Świadkowie Jehowy we Francji

Świadkowie Jehowy we Francji – wspólnota religijna Świadków Jehowy we Francji, licząca w 2016 roku 128 759 głosicieli, należących do 1714 zborów[a]. Na dorocznej uroczystości Wieczerzy Pańskiej w 2016 roku zebrało się 223 556 osób[1][2]. Działalność miejscowych Świadków Jehowy koordynuje Biuro Oddziału w Louviers[3]. Wspólnota ta jest trzecią pod względem wielkości wspólnotą chrześcijańską we Francji oraz szóstą wspólnotą Świadków Jehowy w Europie. Od 1993 roku Świadkowie Jehowy we Francji korzystają z 5 Sal Zgromadzeń[4]. Jedna z 24 wspólnot Świadków Jehowy na świecie, których liczebność przekracza 100 000 głosicieli[b][5].

Świadkowie Jehowy we Francji
Państwo  Francja
Liczebność
(2016)
128 759
 % ludności kraju
(2016)
0,2%
Liczba zborów
(2016)
1714
Rozpoczęcie działalności 1891
Mapa lokalizacyjna Francji
Creil
Creil
Dreux
Dreux
Marignane
Marignane
Roncq
Roncq
Vienne
Vienne
Louviers
Louviers
Geographylogo.svg
Sale Zgromadzeń Świadków Jehowy we Francji oraz zaznaczone na niebiesko Biuro Oddziału

Od 2011 roku francuskie Biuro Oddziału sprawuje nadzór nad działalnością ewangelizacyjną prowadzoną na terenie 16 krajów i terytoriów wobec czego obejmuje swoim zasięgiem około 150 tysięcy głosicieli należących do 2048 zborów zgromadzających się w 985 Salach Królestwa[6][7].

Spis treści

HistoriaEdytuj

PoczątkiEdytuj

W 1891 roku w Paryżu i Strasburgu przemawiał Charles Taze Russell, w tym samym roku rozpoczęto tłumaczenie na język francuski publikacji biblijnych. Prowadzenie działalności we Francji kontynuował szwajcarski współwyznawca – Adolf Weber. W latach 90. XIX wieku pracował on jako ogrodnik C.T. Russella. Po powrocie do Europy wędrował pieszo m.in. po Francji głosząc nauki biblijne. Zamieszczał również ogłoszenia prasowe o prowadzonej działalności.

 
Pierwszy numer „Strażnicy Syjońskiej” w języku francuskim

Pierwszym, który odpowiedział na to ogłoszenie był w roku 1900 – Elie Thérond ze środkowej części kraju, a potem inni na północy Francji. W 1902 roku zorganizowano pierwsze grupy Badaczy Pisma Świętego. Rok później Francję ponownie odwiedził C.T. Russell. W 1904 roku A. Weber odwiedził rodzinę Thilmant w miejscowości Jumet w Belgii i zachęcił ich do działalności kaznodziejskiej w północnej Francji. W sierpniu tego samego roku udali się pociągiem do miasta Denain. Dzięki czemu w regionie Nord-Pas-de-Calais, Badacze Pisma Świętego gorliwie głosili od roku 1904[8].

W listopadzie 1903 roku podjęto decyzję o wydawaniu „Strażnicy Syjońskiej” w języku francuskim. Początkowo było to wydanie kwartalne o objętości ośmiu stron[6]. W roku 1905 w Beauvène otwarto skład literatury biblijnej[9].

W roku 1906 Adolf Weber złożył wizytę grupie z Denain i pomógł im w prawnej rejestracji zboru. Drugi zbór powstał w pobliskim Sin-le-Noble. W listopadzie 1906 roku zarejestrowano pierwsze lokalne stowarzyszenie Badaczy Pisma Świętego we Francji co potwierdza wpis w Dzienniku Urzędowym Republiki Francuskiej[10][2][11]. W tamtym czasie działalność głoszenia rozprzestrzeniała się w stronę południowego zachodu kraju, m.in. do Alzacji i Lotaryngii. Od grudnia 1908 do lutego 1909 roku A. Weber odwiedził jako pielgrzym zbory i pojedynczych wyznawców z 20 regionów, udając się do następujących miast: Besançon, Grenoble, Valence, Bordeaux, Nantes, Rennes, Angers, Paryża i Nancy. W grudniu roku 1909 i w styczniu roku 1910 trzech pielgrzymów: A. Meyer, S. Sequier i A. Weber odwiedziło 34 miasta, w których przeprowadzili zebrania publiczne, a w Roubaix powstał zbór. 4 i 5 grudnia tego samego roku zgromadzenie odbyło się w Lens.

 
Konwencja Badaczy Pisma Świętego z udziałem C.T. Russella, Denain (Francja), 1912

Charles T. Russell przebywał we Francji również w roku 1909 i 1911. 14 kwietnia 1911 roku przemawiał do ponad 100 osób zgromadzonych w Denain. Na drugi dzień do 70 osób w Lens – przemówienia wygłaszali również Szwajcarzy Adolf Weber i Alexandre F.L. Freytag. W latach 1912 i 1913 C.T. Russell przemawiał w różnych częściach kraju, również w Paryżu. W 1913 w stolicy przemawiał Joseph Franklin Rutherford.

