Święta (województwo zachodniopomorskie)

wieś w województwie zachodniopomorskim

Święta (do 1945 niem. Langenberg) – wieś[1] w północno-zachodniej Polsce, położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie goleniowskim, w gminie Goleniów.

Święta
wieś
Ilustracja
Lapidarium w Świętej
Państwo

 Polska

Województwo

 zachodniopomorskie

Powiat

goleniowski

Gmina

Goleniów

Liczba ludności (2009)

308

Strefa numeracyjna

91

Tablice rejestracyjne

ZGL

SIMC

0775570

Położenie na mapie gminy Goleniów
Mapa konturowa gminy Goleniów, blisko lewej krawiędzi znajduje się punkt z opisem „Święta”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko lewej krawiędzi u góry znajduje się punkt z opisem „Święta”
Położenie na mapie województwa zachodniopomorskiego
Mapa konturowa województwa zachodniopomorskiego, po lewej znajduje się punkt z opisem „Święta”
Położenie na mapie powiatu goleniowskiego
Mapa konturowa powiatu goleniowskiego, po lewej nieco na dole znajduje się punkt z opisem „Święta”
Ziemia53°33′28″N 14°37′46″E/53,557778 14,629444

PołożenieEdytuj

Wieś, ostatnia miejscowość przy drodze wojewódzkiej nr 113, położona bezpośrednio na prawym brzegu Odry (Domiąży), naprzeciw Polic, w Dolinie Dolnej Odry, ok. 16 km na zachód od Goleniowa. Na zachód od wsi zlokalizowana jest wyspa Krampa. Okoliczne miejscowości: Inoujście, Bolesławice, Kamieniska, Police.

Zabudowa i formaEdytuj

 
Wieś w początku XX wieku
 
Fragment zabudowy wsi

Początkowo (do przełomu XIX i XX wieku) wieś miała formę niedługiej ulicówki leżącej na osi wschód-zachód. W początkach XX wieku układ ten uległ zaburzeniom. Dominującymi elementami zabudowy były gospodarstwa dwubudynkowe, ściśle do siebie przyległe. We wsi funkcjonował folwark, kopalnia torfu, przystań dla barek i kompleks magazynowy przy niej[2]. Zabudowa blokowa pochodzi z okresu PRL, wieś popegeerowska. Nad Odrą zachowały się resztki przystani promowej (przeprawa do Barda) oraz dwór z początków XX wieku i resztki zabudowy folwarcznej.

PrzyrodaEdytuj

W pobliżu wsi, na terenach bagiennych i leśnych (na północ), w okolicach nieistniejącej wsi Raduń założono rezerwat "Uroczysko Święta", florystyczny, którego celem jest ochrona drzew liściastych, wiciokrzewu pomorskiego, długosza królewskiego i woskownicy europejskiej. Rezerwat położony jest na terenach depresyjnych, zalewowych. Nieopodal znajdują się również duże sztuczne zbiorniki wodne, wykorzystywane przez wędkarzy. We wsi znajduje się również leśniczówka Czarna Łąka.

HistoriaEdytuj

Pierwsza wzmianka pochodzi z 1754 roku, wtedy Święta była własnością Szczecina, a następnie prywatną własnością wielu posiadaczy ziemskich (Schwank, Marquardt, Camp, Kickebusch). Przed II wojną światową Święta należała do Dominium Langenberg G.m.b.H. Znajdowała się tutaj przystań dla barek, folwark i dwór z parkiem, fabryka torfu, cmentarz, a przy porcie zespół budynków magazynowych[2].

W latach 1946–1998 miejscowość położona była w województwie szczecińskim.

W 2013 roku w Świętej utworzone zostało lapidarium, w którym umieszczono niemieckie nagrobki pochodzące z cmentarzy nieistniejących już okolicznych miejscowości (Inoujście, Jedliny, Kiełpinica, Raduń)[3].

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Dz.U. z 2008 r. nr 234, poz. 1586, s. 13448
  2. a b tablica informacyjna in situ
  3. Lapidarium w Świętej - 15.06.2013. bialygrosz.goleniow.pl. [dostęp 2016-04-16].