Święto sed

Sed (egip. heb–sed) – „rytuał trzydziestolecia”; święto odrodzenia i odnowienia władzy królewskiej obchodzone w 30 rocznicę koronacji władcy. Miało na celu symboliczne „odmłodzenie” władcy i potwierdzenie jego fizycznej sprawności, która stanowiła legitymizację jego władzy oraz potwierdzenia lojalności poddanych względem panującego. Było też powtarzane później co kilka lat, zazwyczaj co 3-4 lata.[1]

Geneza świętaEdytuj

Pochodzenie nazwy święta jest niepewne. Mogła ona pochodzić od byczego ogona, mogła się też wywodzić od boga Seda.

Nie znamy też rodowodu święta. Rytuał wywodzi się prawdopodobnie z prehistorycznych obrzędów, kiedy to fizyczna sprawność wodza miała wielkie znaczenie. Pierwsze przedstawienia święta sed wywodzą się z czasów Dena. Pierwsza dokładna data obchodzenia tego święta pochodzi z czasów Pepiego I; wiadomo, że obchodził je w 18 roku swojego panowania.

CeremoniałEdytuj

Ceremonie święta odbywały się w specjalnie wzniesionym kompleksie budowli, w obecności zgromadzonych dostojników państwowych. W przeddzień głównych uroczystości, w Memfis odbywała się ceremonia podniesienia filara Dżed – symbolu trwałości, w której uczestniczył władca osobiście wraz z kapłanami.

Ceremoniał obejmował kilkanaście obrzędów, w tym:

  • intronizację króla, wyrażającą się ponownym przyjęciem koron i insygniów władzy w dwóch oddzielnych pawilonach, jednym Górnego, a drugim – Dolnego Egiptu;
  • hołd dostojników;
  • bieg władcy z insygniami władzy lub innymi symbolicznymi przedmiotami, między również symbolicznymi punktami granicznymi Ziemi i Nieba, co miało potwierdzać jego władzę nad obiema tymi sferami;
  • procesje z władcą w lektyce, odwiedzającym bóstwa w ich kaplicach, co było połączone ze składaniem im ofiar, co miało skutkować obdarzeniem faraona przez te bóstwa swoją mocą;
  • zapalenie „nowego ognia” zapewniającego Egiptowi światło i życie;
  • w późniejszych czasach – wypuszczenie przez władcę 4 strzał w 4 strony świata dla odpędzenia sił Ciemności i podkreślenia prawa swojego do panowania nad całym Egiptem oraz prawa Egiptu do panowania nad całym światem.

Faktycznie ceremoniał był odprawiany najczęściej o wiele wcześniej. Znamy tylko dwóch faraonów, którzy regularnie odprawiali to święto: Amenhotepa III, który uczestniczył w nich w 30, 34 i 37 roku panowania, oraz Ramzesa II, który je obchodził 14 razy między 30 i 66 rokiem swego panowania. To właśnie Amenhotep nakazał kapłanom przetrząsnąć archiwa świątynne w celu odtworzenia najdawniejszych rytuałów święta sed i wprowadził jego reformę. Faraon oprócz tego, że miał odzyskać siły, miał się stać teraz ucieleśnieniem boga Re.

Oficjalnym ceremoniom towarzyszyły najprawdopodobniej wystawne uczty połączone z tańcem i muzyką. Z okazji tej ceremonii były wytwarzane również pamiątkowe przedmioty; u pierwszych władców były to kamienne naczynia z tytulaturą króla, które są współcześnie źródłem wielu cennych informacji dla egiptologów.

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Kamil Kuraszkiewicz, "Trwała jest władza królewska jak Ra na niebie." Faraon jako wcielenie boga, „Pomocnik historyczny” (03/2018), 2018, ISSN 2391-7717.