W trakcie działań wojennych I wojny światowej niektórzy musieli opuścić swoje domy. Mieszkający w Denain Joseph Lefèvre przeniósł się do Paryża, gdzie przewodził jedynemu zborowi w mieście liczącemu 45 osób. Théophile Lequime także pochodzący z Denain tłumaczył artykuły ze „Strażnicy” w miejscowości Auchel i rozsyłał je do nieokupowanych regionów Francji. Gdy jego działalność wzbudziła podejrzenia władz wojskowych również udał się do stolicy[12].

27 sierpnia 1919 roku prawnie zarejestrowano Międzynarodowe Stowarzyszenie Badaczy Pisma Świętego we Francji z siedzibą w Paryżu, gdzie w tym samym roku utworzono też niewielkie biuro[2][9][13]. W 1920 roku w Paryżu ponownie przemawiał J.F. Rutherford. W tym samym roku zaczęto wyświetlać Fotodramę stworzenia oraz zorganizowano też kongres międzynarodowy. Po I wojnie światowej Badaczami Pisma Świętego zostało wielu Polaków, którzy byli górnikami we francuskich kopalniach węgla. Wkrótce przewyższali oni liczebnie francuskich głosicieli.

W roku 1930 w Paryżu otworzono pierwsze oficjalne Biuro Oddziału we Francji, a jego ośmioro pracowników w następnym roku zakwaterowano w Domu Betel w Enghien-les-Bains na północ od stolicy[9][6]. W roku 1931 do Enghien-les-Bains przeniesiono siedzibę Biura oddziału. W dniach od 23 do 26 maja 1931 roku w sali koncertowej Salle Pleyel w Paryżu zorganizowano pierwsze zgromadzenie we Francji[6]. Przemówienia Josepha Rutherforda, których wysłuchało blisko 3 tysiące osób z 23 krajów były tłumaczone z języka angielskiego na francuski, niemiecki i polski. Rutherford zachęcił słuchaczy zwłaszcza w młodym wieku do podjęcia działalności we Francji w charakterze kolporterów. Dzięki czemu liczba kolporterów wzrosła z 27 w roku 1930 do 104 w roku 1931. Większość z nich nie znała języka francuskiego więc posługiwali się kartami świadectwa. W tym czasie liczba głosicieli we Francji nie przekraczała 700 osób[14].

W latach 30. XX wieku korzystano ze stołecznego radia VITUS, w którym nadawano audycje religijne. W tamtej dekadzie niemiecki współwyznawca – Willy Unglaube prowadził działalność we Francji. We wrześniu 1933 roku na targach książki publikacje Świadków Jehowy otrzymały złoty medal. W roku 1935 władze francuskie zarządziły deportację obcokrajowców i w rezultacie 280 osób z tego grona musiało wrócić do Polski. Od 21 do 23 sierpnia 1937 roku w Paryżu po raz drugi odbył się kongres międzynarodowy. Wzięło w nim udział przeszło 4500 osób.

W 1939 roku liczba głosicieli osiągnęła 1004 osoby uczestniczące w działalności kaznodziejskiej[6]. W październiku tego roku wprowadzono zakaz działalności Świadków Jehowy[15]. 18 października 1939 rząd nakazał zajęcie biura Towarzystwa Strażnica oraz konfiskatę literatury biblijnej[16]. W czasie II wojny światowej wielu francuskich Świadków Jehowy zostało osadzonych w więzieniach lub uwięzionych w obozach koncentracyjnych. W latach 1942–1944 organizowano nieoficjalne zgromadzenia.

Rozwój działalnościEdytuj

W 1940 roku we Francji działalność kaznodziejską prowadziło 400 głosicieli, w roku 1944 – 1100, a w roku 1945 – 1700. W tym czasie kraj odwiedzili przedstawiciele Towarzystwa Strażnica. W 1946 roku w całym kraju działało 2000 głosicieli.

1 września 1947 roku władze zniosły zakaz działalności[15], a 16 września zarejestrowały działalność Świadków Jehowy na terenie całego kraju jako Association Les Témoins de Jéhovah[2]. Ponieważ jednak „Strażnica” była we Francji zakazana, wydawano miesięcznik w formie 64-stronicowej broszury pt. Biuletyn Świadków Jehowy, która zawierała artykuły do studiowania w zborach w danym miesiącu. W roku 1975, po 22 latach, został we Francji uchylony zakaz rozpowszechniania „Strażnicy”[17]. W roku 1947 we Francji działało 2380 głosicieli w 104 zborach. W roku 1952 rozpoczęto regularną działalność na Korsyce (w roku 1967 działały tam dwa zbory, a w 2016 – 13).

W 1947 roku na nowo otwarto Biuro Oddziału w Paryżu przy ulicy Villa Guibert. W roku 1959 Biuro Oddziału przeniesiono do Boulogne-Billancourt, na zachodnich peryferiach Paryża[9]. W roku 1973 działy drukarnia i ekspedycja literatury przeniesiono do Louviers[9].

W roku 1951 zorganizowano zgromadzenie międzynarodowe „Czyste wielbienie” z udziałem 10 456 delegatów z 28 krajów[6]. Kolejne zgromadzenia międzynarodowe odbyły się w latach 1955 („Tryumfujące Królestwo”), 1961 („Zjednoczeni wielbiciele”), 1969 („Pokój na ziemi”), 1971 („Imię Boże”), 1973 („Boskie zwycięstwo”) i 1978 („Zwycięska wiara”). W latach 60. we Francji organizowano kongresy dla hiszpańskich i portugalskich współwyznawców, którzy z powodu zakazu działalności i prześladowań w swoich krajach, nie mogli ich organizować. W latach 1960–1967 liczba głosicieli wzrosła z 15 439 do 26 250.

