automatach ŚKUP (gotówką lub kartą ŚKUP)[28]. Tego samego dnia uruchomiono parkomaty ŚKUP (z możliwością płatności gotówką lub kartą ŚKUP) w Tychach, gdzie wcześniej opłatę za parking pobierali inkasenci[29]. Na przełomie listopada i grudnia w katowickich parkomatach uruchomiono możliwość płacenia kartami ŚKUP[30] (same automaty uruchomiono wcześniej, ale przyjmowały tylko płatności gotówkowe)[20], a 16 grudnia możliwość płacenia kartami ŚKUP uruchomiono w bytomskich parkomatach[31]. Płatność kartami ŚKUP została również uruchomiona w parkomatach w Chorzowie i Zabrzu[32][33]. W obu miastach już wcześniej funkcjonowały strefy płatnego parkowania[34][35].

21 listopada 2015 Komisja Nadzoru Finansowego zawiesiła działalność SKBanku[36], którego placówki były jednym z punktów wydawania kart ŚKUP[24]. Po kilku dniach te punkty wydawania kart zostały ponownie otwarte[27].

11 stycznia 2016 uruchomiono możliwość płacenia kartą za bilety jednorazowe. Jednocześnie wprowadzono nową taryfę – odległościową oraz zmieniono taryfę strefowo-czasową (elektroniczny bilet strefowo-czasowy stał się tańszy niż papierowy)[37].

Pod koniec lutego 2016 wydane były 32 tysiące kart ŚKUP[38], a na początku kwietnia 40 tysięcy[39].

1 maja 2016 wycofano ze sprzedaży wszystkie czasowe bilety okresowe z wyjątkiem miesięcznych imiennych[40]. 1 czerwca wycofano bilety miesięczne sieciowe, upoważniające do przejazdu wyłącznie liniami autobusowymi lub wyłącznie liniami tramwajowymi na terenie dwóch lub więcej miast, co spowodowało duże kolejki w punktach wydających karty[41]. Z tego powodu zarząd KZK GOP podjął decyzję o przedłużeniu ważności majowych biletów do 10 czerwca[42]. 1 lipca wycofano bilety miesięczne upoważniające do przejazdu wyłącznie liniami autobusowymi lub wyłącznie liniami tramwajowymi na terenie jednego miasta[40]. Na początku lipca wydanych było 116 tys. kart[43]. 1 sierpnia wycofano ze sprzedaży ostatnie rodzaje papierowych biletów miesięcznych[44].

22 sierpnia 2016 otworzono dodatkowy, 41. Punkt Obsługi Klienta w Tarnowskich Górach[45][46]. W pierwszej połowie września uczniowie szkół podstawowych i gimnazjów na terenie obsługiwanym przez MZKP Tarnowskie Góry zostali zwolnieni z obowiązku posiadania biletów podczas podróży do i ze szkoły. Powodem tej decyzji były opóźnienia w wydawaniu kart ŚKUP[47].

W połowie września 2016 wydanych było 190 tys. kart[48], a 10 października 207 tys.[49]

Pod koniec 2016 roku w związku z opóźnieniami we wdrożeniu systemu, KZK GOP naliczyło wykonawcy 18 mln zł kary, a za usterki związane z niepoprawnym działaniem systemu kolejne 400 tys. zł[50].

RozbudowaEdytuj

16 lutego 2017 władze Sosnowca podpisały z firmą Nextbike umowę na budowę Sosnowieckiego Roweru Miejskiego. Umowa ta przewiduje, że za wypożyczenie rowerów będzie można płacić kartą ŚKUP[51].

W marcu 2017 Koleje Śląskie złożyły wniosek o pozyskanie dotacji na przystąpienie do ŚKUP[52]. Pod koniec grudnia 2017 KZK GOP wraz z Tychami i Bieruniem ogłosili przetarg na doposażenie autobusów kursujących na zlecenie MZK Tychy w urządzenia ŚKUP oraz montaż 462 tablic dynamicznej informacji pasażerskiej[53]. Pod koniec sierpnia 2018 podpisano umowę na realizację inwestycji z firmą Dysten[54], a w marcu rozpoczęto montaż urządzeń[55]. W kwietniu 2019 Koleje Śląskie rozpoczęły wymianę terminali konduktorskich na takie, które są kompatybilne ze ŚKUP[56].

Powstanie Zarządu Transportu MetropolitalnegoEdytuj

1 stycznia 2019 odpowiedzialność za transport publiczny w Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii przejął Zarząd Transportu Metropolitalnego zastępując m.in KZK GOP, tym samym ZTM przejął nadzór nad ŚKUP[57]. Kilka dni później Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia ogłosiła dialog techniczny na „Nowy system pobierania opłat za usługi publiczne, w szczególności obejmujące publiczny transport zbiorowy w Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii”[58].

