Świadkowie Jehowy w województwie zachodniopomorskim

Świadkowie Jehowy w województwie zachodniopomorskim – wspólnota religijna Świadków Jehowy w województwie zachodniopomorskim. Liczba głosicieli na terenie województwa wynosi ok. 8724 (stan w 2011[1]). W lipcu 2020 roku na terenie województwa znajdowały się miejsca zgromadzeń 83 zborów (w tym zboru i 2 grup języka migowego, jednego zboru angielskojęzycznego, jednego zboru i dwóch grup rosyjskojęzycznych, jednego zboru i trzech grup ukraińskojęzycznych, jednej grupy wietnamskojęzycznej oraz grupa polskojęzyczna na oddaleniu)[2][a].

HistoriaEdytuj

PoczątkiEdytuj

Działalność rozpoczęli niemieccy współwyznawcy około roku 1910. Powstały grupy wyznawców w Szczecinie (w tym na obecnym osiedlu Dąbie), Stargardzie, Sianowie i Goleniowie.

W latach 1910–1920 grupy w Szczecinie (1913, 1916, 1917), Goleniowie (1915, 1920), Koszalinie (1918), Sianowie (1910, 1911), Stargardzie (1918) i Sławnie (1920) odwiedzał przedstawiciel niemieckiego biura, pielgrzym Hermann Herkendell (1889–1926)[3][4][5][6][7][8]. W roku 1913, 1916 i 1917 zbory w Szczecinie, Altdamm (1917), Goleniowie (1913, 1917), Stargardzie (1913, 1917) i Policach (1916) odwiedził Paul Balzereit[b].

W 1914 roku zbór w Szczecinie wynosił około 30 osób[9].

23 maja 1915 roku kongres odbył się w Szczecinie (Logenhaus, Große Wollweberstr. 64)[10]. Działało wówczas na tym terenie 75 wyznawców[11], w 1919 roku – 105 w mieście i 21 w nowo powstałym zborze w Altdamm, czyli w sumie 126 wyznawców. W roku 1925 – łącznie 267. Rok później zanotowano liczbę 331, a w 1927 – 368 (w tym 66 w Altdamm) osób[9]. Kolejne kongresy odbyły się w Szczecinie, Stargardzie i Goleniowie w styczniu 1917 roku[12], w listopadzie 1918 roku i lutym 1919 roku w Szczecinie[13].

W roku 1916 i 1917 zbory w Szczecinie, Dąbiu, Policach, Lubczynie, Goleniowie i Pyszce odwiedził pielgrzym Max Cunow[c].

W latach 1917–1919 zbory w Szczecinie, Goleniowie, Stargardzie i Lubczynie odwiedzał pielgrzym Karl Wellershaus[d][14].

W maju 1917 roku Dramat Eureka (skrócona wersja Fotodramy stworzenia) został wyświetlony w Szczecinie (6–8.05), Goleniowie (16–18.05) i Stargardzie (13–15.05)[15].

W 1919 grupy w Goleniowie, Lubczynie oraz w Przypólsku liczyły ogółem 22 wyznawców. W roku 1924 na dorocznej uroczystości Wieczerzy Pańskiej w Szczecinie było obecnych 197 osób, w Koszalinie – 44, a w Altdamm – 38 osób[16]. W 1925 roku grupa wyznawców w Goleniowie skupiała ok. 40 osób, w 1927 – 50[11][9].

 
Fotodrama stworzenia wyświetlana była w Szczecinie od roku 1928 (jej skrócona wersja – Dramat Eureka, wyświetlany był w Szczecinie, Goleniowie i Stargardzie już w roku 1917)

W 1928 roku rozpoczęto wyświetlanie nowego filmu Dramat stworzenia – późniejszej niemieckiej wersji Fotodramy stworzenia, której taśmy w tym kraju uległy już zniszczeniu[17] i pokazano go m.in. w kilku miastach na Pomorzu, również w Szczecinie (tam Erich Frost po raz pierwszy zapewnił temu filmowi właściwy akompaniament muzyczny)[10].

W latach 20. XX wieku największe grupy wyznawców były w takich miejscowościach i ich okolicach jak: Szczecin, Koszalin, Kołobrzeg, Sławno, Goleniów, Bobolice, Dygowo, Stargard, Kamień Pomorski, Białogard, Płoty i Czaplinek.