Chrześcijańskie Pisma Greckie w Przekładzie Nowego Świata zostały wydane w języku francuskim w roku 1963, zaś cała Biblia w tym przekładzie – w 1974 roku. W roku 1995 opublikowano zrewidowaną wersję Przekładu Nowego Świata[6].

W latach 80. XX wieku nastąpił 50% wzrost liczby głosicieli[18]. W roku 1987 powstała w stolicy pierwsza arabskojęzyczna grupa Świadków Jehowy, a w połowie drugiego dziesięciolecia XXI wieku we Francji działały zbory i grupy obcojęzyczne używające około 25 języków (w tym języka polskiego). W latach 80. XX wieku wzrosła też liczba obecnych na kongresach z 89 073 w 1979 roku („Żywa nadzieja”) do 156 751 w 1989 roku („Prawdziwa pobożność”). W sierpniu 1984 roku w centrum Paryża młody Świadek Jehowy zabrał sprzed Sali Królestwa walizkę zawierającą bombę. Zbiegł z nią kilka pięter i wrzucił do fontanny, w której w chwilę później eksplodowała. Ocaliło to życie kilkudziesięciu osób.

Niektóre Sale Królestwa we Francji[19]

Do roku 1992 wysłano do Francji w celu rozpowszechnienia ogółem 2 437 711 egzemplarzy Pisma Świętego w Przekładzie Nowego Świata, w tym samym czasie liczba głosicieli wzrosła o 488% i wynosiła 119 674 w roku 1992. W tym samym roku zorganizowano pomoc humanitarną dla poszkodowanych przez powódź w rejonie Vaison-la-Romaine.

13 stycznia 1993 oraz ponownie 23 czerwca 2000 roku francuska Rada Stanu uznała, że lokalne stowarzyszenia Świadków Jehowy posiadają status religijny określony w ustawie z 9 grudnia 1905 roku „O separacji Kościoła i Państwa”[11]. Od maja 1995 roku do kwietnia 1996 roku wystawę „Relacja Świadków” – dotyczącą prześladowań Świadków Jehowy w czasie nazizmu – pokazano w 42 miastach Francji[20]. W roku 1996 głosiciele w specjalnej kampanii rozpowszechnili przeszło 9 milionów egzemplarzy specjalnego traktatu informacyjnego Co powinieneś wiedzieć o Świadkach Jehowy. Rok później w innej specjalnej kampanii podczas Światowych Dni Młodzieży, wzięło udział około 2500 głosicieli, którzy wręczyli młodym ludziom z całego świata 18 tysięcy egzemplarzy broszury Księga dla wszystkich ludzi.

15 i 16 listopada 1997 roku oddano do użytku nowe obiekty Biura Oddziału w Louviers. Na uroczystości obecnych było 1187 osób, w tym 329 delegatów z 42 Biur Oddziałów oraz William Lloyd Barry i Daniel Sydlik z Ciała Kierowniczego. Z tej okazji 95 888 osób wysłuchało specjalnego programu w centrum wystawowym w Villepinte. Było to największe zgromadzenie w dziejach Świadków Jehowy we Francji. W tym samym roku wydano we Francji broszurę Z misją w Afryce i rozpowszechniono ją urzędnikom państwowym i przedstawicielom środków masowego przekazu, by zapoznali się z przykładami pomocy humanitarnej udzielonej przez Świadków Jehowy poszkodowanym w latach 1991, 1997 i 1998 w Demokratycznej Republice Konga. Podobną pomoc zorganizowano dla uchodźców z Rwandy w 1994 roku[21], a w późniejszych latach dla uchodźców w Tanzanii (2001–2002) oraz ofiar wichur w 1999 roku.

28 lutego 1998 roku Świadkowie Jehowy we Francji zorganizowali publiczne prezentacje filmu Niezłomni w obliczu prześladowań – Świadkowie Jehowy a hitleryzm.

W styczniu 1999 roku rząd francuski nałożył 60% podatek na wszystkie otrzymywane przez nich datki dobrowolne z działaniem wstecz, choć nie postąpił tak z żadną inną religią. W odpowiedzi wyznawcy rozpoczęli 29 stycznia tego samego roku trzydniową kampanię, w ramach której rozpowszechnili 12 milionów egzemplarzy traktatu Francuzi, jesteście oszukiwani!.

W piątek 3 listopada 2000 roku Świadkowie Jehowy rozpowszechnili 12 milionów egzemplarzy specjalnego traktatu pt.: Na co się zanosi we Francji? Czyżby schyłek wolności?. 23 czerwca tego samego roku Rada Stanu (Conseil d’État), najwyższy sąd administracyjny Francji, wydała przełomowe orzeczenie. Potwierdziło ono słuszność wyroków 31 sądów niższych instancji, które zapadły w większości spośród przeszło 1100 spraw. Uznało, że praktyki religijne Świadków Jehowy są całkowicie zgodne z francuskim prawem, i że ich Salom Królestwa przysługuje zwolnienie od podatku, przyznane innym religiom. Na przekór temu orzeczeniu Ministerstwo Finansów w dalszym ciągu odmawiało Świadkom Jehowy ulgi podatkowej, która należy się organizacjom religijnym[2].