Funkcje kartyEdytuj

Śląska Karta Usług Publicznych służy do:

W przyszłości do systemu mają dołączyć jeszcze Koleje Śląskie[65] oraz Sosnowiecki Rower Miejski[51].

Infrastruktura systemuEdytuj

W skład systemu wchodzi:

  • Portal Klienta,
  • 41 Punktów Obsługi Klienta, w tym:
  • 109 Stacjonarnych Automatów Doładowania Kart,
  • 800 modułów do pobierania opłat i doładowań u sprzedawców,
  • 223 parkomaty,
  • 410 modułów do pobierania opłat za usługi komunalne,
  • 1300 kompletów urządzeń łącznie we wszystkich pojazdach,
  • 320 urządzeń dla kontrolerów,
  • 20 Punktów Zbierania Danych,
  • Centrum Przetwarzania Danych,
  • system rozliczeń pieniężnych[66][27][45].

Uczestniczące miastaEdytuj

 

     Uczestniczące miasta

     Pozostałe miasta/gminy KZK GOP

W projekcie bierze udział 21 miast:

KrytykaEdytuj

System spotkał się z krytyką m.in.: ze względu na konieczność rejestrowania każdego wejścia do pojazdu przez posiadaczy biletów okresowych (bez którego pasażer traktowany jest jak gapowicz), awarie czytników i strony internetowej, błędne kodowania i znikające z karty bilety lub pieniądze, skomplikowaną obsługę samej karty i czytników (m.in. brak automatycznego wyboru najkorzystniejszej taryfy)[27][67][68][1]. Krytykowano również fakt, że terminale w takich miejscach jak biblioteki czy baseny nie są praktycznie wykorzystywane[57].

W związku z koniecznością rejestracji wejścia do pojazdu do Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wpłynęło kilka skarg na KZK GOP, po których UOKiK wezwał związek do zniesienia tego obowiązku[69]. 16 listopada 2017, po zakończeniu postępowania wyjaśniającego w tej sprawie, UOKiK wysłał KZK GOP zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie naruszenia zbiorowych interesów konsumentów[70]. Ostatecznie, w styczniu 2018 KZK GOP zniósł obowiązek odbijania karty przy wejściu do pojazdu przez posiadaczy biletów okresowych bez limitu przejazdów[71].

W 2018 Centralne Biuro Antykorupcyjne przeprowadziło kontrolę dotyczącą zlecanych na zewnątrz dodatkowych usług kontroli przewoźników oraz wdrożenia i utrzymania funkcjonalności projektu Śląskiej Karty Usług Publicznych[72]. Kontrola wykazała, że za niemal 3 mln zł zostały zakupione drukarki fiskalne do drukowania pokwitowań kupna biletów, które nie zostały nigdy wykorzystane[73].

UwagiEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b ŚKUP po pierwszym roku nie zawsze działa jak należy. katowice.wyborcza.pl, 2016-12-04. [dostęp 2016-12-11].
  2. Katarzyna Migdoł-Rogóż. Ptaszek jest najlepszy!. „szlaki”. 2 (24)/2010. s. 1. [dostęp 2013-06-08]. 
  3. Wszystko o Śląskiej Karcie Usług Publicznych. kzkgop.com.pl, 2012-04-27. [dostęp 2015-12-02].
  4. Zamówienie publiczne – 343103-2010. ted.europa.eu, 2010-11-17. [dostęp 2015-11-18].
  5. a b Elektroniczna karta z KZK GOP może być bardzo droga. sosnowiec.wyborcza.pl, 2011-02-25. [dostęp 2015-11-22].
  6. KZK GOP unieważni przetarg na ŚKUP i w sierpniu ogłosi kolejny. logistyka.wnp.pl, 2011-06-08. [dostęp 2015-11-21].
  7. Informacja. kzkgop.com.pl, 2011-06-28. [dostęp 2015-11-18].
  8. Zamówienie publiczne – 212691-2011. ted.europa.eu, 2011-07-05. [dostęp 2015-11-24].
  9. Trzy konsorcja złożyły oferty na ŚKUP, najtańszą Asseco Poland z BRE. bankier.pl, 2011-09-22. [dostęp 2015-11-24].
  10. Zawiadomienie. kzkgop.com.pl, 2011-10-04. [dostęp 2015-11-24].
  11. Elektroniczny bilet z KZK GOP znowu we mgle. komunikaty.pl, 2011-11-09. [dostęp 2015-11-24].
  12. Zawiadomienie. kzkgop.com.pl, 2011-11-09. [dostęp 2015-11-24].
  13. a b System się wiesza, ale kar nie ma. Jak działa ŚKUP?. dziennikzachodni.pl, 2015-11-18. [dostęp 2015-11-18].
  14. Uruchomiono portal poświęcony Śląskiej Karcie Usług Publicznych. katowice.wyborcza.pl, 2012-04-26. [dostęp 2015-11-24].
  15. W nocy montują kable w autobusach KZK GOP. Po co?. katowice.wyborcza.pl, 2012-06-27. [dostęp 2015-11-24].
  16. "Trumny" na przystankach autobusowych. Co w nich jest?. katowice.wyborcza.pl, 2013-04-12. [dostęp 2015-11-25].
  17. Ruszyły nowe automaty. kzkgop.com.pl, 2014-04-24. [dostęp 2015-11-18].
  18. Nowe automaty biletowe. kzkgop.com.pl, 2015-04-21. [dostęp 2015-11-18].
  19. Będą nowe parkomaty. bytomski.pl, 2014-11-29. [dostęp 2015-11-21].
  20. a b Do Katowic wróciły parkomaty. Wiele urządzeń już działa. katowice.wyborcza.pl, 2015-05-18. [dostęp 2015-11-25].
  21. a b Karta ŚKUP. Wszystko, co trzeba wiedzieć o elektronicznej karcie KZK GOP. katowice.wyborcza.pl, 2015-10-19. [dostęp 2015-11-19].
  22. Dzisiaj rusza strefa płatnego parkowania. Sprawdź niezbędne informacje. infogliwice.pl, 2015-08-03. [dostęp 2015-11-29].
  23. Śląskie. Testy systemu Śląskiej Karty Usług Publicznych. logistyka.wnp.pl, 2015-08-18. [dostęp 2015-11-25].
  24. a b Zapraszamy po karty ŚKUP!. kzkgop.com.pl, 2015-10-01. [dostęp 2015-11-18].
  25. a b Bilety elektroniczne. Jak kupować i używać. kzkgop.com.pl, 2015-11-03. [dostęp 2015-11-18].
  26. Taryfa ŚKUP. kzkgop.com.pl, 2015-09-09. [dostęp 2015-11-18].
  27. a b c d e Śląska Karta Utrudnień (w) Podróży. transport-publiczny.pl, 2015-12-05. [dostęp 2015-12-05].
  28. Jak korzystać z parkomatów?. piekary.pl, 2015-11-05. [dostęp 2015-11-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-07-22)].
  29. Nowe zasady korzystania z parkingów. tychy.pl, 2015-10-18. [dostęp 2015-11-21].
  30. Kartą ŚKUP zapłacimy za parkowanie w centrum Katowic. katowice.naszemiasto.pl, 2015-12-04. [dostęp 2016-01-03].
  31. Opłata za postój przy użyciu karty ŚKUP - MZDiM Bytom. mzdii.bytom.pl, 2015-12-17. [dostęp 2016-01-03].
  32. Kiedy ruszą kolejne elementy systemu ŚKUP?. kzkgop.com.pl, 2015-10-20. [dostęp 2015-11-25].
  33. a b Parkowanie. kartaskup.pl. [dostęp 2015-12-26].
  34. Oznakowanie SPP. mzdii.zabrze.pl. [dostęp 2015-11-25].
  35. Urząd Miasta Chorzów - Parkowanie w mieście. chorzow.eu. [dostęp 2016-01-03]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-03-03)].
  36. Masz IKE w SKBank? To musisz wiedzieć. bankier.pl, 2015-11-23. [dostęp 2015-11-24].
  37. a b KZK GOP. Od poniedziałku tańsze bilety na autobusy i tramwaje. Musisz użyć karty ŚKUP. gliwice.wyborcza.pl, 2016-01-11. [dostęp 2016-01-13].
  38. KZK GOP zmusi nas do ŚKUP. Zlikwiduje papierowe bilety. gliwice.wyborcza.pl, 2016-02-25. [dostęp 2016-02-27].