W lipcu 1931 roku zorganizowano dwudniowe zgromadzenia m.in. w Goleniowie, Szczecinku i Stargardzie, a w roku 1932 w Szczecinie (6, 7 sierpnia, przy Kronprinzenstr. 10), Sławnie (23, 24 kwietnia i 28, 29 maja, przy Kösliner Vorstadt 64), Drawsku Pomorskim (30 kwietnia, 1 maja, przy Gr. Mühlenstr. 2) i Koszalinie (7, 8 maja, przy Am Kamp 29a).

Wiosną 1933 roku niemieckojęzyczne zbory w Szczecinie, Dąbiu, Dygowie, Goleniowie, Kamieniu Pomorskim, Stepnicy, Pełczycach, Policach (Jasienicy), Stargardzie, Krzywnicy, Runowie, Świdwinie, Drawsku Pomorskim, Czaplinku, Sikorach, Szczecinku, Bobolicach, Sławnie, Koszalinie, Białogardzie, Sulechówku, Sianowie i Warninie odwiedził pielgrzym o nazwisku Kiper[e][18].

Od 1936 roku oraz już w czasie II wojny światowej wielu wyznawców zostało wywiezionych do obozów koncentracyjnych, wielu z nich tam zginęło (m.in. z Koszalina i Sławna)[19][20][21][9].

Działalność powojennaEdytuj

 
Publikacje Świadków Jehowy („Nasza Służba Królestwa” z lat 50. XX w.) drukowano potajemnie w okresie zakazu działalności również na terenie obecnego województwa zachodniopomorskiego[22]

W roku 1946 wyznawcy działali m.in. w Szczecinie (gdzie w Golęcinie[22] była ich Sala Królestwa), Ińsku, Świnoujściu, Koszalinie i Stargardzie. W kwietniu 1946 roku na uroczystości Wieczerzy Pańskiej (Pamiątce) w Myśliborzu z całego terenu od Szczecina, Piły pod Zieloną Górę obecnych było 27 osób.

Po zakończeniu wojny Świadkowie Jehowy organizowali większe zgromadzenia, m.in. w Szczecinie, Koszalinie i Stargardzie[23]. W roku 1947 na terenie województwa szczecińskiego działało 35 zborów[24][25]. Dochodziło do coraz częstszych zatrzymań i konfiskaty publikacji[26]. W maju 1949 podczas pierwszego dnia zgromadzenia obwodowego w Szczecinie aresztowano obecnych, następnego dnia ponad było 1000 obecnych. Milicjanci aresztowali kolejno 27 mówców[22].

W roku 1950 władza skonfiskowała szczecińską Salę Królestwa przy ul. Pokoju 1. Zebrania odtąd odbywały się w mieszkaniach wyznawców (m.in. w szczecińskich Podjuchach, Klęskowie, Skolwinie) W latach 1950–1952 MBP aresztowało kilkudziesięciu wyznawców w Szczecinie, Stargardzie i innych miejscach[22]. Od tego roku działalność prowadzona była konspiracyjnie.

W maju 1952 roku w Szczecinie aresztowano nadzorcę obwodu, Alojzego Prostaka z Krakowa. Po 2 latach pobytu w areszcie zmarł[27]. W czasie zakazu działalności (od początku lat 50. do końca lat 80. XX w.) organizowano potajemne zgromadzenia, tzw. konwencje leśne. Publikacje Świadków Jehowy drukowano potajemnie w różnych miejscach na terenie obecnego województwa zachodniopomorskiego, m.in. w Stargardzie, gdzie w roku 1970 za posiadanie nielegalnej drukarni skazano na 3 lata więzienia jednego z tamtejszych wyznawców. Również inni tutejsi Świadkowie Jehowy za działalność religijną oraz za odmowę służby wojskowej byli skazywani na kilkuletnie kary pozbawienia wolności[22].

Pod koniec lat 70. XX wieku Daniel Sydlik z Ciała Kierowniczego spotkał się z niektórymi wyznawcami z terenu obecnego województwa.