Od 2001 rokuEdytuj

W sierpniu 2001 roku zorganizowano specjalne kongresy międzynarodowe „Nauczyciele słowa Bożego” w Paryżu, Lyonie i Bordeaux, a łączna liczba obecnych wyniosła 160 045. W 2001 roku za zgodą Ciała Kierowniczego rozpoczęto stosować różne metody świadczenia publicznego, w tym za pomocą wózków z literaturą biblijną[22]. W tym samym roku zorganizowano pomoc humanitarną dla poszkodowanych przez eksplozję w Tuluzie.

W roku 2004 odnotowano 70 przypadków zdewastowania Sal Królestwa. W lutym 2005 roku do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka złożono skargę przeciwko władzom Francji, dotyczącą niesprawiedliwego i niezgodnego z prawem opodatkowania Stowarzyszenia Świadków Jehowy. Władze francuskie zagroziły, że nałożą na Świadków Jehowy podatek od datków, które ofiarowują oni na rzecz swych zborów. Według pozarządowej organizacji Prawa Człowieka bez Granic jest to „niebezpieczny precedens”, naruszający orzeczenia Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, który wielokrotnie przyznawał, że Świadkowie Jehowy to „znana religia”. 1 grudnia 2005 roku Sąd Apelacyjny w Paryżu nakazał francuskiemu ministrowi spraw wewnętrznych udostępnienie Świadkom Jehowy policyjnych dokumentów, na podstawie których wciągnięto ich w roku 1996 na listę sekt. Została ona przygotowana podczas zamkniętych posiedzeń, a treści owych dokumentów nie ujawniano. Sąd uznał, że oceny skutków działalności Świadków Jehowy, o której wspominają te dokumenty, miały błahy charakter i nie mogą być brane pod uwagę. Mimo to wspomnianej listy kilkakrotnie używano do uzasadnienia dyskryminacji tego wyznania we Francji. W lipcu 2007 roku były członek francuskiego Zgromadzenia Narodowego został skazany przez Sąd Apelacyjny w Rouen za publiczne zniesławienie Świadków Jehowy[23]. 28 marca 2007 roku Sąd Administracyjny w Paryżu postanowił, że nie jest konieczne płacenia podatków przez członków Biura Oddziału (Betel), ponieważ nie są opłacanymi pracownikami lecz wolontariuszami.

W roku 2009 odbył się kongres międzynarodowy pod hasłem „Czuwajcie!” (Paryż, około 60 tysięcy obecnych, w tym około czterotysięczna delegacja z Polski[24]; Béziers; Bordeaux; Clermont-Ferrand; Douai; Lyon; Marsylia; Metz; Nantes; Nicea)[25].

 
... i w Cannes.

W 2010 roku zanotowano liczbę 123 444 głosicieli. 21 września tego samego roku Europejski Trybunał Praw Człowieka uznał za dopuszczalną – na podstawie artykułu 9 Europejskiej konwencji praw człowieka, skargę Stowarzyszenia Świadków Jehowy w sprawie naruszenia wolności religii. 30 czerwca 2011 roku Trybunał ten orzekł, że rząd Francji naruszył prawa Świadków Jehowy, kiedy starał się narzucić z mocą wsteczną 60% podatek od wszystkich darowizn przekazanych przez Świadków Jehowy we Francji w latach 1993 i 1996. Sąd uznał również, że złamano wolność religijną[2][10].

11 listopada 2011 roku wyznawcy zostali poinformowani, że władze kraju postanowiły nie odwoływać się do ETPC z prośbą o rewizję wydanej precedensowej decyzji przeciwko Francji na korzyść Świadków Jehowy. W związku z tym owo orzeczenie stało się ostateczne i weszło w życie. 5 lipca 2012 roku Europejski Trybunał Praw Człowieka orzekł, że rząd Francji musi zapłacić ponad 4,5 miliona euro w celu pełnego zadośćuczynienia Świadkom Jehowy za naruszenie ich wolności religijnej poprzez nielegalne opodatkowanie[26][27][28]. 11 grudnia 2012 roku, rząd Francji zwrócił Świadkom Jehowy ponad 6 373 987 euro[29]. W roku 2014 na Międzynarodowych Targach w Rouen Świadkowie Jehowy prezentowali wystawę „Biblia — wczoraj, dziś i jutro”[30]. W 2015 i 2016 roku w miejscach, gdzie się zaczynały lub kończyły poszczególne etapy Tour de France, Świadkowie Jehowy ustawili przenośne wózki z publikacjami biblijnymi. W samym tylko 2016 roku w tej specjalnej działalności udział wzięło ponad 1400 Świadków Jehowy[31].

16 października 2013 roku Najwyższy Sąd Administracyjny Francji wydał decyzję, która umożliwia Świadkom Jehowy we Francji ponowny dostęp do zakładów penitencjarnych by oferować wsparcie duchowe więźniom, którzy poproszą o wizytę Świadków Jehowy. Decyzja ta kończy okres trwający od 1995 roku, w którym po kontrowersyjnej decyzji komisji parlamentarnej zaliczającej Świadków Jehowy do tak zwanych niebezpiecznych sekt, uniemożliwiano Świadkom Jehowy dostęp do zakładów karnych we Francji. W celu uzyskania takich samych praw z jakich korzystają przedstawiciele innych religii Świadkowie Jehowy w 2003 roku rozpoczęli ubieganie się o zezwolenia wydawane duchownym przez francuską administrację więziennictwa, jednak prośby te były oddalane, a Ministerstwo Sprawiedliwości twierdziło, że Świadkowie Jehowy nie znaleźli się na liście wyznań uprawnionych do odwiedzania więźniów. Każdy Sąd Administracyjny oraz Sąd Apelacyjny, który zajmował się tą sprawą stwierdzał, że odmowa rządu przyznawania zezwoleń Świadkom Jehowy była niezgodna z prawem[32].

