Otwórz menu główne

Ślesin (województwo kujawsko-pomorskie)

wieś w województwie kujawsko-pomorskim

Ślesinwieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie nakielskim, w gminie Nakło nad Notecią.

Ten artykuł dotyczy Ślesina, miejscowości w kujawsko-pomorskim. Zobacz też: Ślesin.
Ślesin
Droga we wsi
Droga we wsi
Państwo  Polska
Województwo kujawsko-pomorskie
Powiat nakielski
Gmina Nakło nad Notecią
Liczba ludności (III 2011) 2254[1]
Strefa numeracyjna (+48) 52
Tablice rejestracyjne CNA
SIMC 0092539
Położenie na mapie gminy Nakło nad Notecią
Mapa lokalizacyjna gminy Nakło nad Notecią
Ślesin
Ślesin
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Ślesin
Ślesin
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa kujawsko-pomorskiego
Ślesin
Ślesin
Położenie na mapie powiatu nakielskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu nakielskiego
Ślesin
Ślesin
Ziemia53°09′52″N 17°42′16″E/53,164444 17,704444

Podział administracyjnyEdytuj

W latach 1934-1954 i 1973-1976 miejscowość była siedzibą gminy Ślesin. W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie bydgoskim.

DemografiaEdytuj

Według Narodowego Spisu Powszechnego (III 2011 r.) liczyła 2254 mieszkańców[1]. Jest drugą co do wielkości miejscowością gminy Nakło nad Notecią.

PołożenieEdytuj

Wieś Ślesin (dawniej: Śleszyn, Slesis) oddalona od centrum Bydgoszczy o 22 km, położona jest na wysokości 85–100 m n.p.m., przy drodze, którą kiedyś nazywano Berlinką (bity trakt, łączący Bydgoszcz i Berlin). Aktualnie nie jest to jedyna droga łącząca wymienione miasta, niegdyś jednakże jej istnienie ułatwiało komunikację z wieloma ośrodkami państwa pruskiego i jego aglomeracją centralną. Duże znaczenie komunikacyjne Berlinki osłabło nieco w 2. połowie XIX stulecia. Wybudowana w tym czasie (lipiec 1851 r.)[2] linia kolejowa Bydgoszcz-Piła oraz stacja w Ślesinie wpłynęła na znaczną zmianę w zakresie możliwości transportowych.

Ślesin graniczy z Minikowem (odległość: 2,7 km), Trzeciewnicą (4,5 km), Gumnowicami (3,6 km), Kazinem (2,1 km), Gabrielinem (2,4 km) oraz niejako pośrednio z Gorzeniem (4,5 km) i Samsiecznem (6,4 km).

HistoriaEdytuj

W Słowniku Geograficznym Królestwa Polskiego podano, że wieś od chwili powstania należała do rodu Nałęczów, a pierwszym znanym właścicielem był Sułko (1311 r.). Jako właścicieli kolejnych wymienia się: podczaszego bydgoskiego Deresława (1426 r.) i chorążego bydgoskiego Mikołaja (1452 r.). W roku 1489 Ślesin należał do Witosławskich, następnie przeszedł w ręce Mikołaja Mścigłówki, któremu w roku 1497 skonfiskowano majątek. Ślesin wraz z Sucharami i Samsiecznem przekazany został staroście nakielskiemu Pałuce Janowi Starszemu z Donaborza. W roku 1510 Jan i Bartłomiej Stefkowie ze Ślesina nabyli działy od kasztelana lądzkiego i Łukasza Górki. W roku 1652 podarował go wraz z Minikowem i Górzynem jezuitom. Tym ostatnim kilka lat później, w wyniku sekularyzacji zakonu, darowany majątek odebrano. Niedługo potem Ślesin przeszedł w ręce Potulickich.

W roku 1866, jak zaznaczono w archiwum parafialnym, panowała na obszarze dóbr ślesińskich cholera. Od 4 czerwca do 9 października zmarło na nią ogółem 90 parafian: ze Ślesina – 53, Kazina – 16, Ugody – 3, Samsieczna – 12, Potulic – 1, Smolar – 1, Minikowa – 2, Nidoli – 1, Gorzenia – 1.

