Środki znieczulające miejscowo

Środki znieczulające miejscowo – substancje wywołujące znieczulenie miejscowe poprzez zablokowanie przewodzenia impulsów nerwowych w wybranym fragmencie ciała. Powodują zniesienie odczuwania bólu i często innych bodźców czuciowych oraz hamują odruchy i możliwość poruszania znieczulaną częścią ciała. W przeciwieństwie do środków znieczulających ogólnie nie wpływają na świadomość i funkcje mózgu.

ZastosowanieEdytuj

Środki znieczulające miejscowo stosuje się do przeprowadzania zabiegów chirurgicznych, stomatologicznych, okulistycznych i diagnostycznych bez narażenia pacjenta na silny ból towarzyszący tym zabiegom.

Najczęściej stosuje się je razem ze środkami obkurczającymi naczynia krwionośne, głównie sympatykomimetykami (np. epinefryną, norepinefryną)[1]. Ma to na celu zmniejszenie ich wchłaniania do krwiobiegu, a więc przedłużenie działania miejscowego i zmniejszenie działań niepożądanych ogólnoustrojowych[1]. Dodatkowo zmniejsza się ukrwienie pola operacyjnego co ułatwia zabieg i zmniejsza ryzyko krwawienia[1].

Działania niepożądaneEdytuj

Środki znieczulające (głównie typu estrowego) miejscowo mogą wywoływać reakcje alergiczne, od łagodnych (np. osutka w miejscu podania) do ciężkich (wstrząs anafilaktyczny)[1].

Mogą dostać się również w dużej dawce do krążenia systemowego przez przypadkowe podanie dożylne, podanie zbyt dużej dawki lub zbyt szybkie wchłanianie z miejsca podania[1].

Po dostaniu się do krwi mogą wpływać hamująco na pracę serca[1]:

Działanie arytmogenne niektórych środków znieczulających, np. lidokainy wykorzystuje się leczniczo, w terapii arytmii[1].

W wyższych dawkach mogą porażać mięśnie szkieletowe, przez hamowanie przewodzenia w synapsach nerwowo-mięśniowych. Mogą też wpływać na ośrodkowy układ nerwowy.

Działanie toksyczne po przedawkowaniu objawia się zaburzeniami ze strony ośrodkowego układu nerwowego. W pierwszej fazie jest to pobudzenie psychoruchowe, które wynika z blokowania neuronów hamujących[1]. Później może dochodzić do niepokoju, lęków, omamów, majaczenia, wymiotów, drętwienia języka, odczuwania metalicznego posmaku w ustach, zaburzeń widzenia, drgawek. Poważne zatrucia prowadzą do utraty świadomości, drgawek klonicznych, porażenia ośrodka oddechowego i naczynioruchowego (co prowadzi do zgonu przez uduszenie)[1].

Leczenie w przypadku zatruciaEdytuj

W pierwszej kolejności należy podać tlen i wykonać masaż serca[1]. Przy braku efektu po 2 min. podać dożylnie 0,5-1mg adrenaliny[1]. Przy drgawkach podaje się chlorek suksametonium, a diazepam (10-20mg), gdy drgawki nie są spowodowane niedotlenieniem i zatrzymaniem pracy serca[1].

Podział ze względu na budowę chemicznąEdytuj

 
prokaina – środek typu estrowego
 
lidokaina – środek typu amidowego

estryEdytuj

amidyEdytuj

Podział ze względu na zastosowanieEdytuj

Środki znieczulające miejscowo można podzielić według zastosowania farmakologicznego, na środki znieczulenia powierzchniowego, nasiękowego, przewodowego (do znieczuleń przewodowych należą także znieczulenie rdzeniowe, nadoponowe i przykręgosłupowe[1]).

Środki stosowane do znieczulenia powierzchniowegoEdytuj

substancje pochodzenia naturalnego, działające drażniąco:

Środki stosowane do znieczulenia nasiękowegoEdytuj

Środki stosowane do znieczulenia przewodowegoEdytuj

Środki stosowane do znieczulenia rdzeniowegoEdytuj

Środki znieczulające stosowane w okulistyceEdytuj

do znieczuleń nasiękowychEdytuj

podawane do worka spojówkowegoEdytuj

Środki znieczulające stosowane w stomatologiiEdytuj

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e f g h i j k l m Ernst Mutschler: Farmakologia i toksykologia. Wrocław: MedPharm Polska, 2010. ISBN 978-83-60466-81-0.

BibliografiaEdytuj

  • Janiec Waldemar (red.), Kompendium farmakologii Wydanie II, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2006, ​ISBN 83-200-3589-9