Rząd Francji ignorował decyzje kolejnych sądów, a w końcu odwołał się do Rady Stanu, która stanowi najwyższy sąd administracyjny Francji. 16 października Rada Stanu oddaliła apelację złożoną przez rząd francuski. W rezultacie wydano 105 zezwoleń umożliwiających kaznodziejom Świadków Jehowy dostęp do więźniów proszących o wizytę o charakterze religijnym Świadków Jehowy na terenie Francji i jej terytoriów zamorskich. W styczniu 2014 roku wyznaczono Jean-Marca Fourcaulta, jako przedstawiciela Świadków Jehowy, który ma dostęp do wszystkich więzień we Francji oraz jest upoważniony do działań jako przedstawiciel Świadków Jehowy przed administracją zakładów karnych[32]. Świadkowie Jehowy prowadzili również batalie prawne w sprawach dotyczących odmowy wydania zezwoleń budowlanych oraz o wynajem obiektów miejskich na cele religijne[10].

W listopadzie 2014 roku rozpoczęła naukę pierwsza klasa Kursu dla Ewangelizatorów Królestwa we Francji[33].

W 2015 roku na terenie podległym nadzorowi francuskiego Biura Oddziału działalność prowadziło ponad 2048 zborów i grup obcojęzycznych, posługujących się 77 językami[34]. W lipcu 2015 roku delegacja Świadków Jehowy z Francji brała udział w kongresie specjalnym „Naśladujmy Jezusa!” w Gandawie w Belgii.

Publiczna działalność kaznodziejska prowadzona jest również na ulicach, w portach oraz na parkingach[35].

 
Kongres regionalny „Lojalnie trwajmy przy Jehowie!” w Châlons-en-Champagne (2016)

W dniach od 29 do 31 lipca 2016 roku w Paryżu odbył się kongres specjalny „Lojalnie trwajmy przy Jehowie!” z udziałem delegatów z Chorwacji, Francji, Malty, Polski, Stanów Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii. Program był tłumaczony na język angielski, francuski, chorwacki i polski[36][37]. W lipcu 2017 roku delegacja Świadków Jehowy z Francji uczestniczyła w kongresie specjalnym „Nie poddawaj się!” w Toronto[38] oraz w Mediolanie[39]. Na lipiec 2018 roku w Port Moresby w Papui Nowej Gwinei, a na wrzesień 2018 roku w Maputo w Mozambiku zaplanowano kongresy specjalne z udziałem delegacji z Francji[40].

Kongresy regionalne we Francji odbywają się w prawie 30 językach – w tym w języku polskim, a zebrania w ponad 70[c][7].

Francuskie Biuro Oddziału nadzoruje działalność Świadków Jehowy w 16 krajach i terytoriach, prowadzoną w 77 językach[41][34][42]: we Francji, we francuskich departamentach i terytoriach zamorskich (na Gwadelupie, Martynice, w Gujanie Francuskiej, na Reunion, Majotcie oraz na Saint-Pierre i Miquelon), w Monako, na Mauritiusie (w tym na Rodrigues), Seszelach oraz kilku krajach, w których działalność podlega prawnym ograniczeniom głównie w Afryce Północnej: Algierii, Maroku, Saharze Zachodniej, Tunezji oraz na Komorach[d]. Nadzoruje też tłumaczenie literatury biblijnej na 20 języków[34]. Do 2018 roku planowana jest rozbudowa francuskiego Biura Oddziału[43].

Zbory polskojęzyczne we FrancjiEdytuj

Działalność w języku polskim we Francji rozpoczęto w roku 1923. Po I wojnie światowej wyznawcami zostało wielu Polaków, którzy byli górnikami w kopalniach węgla. Wkrótce przewyższali liczebnie głosicieli francuskich. W październiku tego roku przybył do Francji Badacz Pisma Świętego Józef Krett. Wygłaszał przemówienia – nawet po trzy dziennie – w Bruay, Sallaumines i w ich okolicach. Wiosną 1924 roku w Bruay-en-Artois zorganizowano pierwszą polskojęzyczną konwencję we Francji, na której przyjęło chrzest 95 osób. Miesiąc później w tej samej miejscowości Joseph F. Rutherford przemawiał do 2000 osób, wśród których było wielu Polaków. Wystosował do obecnych apel o gorliwy udział w głoszeniu i pomoc dla Francuzów[8].

12 i 13 kwietnia 1925 roku konwencja odbyła się w Sallaumines, a potem w Lans. W 1926 roku na zgromadzeniu krajowym w Sin-le-Noble 1000 osób skorzystało z programu zgromadzenia w języku polskim. W roku 1928 przyjęło chrzest we Francji 332 Polaków. W latach 30. XX wieku zbory polskojęzyczne odwiedzał polski współwyznawca – Ludwik Kuźma oraz Majewski (ze Stanów Zjednoczonych). Na kongresie w 1931 roku w Paryżu J. F. Rutherford poprosił wszystkich obecnych Polaków, by usiedli na przednich miejscach. Przemawiał do nich na temat gorliwości i odwagi, pochwalił, że w obcym kraju są tak dzielni i rozpowszechniają prawdę[44]. W roku 1935 władze zarządziły deportację, wskutek czego 280 osób z grona polskojęzycznych wyznawców wróciło do Polski. Przed II wojną światową na 84 zbory Świadków Jehowy we Francji 32 były polskojęzyczne[8].