Pomimo nieszczęścia, którego parafia doświadczyła, liczba jej mieszkańców ciągle wzrastała – pod koniec XIX wieku liczyła 1190 dusz. Historia parafii w pierwszych latach XX stulecia jest słabo zaznaczona w tekstach i dokumentach źródłowych. Fakt ten można usprawiedliwić chaosem związanym z wielką historią docierającą w opłotki, z polityką poprzedzającą wybuch pierwszej wojny światowej i samą wojną.

Pewnym świadectwem zaangażowania mieszkańców Ślesina w politykę i działania wojenne jest znaleziony w dokumentach parafialnych wiersz odnoszący się do roku 1918. Niestety nie wiadomo, kiedy powstał. Znany jest wprawdzie autor i czas, którego dotyczy (powstanie ślesińskie 1918 r.), lecz nie ma danych związanych z zapisem w archiwach ślesińskich (tekst autorski czy przepisany).

W roku 1960 powstała w Ślesinie kaplica pod wezwaniem św. Stanisława Kostki.

Z nowym rokiem szkolnym 1960/1961 władze państwowe zabroniły nauczania religii w szkołach. W okresie jesiennym prowadzono zajęcia w kościele, zimą ze względu na przenikliwy chłód było to niemożliwe. Ówczesny proboszcz ksiądz Szczepan Kowalski, szukając wyjścia z trudnej sytuacji, postanowił zrezygnować ze swojego pokoju gościnnego na plebanii i uczynić z niego kaplicę.

Ślesiński kościółEdytuj

 
Kościół
 
Ołtarz główny
 
Widok ze Ślesina na stawy w Dolinie Kanału Bydgoskiego

Kościół został rozplanowany na rzucie prostokąta z wydłużonym zamkniętym trójbocznie prezbiterium. Poziomy rzut przyziemia wykazuje jego jednonawową budowę z podwójnie dzielonym wejściem centralnym oraz osobnym, mieszczącym się niejako w przybudówce, wejściem dla obsługujących liturgię.

Historia parafiiEdytuj

Dokumentu erekcyjnego parafia nie posiada. Pierwszy kościół założyli i uposażyli prawdopodobnie w XIV wieku Nałęcze. Parafia pod wezwaniem św. Mikołaja założona przy lokacji wsi na prawie średzkim należała do mniejszych. W roku 1486 proboszczem był tu Mikołaj z Kościana. W tym okresie istniał w Ślesinie prawdopodobnie drugi, nowszy kościół pod wezwaniem Wszystkich Świętych, ufundowany przez dziedzica wsi Wojciecha Jackowskiego. Obecność drugiej świątyni potwierdza konflikt między wyżej wymienionym dziedzicem Wojciechem Jackowskim a plebanem. Proboszcz Mikołaj odmawiał odprawiania nabożeństw w nowym kościele. Dziedzic Jackowski zgłosił ów fakt władzom duchownym i domagał się obecności księdza w świątyni Wszystkich Świętych. Spór o sprawowanie posługi kapłańskiej rozsądził na korzyść proboszcza biskup Oleśnicki. Z czasem stary kościół podupadł i został rozebrany. Jego wezwanie – św. Mikołaja – jako pierwotne przeniesiono na kościół nowy.

W roku 1754 wojewodzic czernihowski, książę Aleksander Hilary Potulicki wystawił nową świątynię, która nawiązywała do tradycji drugiego kościoła ślesińskiego i nosiła nazwę Wszystkich Świętych. Kościół w niedługim czasie z nieznanych przyczyn spalił się. W miejsce starego Potuliccy wznieśli w roku 1779 nowy, któremu nadano pierwotne wezwanie św. Mikołaja. Reliktem poprzedniej świątyni pozostała do dziś chorągiewka na sygnaturze wieży z literami A.P. (Aleksander Potulicki) i datą 1754.

Sporządzony w 1859 roku rejestr dóbr ślesińskich dowodzi, że właścicielem Ślesina, Gorzenia oraz Minikowa był od roku 1825 hrabia Kazimierz Łukasz Guido Ignacy Potulicki. W skład dóbr pozostających własnością hrabiego wchodziły obok folwarku z kuźnią i karczmą, młynów, łąk, pastwisk, ogrodów, dróg, jezior i nieużytków, również kościół, cmentarz, plebania z przyległą do niej ziemią i budynkami gospodarczymi oraz szpital.