Szczególnie od 70. XX wieku głosiciele w lecie prowadzą grupową wyjazdową działalność kaznodziejską na terenach, gdzie jest mniej wyznawców (dawne nazwy: grupy pionierskie, ośrodki pionierskie, obozy pionierskie). Pod koniec lat 70. XX wieku niektórym Świadkom udało się wyjechać na kongresy poza granice Polski – najpierw do Lille we Francji, potem do Kopenhagi w Danii, w roku 1980 („Miłość Boża”) i w 1981 do Wiednia, a w latach 90. XX wieku i w pierwszym dziesięcioleciu XXI wieku delegacje z tutejszych zborów były na kongresach międzynarodowych w Niemczech, Austrii, Francji, Rosji, Czechach, Stanach Zjednoczonych, Kanadzie, na Węgrzech i na Ukrainie.

Rozwój działalnościEdytuj

 
Chrzest na kongresieKierowani duchem Bożym” w Szczecinie w 2008 r.
 
Kandydaci do chrztu na kongresie w Szczecinie w 2008 r.
 
Mówca na kongresie w Szczecinie w 2008 r.

Od lat 80. XX wieku do początku XXI wieku zgromadzenia odbywały się w szczecińskich i koszalińskich halach (w latach 2014–2016 w amfiteatrze) oraz na stadionach. W latach 2012–2014 – na szczecińskim Stadionie Miejskim przy ul. Karłowicza oraz (do roku 2018) w Hali Widowiskowo-Sportowej w Koszalinie, w latach 2015–2019 w hali Netto Arena. Od 12 grudnia 2009 roku wyznawcy korzystają również ze zgromadzeń obwodowych w Sali Zgromadzeń w Mostach. Z Sali korzystają zachodniopomorskie i częściowo lubuskie zbory i zbory z okolic Słupska – około 9 tysięcy wyznawców. Obiekt wzniesiono od podstaw w ciągu 9 miesięcy przez wolontariuszy ze 126 zborów. Audytorium głównej sali posiada prawie 1000 miejsc siedzących[28]. Od początku lat 90. XX wieku rozpoczęto budowy Sali Królestwa. Jedna z pierwszych powstała w Stargardzie[29].

Świadkowie Jehowy prowadzą także biblijną działalność wychowawczą w zakładach karnych na terenie województwa, studiując Biblię z więźniami. Niektórzy skazani dzięki temu dokonali niezbędnych zmian w swym postępowaniu, by móc zostać ochrzczeni[30]. W Wojewódzkim Szpitalu Zespolonym w Szczecinie tamtejszy zespół operuje Świadków Jehowy bez krwi[31][32]. W roku 2013 rozpoczęto specjalne świadczenie publiczne na terenie wielkomiejskim obejmujące Szczecin. Wdrożono też program świadczenia publicznego na terenie poszczególnych zborów za pomocą wózków z literaturą biblijną. W latach 2012–2015 nastąpiła reorganizacja zborów. W grudniu 2015 roku w Szczecinie zakończyła naukę 5 klasa Kursu dla Ewangelizatorów Królestwa, a w grudniu 2017 w Kołobrzegu – 19 klasa tego kursu.

ZboryEdytuj

 
Kompleks 3 Sal Królestwa w Szczecinie, w którym na zebraniach chrześcijańskich zgromadza się 8 zborów

Poniższa lista obejmuje zbory zgromadzające się na terenie województwa[2]:

Na terenie miast na prawach powiatu[f]
  • Koszalin: 5 zborów: Lechicka (w tym grupa języka migowego), Morska (w tym grupa rosyjskojęzyczna), Północ, Rokosowo, Wschód
  • Szczecin: 21 zborów: Angielski, Bukowe, Dąbie, Grabowo, Gumieńce, Krzekowo, Migowy, Niebuszewo, Nowe Centrum, Ogrody, Osiedle Książąt, Platany (w tym grupa wietnamskojęzyczna), Pocztowa, Pogodno, Południe, Przyodrze (Sala Królestwa: Police), Reda, Rosyjski, Słoneczne, Stare Miasto (w tym grupa języka migowego), Ukraiński
 
