Otwórz menu główne
Ten artykuł dotyczy dzielnicy w Biłgoraju. Zobacz też: inne znaczenia słowa Śródmieście.

Śródmieście – jedna z 12 dzielnic, jednostka podziału administracyjnego miasta Biłgoraj.

Herb Biłgoraja Śródmieście
Osiedle Biłgoraja
Państwo  Polska
Województwo  lubelskie
Powiat biłgorajski
Miasto Biłgoraj
Tablice rejestracyjne LBL
Położenie na mapie Biłgoraja
Mapa lokalizacyjna Biłgoraja
Śródmieście
Śródmieście
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Śródmieście
Śródmieście
Położenie na mapie województwa lubelskiego
Mapa lokalizacyjna województwa lubelskiego
Śródmieście
Śródmieście
Położenie na mapie powiatu biłgorajskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu biłgorajskiego
Śródmieście
Śródmieście
Ziemia50°32′18″N 22°43′15″E/50,538300 22,720800
Portal Portal Polska

Spis treści

Dane ogólneEdytuj

AdministracjaEdytuj

Śródmieście położone jest w centralnej części Biłgoraja. Sąsiaduje z następującymi jednostkami podziału administracyjnego[1]:

Organem uchwałodawczym osiedla jako jednostki pomocniczej gminy miejskiej Biłgoraj jest Rada Osiedla. Organ wykonawczy to Zarząd Osiedla[2].

Urbanistyka, infrastrukturaEdytuj

Obszar Śródmieścia jest terenem w całości zurbanizowanym, a zabudowa ma charakter usługowo-mieszkalny. Znaczną część budynków stanowią bloki mieszkalne[3].

Osią urbanistyczną Śródmieścia jest biegnąca południkowo ulica Generała Tadeusza Kościuszki. Od strony północnej arterię tę zamyka Plac Wolności z ratuszem; od południa stanowi ona połączenie z Puszczą Solską, czyli z południową dzielnicą miasta[3][4].

Równolegle do wymienionej arterii przebiega ulica Długa, która stanowi wschodnią granicę Śródmieścia. Po stronie południowej dzielnicę zamykają ulice Władysława Sikorskiego i Tadeusza Komorowskiego; po stronie północnej ulica Przemysłowa. W kierunku zachodnim Śródmieście rozciąga się do ulicy Nadstawnej oraz – częściowo – do niezagospodarowanych łąk nad rzeką Białą Ładą[1][3].

W uogólnieniu obszar Śródmieścia jest wydłużony południkowo[1], a jego rozciągłość wynosi ok. 1,7km[5].

Wymieniona wyżej ulica Generała Tadeusza Kościuszki oraz – w mniejszym stopniu – pozostały obszar Śródmieścia stanowią zasadnicze centrum usługowo-administracyjne miasta[4].

Ważniejsze obiektyEdytuj

W granicach Śródmieścia znajduje się szereg obiektów istotnych dla społeczności miejskiej. Wśród najważniejszych wyróżnić należy:

Informacje historyczneEdytuj

Zobacz więcej w artykule Biłgoraj, w sekcji Historia.
 
Biłgoraj na austriackiej mapie topograficznej z XIX w. Jego kształt i układ ulic pokrywa się z północną częścią dzisiejszego Śródmieścia.
 
Zniszczenia wojenne na wschodniej pierzei Rynku, będące pozostałością po działaniach wojennych z 1939. W tle widoczny jest spalony kościół Wniebowzięcia NMP.

Biłgoraj został założony w drugiej połowie XVI w. jako miasto prywatne, należące do rodu Gorajskich. Akt lokacyjny wydano w 1578; wówczas też wytyczono układ urbanistyczny miasta. Powstało ono w widłach Białej i Czarnej Łady; było rozciągnięte południkowo wzdłuż drogi prowadzącej do Tarnogrodu – dawnej ulicy Tarnogrodzkiej, a obecnej ulicy Generała Tadeusza Kościuszki. Rynek umieszczono na szczycie niewielkiego wzniesienia o nazwie Biały Goraj, zaś wokół niego rozwinęła się sieć prostopadłych ulic. W takiej formie geograficznej Biłgoraj przetrwał aż do XIX w. i ten kształt topograficzny pokrywa się z północną częścią dzisiejszego Śródmieścia[12].