Zabytki parafiiEdytuj

  • Konsola z rzeźbą Matki Boskiej, umieszczona na zewnętrznej ścianie kościoła. Osłonięta jest daszkiem wspartym na czterech kolumnach z półkolistą arkadą, zdobioną ornamentem skokowym, skierowana w stronę wschodu słońca.
  • Krzyż z ukrzyżowanym Jezusem, widniejący przed ołtarzem, na samej górze kościoła.
  • Spośród wielu znajdujących się w kościele obrazów najcenniejsze wydaje się namalowane w II połowie XVII wieku płótno przedstawiające św. Antoniego Padewskiego, na którym znalazły się herby: własny – Damiana Garczyńskiego, chorążego poznańskiego, oraz Wieniawa – złożony prawdopodobnie przez jego drugą żonę, Ludwikę z Leszczyńskich. Obraz z powodu zniszczenia został w 1968 roku oddany renowacji.
  • Zarówno w prezbiterium, jak i w nawie znajdują się bogato zdobione stalle datowane na początek XVII wieku. Zdobienia zachowały się, co prawda fragmentarycznie, a spod przemalówek prześwitują zarysy św. Franciszka, Norberta i Wojciecha.
  • Duże znaczenie liturgiczne i jednocześnie zdobnicze spełnia pochodząca z 1889 roku Droga Krzyżowa. Powstała ona za czasów sprawowania posługi duszpasterskiej przez księdza Michała Zgierskiego.
  • Chór muzyczny został wkomponowany w zachodnią część nad kruchtą i częścią nawy głównej. Wsparto go na czterech sfazowanych słupach z profilowanymi zastrzałami i trójbocznie wypchniętym parapetem.
  • Historyczną wartość posiadają pochodzące z 1887 roku organy autorstwa S. Gryszkiewicza, organmistrza z Poznania.
  • W polu środkowym prawego ołtarza widoczny jest obraz św. Mikołaja, w zwieńczeniu – owalne malowidło przedstawiające nierozpoznanego świętego diakona. Oba malowidła pochodzą z końca XIX wieku, przy czym obraz św. Mikołaja na polecenie księdza Dzierwy zastąpiono kopią, którą wykonał Józef Flik z Torunia.
  • Środkowy obraz otaczają rzeźby św. Ignacego Loyoli i Mikołaja, w zwieńczeniu umieszczono rzeźbę św. Jana Ewangelisty.
  • Dwa rokokowe ołtarze boczne pochodzą z 2. połowy XIX wieku.
  • Ołtarz lewy zawiera w części centralnej współczesny obraz św. Jana Nepomucena (zamiennie z nim obraz Matki Boskiej Nieustającej Pomocy), w kondygnacji górnej – owalne malowidło Najświętszej Maryi Panny z metalową koroną.
  • Obraz św. Jana otaczają rzeźby św. Marty i Anny.
  • Tuż przy lewym ołtarzu znajduje się rokokowa, pochodząca z 2. połowy XVIII wieku ambona z baldachimem, na którym umieszczono rzeźbę anioła.
  • W pobliżu prezbiterium umiejscowiono chrzcielnicę w kształcie anioła dźwigającego czarę wykonaną w II połowie XVIII wieku.
  • BPochodzący z XVIII wieku konfesjonał z rzeźbą św. Marii Magdaleny.
  • Trójdzielny ołtarz główny pochodzi z 3. ćwierćwiecza XVII wieku. Posiada bardzo bogatą dekorację chrząstkową. W jego środku znajduje się późnobarokowy, pochodzący z połowy XVIII wieku obraz Najświętszej Maryi Panny ze świętym Joachimem.
  • Zamiennie z tym obrazem w centrum ołtarza wystawiane są dwa inne malowidła – Matki Boskiej Częstochowskiej z 1972 roku (ufundowane przez ks. E. Matza) oraz namalowane przez T. Drapniewskiego z Poznania, a ufundowane przez ks. E. Koźlinkę płótno Królowej Różańca.
  • Tuż przed obrazem umieszczono pochodzące z 2. połowy XVIII wieku rokokowe tabernakulum z płaskorzeźbą kielicha na drzwiczkach i krzyżem w zwieńczeniu.
  • Obok obrazu po jego prawej i lewej stronie znajdują się rzeźby św. Piotra i Pawła wykonane w wieku XIX.
  • W głównej kondygnacji ołtarza osadzono anioły oraz w miejscu centralnym Oko Opatrzności z XVII wieku.
  • Stojący na podium, wykonany z belek i desek sosnowych ołtarz soborowy zawiera płaskorzeźbę krzyżowania Jezusa.

PrzypisyEdytuj