W 1947 roku duża grupa Świadków Jehowy na zaproszenie polskich władz skierowane do Polaków mieszkających we Francji wróciła do Polski. Mimo ich wyjazdu gdy w 1948 roku francuskie Biuro Oddziału zamianowało pierwszych pięciu nadzorców obwodów we Francji znalazło się wśród nich czterech Polaków[8]. Kongresy były tłumaczone na język polski, dzięki czemu np. z programu przedstawionego podczas kongresu międzynarodowego „Pokój na ziemi” w roku 1969 w Colombes skorzystało 300 osób.

Obecnie duże skupisko polskojęzycznych wyznawców znajduje się w stolicy Francji. Kongres w języku polskim odbywał się w latach 2011–2013 w Creil w tamtejszej Sali Zgromadzeń, w latach 2014–2015 w Sali Zgromadzeń w Roncq, a w roku 2016 odbył się w Villepinte. Zbory polskojęzyczne: Paryż Polski Wschód oraz Zachód, a także grupy polskojęzyczne w Lyonie, Olivet, Le Cannet, Nicei, Saint-Étienne, Tulon, Tourcoing i Vénissieux[45].

Świadkowie Jehowy w MonakoEdytuj

Świadkowie Jehowy w Monako – wspólnota religijna kilkudziesięciu głosicieli Świadków Jehowy w Monako, których działalność jest wliczana do sprawozdania Świadków Jehowy we Francji. Działalność Świadków Jehowy w Monako koordynuje francuskie Biuro Oddziału[46].

  • Historia. Działalność w Monako zapoczątkowano w latach 20. XX wieku, a w latach 70. XX wieku działało tam około 10 głosicieli, należących do sąsiedniego francuskiego zboru Beausoleil, który prowadził działalność kaznodziejską na terenie Księstwa[47].

Świadkowie Jehowy we francuskich terytoriach i departamentach zamorskichEdytuj

Położenie Sali Zgromadzeń Świadków Jehowy w Gujanie Francuskiej

Świadkowie Jehowy w Gujanie FrancuskiejEdytuj

Świadkowie Jehowy w Gujanie Francuskie – wspólnota religijna 2515 głosicieli Świadków Jehowy (ok. 1% mieszkańców) w Gujanie Francuskiej, należących do 49 zborów. W 2016 roku na dorocznej uroczystości Wieczerzy Pańskiej zebrało się 9975 osób (ok. 4% mieszkańców)[1]. Działalność koordynuje francuskie Biuro Oddziału.

  • Historia. W grudniu 1945 roku głosiciel z Gwadelupy Olga Laaland, rozpoczął tu działalność kaznodziejską. W roku 1956 z Surinamu przybył Wim van Seijl, który rozpoczął wyświetlanie filmu Społeczeństwo Nowego Świata w działaniu. Dwa lata później w stolicy powstała grupa wyznawców, przybyli również pionierzy z zagranicy i misjonarze, absolwenci Szkoły Gilead. W 1960 roku zorganizowano pierwszy kongres. W roku 1969 zanotowano 100 głosicieli. W 1990 roku otwarto Biuro Oddziału w Montjoly. W 1992 roku biuro to przeniesiono do Matoury. W roku 1993 w kraju działało tysiąc głosicieli. W tym samym roku powstała Sala Zgromadzeń w Matoury i kilka kolejnych Sal Królestwa w różnych miejscowościach. W 1997 roku nastąpiła rozbudowa Biura Oddziału. W 2012 roku nadzór nad działalnością miejscowych wyznawców przejęło francuskie Biuro Oddziału.
 
Lamentin
Sala Zgromadzeń na Gwadelupie

Świadkowie Jehowy na GwadelupieEdytuj

Świadkowie Jehowy na Gwadelupie – wspólnota religijna 8208 głosicieli Świadków Jehowy na Gwadelupie (ok. 2% mieszkańców), należących do 120 zborów. Na dorocznej uroczystości Wieczerzy Pańskiej w 2016 roku zebrało się 19 475 osób (ok. 5% mieszkańców)[1]. Działalność miejscowych głosicieli koordynuje francuskie Biuro Oddziału.

  • Historia. W 1936 roku rozpoczęto tu działalność kaznodziejską – przybył z rodziną współwyznawca z Dominiki. W 1948 roku dotarli pierwsi misjonarze Szkoły Gilead. W 1954 roku otwarto Biuro Oddziału. W 1968 roku liczba głosicieli przekroczyła 1000, a w 1974 roku – 2000. W roku 1978 na Gwadelupie zorganizowano kongres międzynarodowyZwycięska wiara” z udziałem 6274 osób, choć działało tam wówczas tylko 2600 Świadków Jehowy. W 1987 roku powstała pierwsza „stała” Sala Zgromadzeń (wcześniej od 1964 używano przenośnej konstrukcji, która po rozłożeniu służyła jako Sala Zgromadzeń). Liczbę 3000 głosicieli osiągnięto w 1982 roku, 6000 w 1989 roku, a 7000 w 1994 roku. W 2012 roku nadzór nad działalnością miejscowych Świadków Jehowy przejęło francuskie Biuro Oddziału.
Położenie Sali Zgromadzeń na Martynice

Świadkowie Jehowy na MartyniceEdytuj

Świadkowie Jehowy na Martynice – wspólnota religijna 4794 głosicieli Świadków Jehowy na Martynice, należących do 66 zborów. W 2016 roku na dorocznej uroczystości Wieczerzy Pańskiej zgromadziły się 10 662 osoby[1]. Działalność miejscowych głosicieli koordynuje francuskie Biuro Oddziału.