Koszalin
Szczecin
Świno-
ujście
Białogard
Karlino
Tychowo
Choszczno
Drawsko
Pom.
Kalisz Pom.
Złocieniec
Goleniów
Maszewo
Mosty
Nowogard
Gryfice
Trzebiatów
Chojna
Gryfino
Kamień Pom.
Międzyzdroje
Wolin
Gościno
Kołobrzeg
Będzino
Konikowo
Strzeżenice
Rosnowo
Sianów
Łobez
Resko
Barlinek
Dębno
Myślibórz
Police
Pyrzyce
Darłowo
Sławno
Stargard
Barwice
Biały Bór
Borne
Sulinowo
Szczecinek
Połczyn-
Zdrój
Świdwin
Człopa
Wałcz
Miejscowości w województwie zachodniopomorskim, w których są zbory Świadków Jehowy. Na niebiesko zaznaczono położenie Sali Zgromadzeń w Mostach, na żółto – zbory zgromadzające się w Sali Królestwa sąsiedniego zboru.
 
Sala Królestwa w Stargardzie
  • Świnoujście: 3 zbory: Warszów, Wschód, Zachód (w tym grupa ukraińskojęzyczna)
Na terenie powiatów

UwagiEdytuj

  1. Obwody polskojęzyczne: Szczecin-Wschód, Szczecin-Zachód, Koszalin-Kołobrzeg, Stargard, Piła (część), Gorzów Wielkopolski (część), Słupsk (część), polskiego języka migowego: Bydgoszcz-Wschód (część); angielski (część); rosyjski (część); ukraiński (część).
  2. Hermann Herkendell złożył wizyty grupom w Szczecinie (18.07.1910; 16.06.1911; 23, 24.03.1914; 1–4.02.1915, 2–5.05.1918; 3,4.10.1920), Goleniowie (8.02.1915; 7, 8.10.1920), Koszalinie (29.04.1918), Sianowie (17.07.1910; 17.06.1911), Stargardzie (30.04, 1.05.1918) i Sławnie (9.10.1920). Paul Balzereit odwiedził zbory w Szczecinie (12–14.10.1913; 10, 11.08.1916; 6–8.05.1917), Altdamm (10–12, 22.05.1917), Goleniowie (15.10.1913; 16–18, 23.05.1917), Stargardzie (16.10.1913; 13–15.05.1917) i Policach (9.08.1916).
  3. Max Cunow odwiedził zbór w Szczecinie (26–28.05.1916; 3.09.1916; 13.05.1917), Dąbiu (9.05.1917), Goleniowie (27.04.1916; 1.10.1916; 10.05.1917), Lubczynie (11.05.1917), Policach (29.09.1916; 8.05.1917), Pyszce (4.08.1917) i Stargardzie (12.05.1917).
  4. Karl Wellershaus odwiedził zbór w Szczecinie (14.01.1917; 28, 29.11.1918; 10, 11.02.1919), Goleniowie (15.01.1917), Lubczynie (16.01.1917) i Stargardzie (17.01.1917).
  5. Kiper w 1933 roku odwiedził zbory w Szczecinie (18–21.03), Dąbiu (16.03), Dygowie (29, 30.04; 22, 23.05), Goleniowie (14, 15.03), Kamieniu Pomorskim (12.03), Stepnicy (13.03), Pełczycach (26.03), Policach (Jasienicy) (22.03), Stargardzie (23–25.03), Krzywnicy (27.03), Runowie (28.03), Świdwinie (29.03), Drawsku Pomorskim (30, 31.03), Czaplinku (9.04; 2.05), Sikorach (10.04; 3.05), Szczecinku (11.04; 4.05), Bobolicach (12.04; 5.05), Sławnie (21.04), Koszalinie (24, 25.04; 17, 18.05), Białogardzie (26, 27.04; 19, 20.05), Sulechówku (22.04; 15.05), Sianowie (23.04; 16.05) i Warninie (28.04; 21.05).
  6. W nazwach zborów na terenie miast na prawach powiatu pominięto pierwszy człon ich nazwy, którym jest nazwa miasta, na terenie którego zgromadza się dany zbór.