  39. Tańsze bilety na komunikację miejską w Aglomeracji Górnośląskiej. kurierkolejowy.eu, 2016-04-15. [dostęp 2016-04-25].
  40. a b Zamów kartę ŚKUP – plan wycofywania biletów papierowych. kzkgop.com.pl, 2016-04-05. [dostęp 2016-05-04].
  41. Zapomnij o bilecie miesięcznym. Jest ŚKUP. dziennikzachodni.pl, 2016-06-01. [dostęp 2016-06-02].
  42. Papierowe bilety miesięczne ważne dłużej!. kzkgop.com.pl, 2016-06-01. [dostęp 2016-06-02].
  43. ma części papierowych biletów, jest 116 tysięcy kart. W Gliwicach wciąż stoi się w kolejkach. 24gliwice.pl, 2016-06-06. [dostęp 2016-06-07].
  44. Trzy godziny w kolejce po kartę ŚKUP? Tak w centrum Katowic. dziennikzachodni.pl, 2016-08-08. [dostęp 2016-06-13].
  45. a b ŚKUP: Tarnowskie Góry mają Punkt Obsługi Klienta. Czekały 10 miesięcy. dziennikzachodni.pl, 2016-08-24. [dostęp 2016-08-25].
  46. Strona główna | MZKP Tarnowskie Góry. mzkp.pl. [dostęp 2016-09-06].
  47. Opóźnienie w wydawaniu kart ŚKUP. zbroslawice.pl, 2016-09-02. [dostęp 2016-09-06].
  48. Czujniki i kamery. KZK GOP wykorzystuje nowinki techniczne. katowice.wyborcza.pl, 2016-09-22. [dostęp 2016-09-25].
  49. Rok z kartą ŚKUP zamiast biletu. KZK GOP plan wykonał, pasażerowie narzekają. dziennikzachodni.pl, 2016-10-12. [dostęp 2016-10-16].
  50. KZK GOP nałożył na wykonawcę ŚKUP już ponad 18,5 mln zł kary. katowice.wyborcza.pl, 2016-10-26. [dostęp 2016-10-26].
  51. a b Sosnowieckie wypożyczalnie rowerów będą się wyróżniać w Polsce. sosnowiec.wyborcza.pl, 2017-02-16. [dostęp 2017-02-17].
  52. Koleje Śląskie w systemie ŚKUP? Jest wniosek o dofinansowanie. rynek-kolejowy.pl, 2017-03-17. [dostęp 2017-03-17].
  53. Metropolia Górnośląsko-Zagłębiowska: Pojawi się 462 nowych tablic. transport-publiczny.pl, 2017-12-27. [dostęp 2017-12-27].
  54. KZK GOP z olbrzymią umową na 462 tablice przystankowe. transport-publiczny.pl, 2018-08-31. [dostęp 2018-10-10].
  55. BM, tychy.info: Trwa montaż czytników ŚKUP w autobusach PKM Tychy - Tychy, www.tychy.info [dostęp 2019-03-14] (pol.).
  56. JG, Nowe terminale już w użyciu, silesiainfotransport.pl, 5 kwietnia 2019 [dostęp 2019-04-06] (pol.).
  57. a b c d Metropolia pracuje nad następcą Śląskiej Karty Usług Publicznych. portalsamorzadowy.pl, 2019-01-07. [dostęp 2019-01-08].
  58. ZA.8023.1.2018. bip.metropoliagzm.pl, 2019-01-04. [dostęp 2019-01-08].
  59. Usługi kultury. portal.kartaskup.pl. [dostęp 2016-03-25].
  60. Usługi rekreacyjno-sportowe. portal.kartaskup.pl. [dostęp 2016-03-25].
  61. Usługi biblioteczne. portal.kartaskup.pl. [dostęp 2016-03-25].
  62. Inne usługi. portal.kartaskup.pl. [dostęp 2016-03-25].
  63. Gliwicki Rower Miejski już działa. Na mieszkańców czeka 100 rowerów. gliwice.wyborcza.pl, 2017-03-28. [dostęp 2017-03-30].
  64. Regulamin | City by bike. citybybike.pl. [dostęp 2017-12-30].
  65. W Polsce bilet kupisz jak chcesz. transport-publiczny.pl, 2016-05-10. [dostęp 2016-05-10].
  66. Śląska Karta Usług Publicznych coraz bliżej!. kzkgop.com.pl, 2015-09-09. [dostęp 2015-11-18].
  67. Kontrowersje wokół ŚKUP. Czytelnik: „Bubel, zmarnowane pieniądze”. 24gliwice.pl, 2016-04-20. [dostęp 2016-05-31].
  68. Porażka KZK GOP. Od poniedziałku nie można było kupić biletów na stronie ŚKUP. katowice.wyborcza.pl, 2016-01-13. [dostęp 2016-05-31].
  69. UOKiK wezwie KZK GOP do rezygnacji z obowiązku odbijania ŚKUP. katowice.wyborcza.pl, 2017-01-09. [dostęp 2017-01-10].
  70. Wszczęto postępowanie przeciwko KZK GOP. Są poważne zarzuty za ŚKUP. gliwice.wyborcza.pl, 2017-12-05. [dostęp 2017-12-05].
  71. KZK GOP nareszcie ustąpił. Koniec obowiązkowego odbijania kart w autobusach i tramwajach. gliwice.wyborcza.pl, 2018-01-14. [dostęp 2018-01-29].
  72. CBA skontrolowało Śląską Kartę Usług Publicznych. transport-publiczny.pl, 2018-08-14. [dostęp 2018-08-25].
  73. CBA sprawdza ŚKUP. Odkryto nieprawidłowości za 3 mln zł. gliwice.wyborcza.pl, 2018-12-05. [dostęp 2018-12-12].

Linki zewnętrzneEdytuj