  • Historia. Działalność rozpoczęto w 1946 roku. Trzy lata później przybyli misjonarze Szkoły Gilead. W roku 1955 zorganizowano pierwszy kongres. W roku 1964 zanotowano liczbę 157 głosicieli, którzy wybudowali pierwszą Salę Królestwa. W 1975 roku przekroczono liczbę 1000 głosicieli. Dwa lata później otwarto Biuro Oddziału. W 1985 roku powstała przenośna Sala Zgromadzeń, a stałą zbudowano w 1992 roku. Pięć lat później przekroczono liczbę 4000 głosicieli. W 2012 roku nadzór nad działalnością miejscowych wyznawców przejęło francuskie Biuro Oddziału.
Miejscowości na Majotcie, w których działają zbory Świadków Jehowy

Świadkowie Jehowy na MajotcieEdytuj

Świadkowie Jehowy na Majotcie – wspólnota religijna 162 głosicieli Świadków Jehowy na Majotcie, należących do 3 zborów. W 2016 roku na dorocznej uroczystości Wieczerzy Pańskiej zgromadziło się 388 osób[1]. Działalność koordynuje francuskie Biuro Oddziału.

  • Historia. Działalność rozpoczęto w 1977 roku. Pięć lat później zanotowano jedynie dwóch głosicieli. W 1983 roku powstał 9 osobowy zbór. W 1988 było 21, a w 1992 roku 33 głosicieli. W roku 1996 przekroczono liczbę 50 głosicieli, a rok później powstał drugi zbór. Liczbę 60 głosicieli przekroczono w 2002 roku. W 2007 roku zanotowano liczbę 97 głosicieli, w roku 2012 – 114, w roku 2014 – 149, a w roku 2015 – 162. W tym samy roku utworzono trzeci zbór. Świadkowie Jehowy wydali w języku maore broszurę Rozkoszuj się życiem wiecznym na ziemi! (jest to pierwsza i jedyna jak dotąd, co najmniej do 1992 roku publikacja wydrukowana w tym języku). Pod tekstem zapisanym literami alfabetu łacińskiego umieszczono tekst ze znakami pisma arabskiego. W sierpniu 2017 roku delegacja Świadków Jehowy z Majotty uczestniczyła w kongresie specjalnym „Nie poddawaj się!” w Antananarywie na Madagaskarze[48]. Zebrania odbywają się w językach francuskim oraz maore w dwóch Salach Królestwa w Mamoudzou oraz Chiconi[45][49], a kongresy w językach: francuskim, maore i malgaskim.
 
Biuro Oddziału i Sala Zgromadzeń w Nowej Kaledonii

Świadkowie Jehowy w Nowej KaledoniiEdytuj

Świadkowie Jehowy w Nowej Kaledonii – wspólnota religijna 2333 głosicieli Świadków Jehowy w Nowej Kaledonii, należących do 33 zborów. W 2016 roku na dorocznej uroczystości Wieczerzy Pańskiej zgromadziło się 7198 osób[1]. Działalność miejscowych głosicieli koordynuje Biuro Oddziału w Numei[50].

  • Historia. W 1931 roku rozpoczęto działalność w Nowej Kaledonii. W roku 1954 przybyli australijscy współwyznawcy – John i Ellen Hublerowie, aby zorganizować działalność. Pierwszy dziewięcioosobowy zbór założono w roku 1956. W następnym roku liczył on już 36 głosicieli. W 1957 roku zorganizowano pierwszy kongres. W roku 1960 nałożono zakaz na publikacje Świadków Jehowy, który trwał przez trzy lata. W 1966 roku przekroczono liczbę 100 głosicieli. W roku 1975 przybyli pierwsi misjonarze Szkoły Gilead; wybudowano również pierwszą Salę Królestwa. W tym samym roku zanotowano liczbę 315 głosicieli. W 1976 roku otwarto Biuro Oddziału. W dniach od 9 do 13 grudnia odbył się w Numei kongres „Zwycięska wiara”. W roku 1977 otwarto Biuro Oddziału. W 1983 roku zanotowano liczbę pół tysiąca głosicieli. W latach 80. XX wieku władze na Lifou zakazały Świadkom Jehowy zgromadzania się – zdarzały się przypadki pobić za prowadzenie działalności kaznodziejskiej. 15 grudnia 1990 roku otwarto nowe Biuro Oddziału. W 1996 roku otwarto nową Salę Zgromadzeń w Numei, składającą się z trzech Sal Królestwa, z których korzysta sześć zborów. 24 października 1998 roku otwarto nowe Biuro Oddziału i Salę Zgromadzeń. W listopadzie 2016 roku zorganizowano pomoc humanitarną dla poszkodowanych przez powódź[51]. Miejscowe Biuro Oddziału sprawuje nadzór nad działalnością Świadków Jehowy w Nowej Kaledonii oraz na Wallis i Futuna. Nadzoruje również tłumaczenie literatury biblijnej na język drehu, walisjański i osiem innych miejscowych języków[50]. Kongresy odbywają się w języku francuskim, drehu i walisjańskim, a zebrania w języku francuskim, bislama, drehu, nengone, tahitańskim, walisjańskim, wietnamskim i francuskim migowym.
Biuro Oddziału w Polinezji Francuskiej

Świadkowie Jehowy w Polinezji FrancuskiejEdytuj

Świadkowie Jehowy w Polinezji Francuskiej – wspólnota religijna 3206 głosicieli Świadków Jehowy w Polinezji Francuskiej (ok. 1,1% mieszkańców), głównie na Tahiti, należących do 46 zborów (44 zbory na Wyspach Towarzystwa, jeden zbór i jedna grupa na oddaleniu na Wyspach Tubuai, jeden zbór i dwie grupy na Markizach oraz kilka grup na Tuamotu i Wyspach Gambiera). W 2016 roku na dorocznej uroczystości Wieczerzy Pańskiej zgromadziło się 9721 osób[1]. Działalność miejscowych głosicieli nadzoruje Biuro Oddziału w Taravao[52][53].