PrzypisyEdytuj

  1. GUS, Stan i struktura demograficzno-społeczna. Narodowy Spis Powszechny Ludności i Mieszkań 2011.
  2. a b Dane według wyszukiwarki zborów, na oficjalnej stronie Świadków Jehowy jw.org [dostęp 2020-07-15].
  3. „Strażnica Zwiastujaca Królestwo Jehowy”, 1 czerwca 1910, s. 98 (niem.).
  4. „Strażnica Zwiastujaca Królestwo Jehowy”, 1 maja 1911, s. 80 (niem.).
  5. „Strażnica Zwiastujaca Królestwo Jehowy”, 1 marca 1914, s. 34 (niem.).
  6. „Strażnica Zwiastujaca Królestwo Jehowy”, 1 marca 1915, s. 18 (niem.).
  7. „Strażnica Zwiastujaca Królestwo Jehowy”, 1 kwietnia 1919, s. 50 (niem.).
  8. „Strażnica Zwiastujaca Królestwo Jehowy”, 1 października 1920, s. 146 (niem.).
  9. a b c d Archiv-Vegelahn Niedersachsen Harz, Pommern, Genealogie, Bibeln, Jehovas Zeugen], karlo-vegelahn.de (niem.).
  10. a b 1915 – Hauptversammlung (niem.).
  11. a b Strażnica Zwiastująca Królestwo Jehowy” 1 sierpnia 1922, s. 114 (niem.).
  12. „Strażnica Zwiastująca Królestwo Jehowy”, 1 stycznia 1917, s. 2 (niem.).
  13. „Strażnica Zwiastująca Królestwo Jehowy”, kwiecień 1919, s. 50 (niem.).
  14. Bruder Karl Wellershaus, archiv-vegelahn.de (niem.).
  15. „Strażnica Zwiastujaca Królestwo Jehowy”, 1 maja 1917, s. 96 (niem.).
  16. C.T. Russell, Memorial Report for 1924, „Strażnica i Zwiastun Obecności Chrystusa”, Towarzystwo Strażnica, 15 lipca 1924, s. 218 (ang.).
  17. Działalność Świadków Jehowy w Niemczech w czasach nowożytnych, s. 15.
  18. „Strażnica Zwiastująca Królestwo Jehowy”, 15 kwietnia 1933, s. 128 (niem.).
  19. Teresa Wontor-Cichy, Więzieni za wiarę: Świadkowie Jehowy w KL Auschwitz, Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau, 2003.
  20. Wiesław Jan Wysocki, Bóg na nieludzkiej ziemi, Warszawa 1978, s. 178.
  21. J. Niedźwiadek, A jednak ocalałam, „Wieści” (16), 1985.
  22. a b c d e Joanna Chrzanowska, Monika Moeller, Nie-boskie życie szczecińskich wspólnot wyznaniowych z władzami PRL, „Ucz się z historii” (HB10/0133-Z/0), Szczecin: Archiwum Ośrodka Karta, 2006, s. 114-131.
  23. Krzysztof Biliński, Hiobowie XX wieku, Wrocław: Wydawnictwo A Propos, 2012, s. 125–127, ISBN 978-83-63306-15-1, OCLC 839256207.
  24. K. Urban, Mniejszości religijne w Polsce 1945–1991 (zarys statystyczny), Kraków 1994, s. 20.
  25. Witold Kaszewski, Wierni Jehowie. Dzieje Świadków Jehowy w regionie łódzkim, Wydawnictwo A Propos, 2011, s. 87, ISBN 978-83-917339-8-1.
  26. 1949 Yearbook of Jehovah's Witnesses, Watchtower, 1949, s. 213–216 (ang.).
  27. Rocznik Świadków Jehowy 1994, s. 226.
  28. Świadkowie Jehowy mają nową salę zgromadzeń, gs24.pl.
  29. Sala Królestwa Świadków Jehowy Stargard.
  30. Joanna Krężelewska, Za kratami Bóg mi wybaczył, wspolczesna.pl, 31 stycznia 2010 [dostęp 2015-02-26].
  31. TVP Szczecin, Trudny zabieg bez transfuzji krwi w szczecińskim szpitalu, szczecin.tvp.pl, 12 maja 2017 [dostęp 2017-05-14] [zarchiwizowane z adresu 2018-12-11].
  32. Gazeta Wyborcza. Szczecin, Wyjątkowa, bezkrwawa operacja. Nie było transfuzji ze względu na przekonania pacjentki, szczecin.wyborcza.pl, 11 maja 2017 [dostęp 2017-05-15].