W XIX w. miasto graniczyło z wioskami Bojary na północy oraz Rożnówka i Puszcza Solska na południu. Jego kształt geograficzny wciąż pokrywał się z obszarem dzisiejszego Śródmieścia, obejmując ponadto trzy przedmieścia: tarnogrodzkie, lubelskie i zamojskie. W drugiej połowie XIX w. rozpoczął się proces szerszej urbanizacji niezagospodarowanych obszarów poza dotychczasowymi granicami: po południowo-wschodniej części Biłgoraja rozwinęła się dzielnica Piaski[13].

Na przełomie XIX i XX w. dawną drogę gospodarczą, która dotąd obiegała miasto od wschodu, przekształcono w ulicę. Obecnie nosi ona miano Długiej i stanowi zachodnią granicę Śródmieścia; od początku XX w. trwała urbanizacja obszaru poza tą ulicą[14]. W 1919 do Biłgoraja przyłączono miejscowości Rożnówka i Bojary[15]; podsumowując te informacje należy stwierdzić, że na przełomie XIX i XX w. zasięg miasta ostatecznie przestał się ograniczać do obszaru dzisiejszej dzielnicy Śródmieście.

Do początków XX w. zabudowa miasta była w większej części drewniana, co wynikało z historycznych uwarunkowań Biłgoraja[a]. Wśród w większej części drewnianych budynków na początku XX w. wyróżniały się obiekty murowane, w tym magistrat, kamienice przyrynkowe oraz kościoły Wniebowzięcia NMP i św. Jerzego. Kresem istnienia zabudowy w takiej formie był okres II wojny światowej: w 1939 dawna architektura Biłgoraja została całkowicie zniszczona[16]. Obecna zabudowa Śródmieścia prawa w całości powstała po II wojnie światowej, stąd stosunkowo mało jest w niej tkanki zabytkowej. M.in. do lat 60. XX w. odbudowywano Plac Wolności; w 1966 oddano do użytku modernistyczny ratusz.

Również po ostatniej wojnie wytyczono obecną sieć ulic Śródmieścia; niemniej prawie w całości pokrywa się ona z dawnym układem urbanistycznym miasta.

Osiedle Śródmieście jako obecną jednostkę podziału administracyjnego formalnie powołano do życia Uchwałą Rady Miasta w Biłgoraju z dnia 25 sierpnia 2004[2].

UwagiEdytuj

  1. Patrz sekcja Dawna architektura w artykule Biłgoraj.

PrzypisyEdytuj

  1. a b c Rady Osiedli - Biłgoraj, www.bilgoraj.pl [dostęp 2018-12-26] (pol.).
  2. a b Uchwała Rady Miasta w Biłgoraju z dnia 25 sierpnia 2004 r.
  3. a b c Podgląd w Geoportalu [dostęp 2018-12-26].
  4. a b Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Miasta Biłgoraj, rozdział Uwarunkowania rozwoju przestrzennego [dostęp 2018-12-09].
  5. Pomiar w Geoportalu [dostęp 2019-01-05].
  6. Informacje - Biłgoraj, www.bilgoraj.pl [dostęp 2019-01-05] (pol.).
  7. Urząd Skarbowy w Biłgoraju – Izba Administracji Skarbowej w Lublinie [dostęp 2018-10-15].
  8. https://www.bilgoraj.sr.gov.pl/ [dostęp 2018-10-15].
  9. https://zamosc.po.gov.pl/prokuratura-rejonowa-w-bilgoraju,104.html?sLang=pl [dostęp 2018-10-15].
  10. Oddziały, inspektoraty, biura terenowe ZUS, [dostęp 2018-10-15].
  11. BCK - dane adresowe, 5 stycznia 2019.
  12. Lokacja Biłgoraja [w:] Jerzy Markiewicz, Wiesław Śladkowski, Ryszard Szczygieł, Dzieje Biłgoraja, Lublin 1985.
  13. Obraz miasta [w:] Jerzy Markiewicz, Wiesław Śladkowski, Ryszard Szczygieł, Dzieje Biłgoraja, Lublin 1985.
  14. Układ przestrzenny miasta [w:] Jerzy Markiewicz, Wiesław Śladkowski, Ryszard Szczygieł, Dzieje Biłgoraja, Lublin 1985.
  15. Po odzyskaniu niepodległości [w:] Jerzy Markiewicz, Wiesław Śladkowski, Ryszard Szczygieł, Dzieje Biłgoraja, Lublin 1985.
  16. Wojna, okupacja i ruch oporu [w:] Jerzy Markiewicz, Wiesław Śladkowski, Ryszard Szczygieł, Dzieje Biłgoraja, Lublin 1985.