  • Historia. Działalność zapoczątkował na Tahiti w roku 1931 Sydney Shepherd (w ciągu dwóch lat dotarł z dobrą nowiną do licznych wysp Oceanu Spokojnego). Po nim przyjechał Nowozelandczyk Frank Dewar. Rozpowszechnili obaj sporo publikacji biblijnych, choć żaden z nich nie był na Tahiti długo. W 1956 roku przyjechało na wyspę małżeństwo współwyznawców z Algierii – Jeanne i Jean-Marie Félixowie. Wkrótce osiedlili się na wyspie Makatea. W roku 1958 pierwszym polinezyjskim Świadkiem Jehowy został Maui Pii, a wkrótce Germaine Amaru. W roku 1959 w Papeete powstał zbór. W następnych latach przybyli tu współwyznawcy z Fidżi, Francji i ze Stanów Zjednoczonych. W 1962 roku powstała w Papeete pierwsza Sala Królestwa. W latach 60. XX wieku powstały grupy wyznawców chińskojęzycznych, a działalność kaznodziejską rozpoczęto na wielu wyspach i archipelagach m.in. na Tahaa, Raiatea, Rurutu, Tubuai, Bora-Bora, Maupiti, Huahine. W roku 1969 odbył się pierwszy kongres międzynarodowyPokój na ziemi” na Tahiti. Na wyspach Polinezji Francuskiej było 124 głosicieli, a na kongres przybyło 210 delegatów z 16 krajów, w tym Frederick W. Franz. Liczba zgromadzonych wyniosła 610 osób. W roku 1975 Tahiti odwiedzili Nathan Knorr i Frederick W. Franz, którzy wygłosili przemówienia do przeszło 700 zgromadzonych. Urządzono ponadto pokaz przezroczy dla około 500 osób. 1 kwietnia tego samego roku otwarto Biuro Oddziału. W latach 70. XX wieku regularną działalnością objęto Tuamotu, Wyspy Gambiera i Markizy, Hiva Oa, Nuku Hiva, Fatu Hiva i Ua Pou. Kolejny kongres międzynarodowy („Zwycięska wiara”) odbył się na Tahiti w roku 1978, a przybyło nań 985 osób. 11 grudnia 1993 otwarto nowe Biuro Oddziału. Obecnie tłumaczy się i drukuje publikacje religijne i Biblię w j. tahitańskim, tuamotu i w językach markizańskim północnym i południowym. W Toahotu na Tahiti znajduje się Sala Zgromadzeń, w której odbywają się kongresy w j. angielskim, francuskim, tahitańskim i francuskim migowym. Zebrania zborowe odbywają się w językach angielskim, chińskim, francuskim, hakka (Indonezja), markizańskim (Nuku Hiva), tahitańskim i francuskim migowym.
Położenie Sali Zgromadzeń na Reunionie

Świadkowie Jehowy na ReunionieEdytuj

Świadkowie Jehowy na Reunionie – wspólnota religijna 3160 głosicieli Świadków Jehowy na Reunionie, należących do 38 zborów. W 2016 roku na dorocznej uroczystości Wieczerzy Pańskiej zgromadziło się 6565 osób[1]. Działalność miejscowych głosicieli koordynuje Biuro Oddziału we Francji.

  • Historia. We wrześniu 1955 roku rozpoczęto działalność kaznodziejską na wyspie. W roku 1967 została ona uznana prawnie. W styczniu 1979 roku odbył się kongres „Zwycięska wiara”. W roku 1985 liczba głosicieli przekroczyła 1000, a w roku 1992 – 2000 osób. Wkrótce powstały Sale Królestwa, Sala Zgromadzeń, Dom Misjonarski i Biuro Oddziału. W 2012 roku nadzór nad działalnością miejscowych wyznawców przejęło francuskie Biuro Oddziału.
 
Carénage
Sala Królestwa na Saint-Barthélemy

Świadkowie Jehowy na Saint-BarthélemyEdytuj

Świadkowie Jehowy na Saint-Barthélemy – wspólnota religijna 30 głosicieli Świadków Jehowy należących do 1 zboru na Saint-Barthélemy. Na corocznej uroczystości Wieczerzy Pańskiej zgromadziło się 91 osób (2016)[1]. Działalność koordynuje francuskie Biuro Oddziału.

  • Historia. Działalność kaznodziejską rozpoczęli misjonarze, którzy przypłynęli tu na łodzi Light w pierwszej połowie lat. 50 XX w.[54] We wrześniu 1975 roku przeprowadziło się tam małżeństwo pionierów specjalnych z Francji — Jean i Françoise Cambou. Głosili na wyspie przez trzy lata i to pomimo ostrego sprzeciwu ze strony kleru. W latach 80. XX wieku przez dwa lata działało tu inne małżeństwo pionierów specjalnych — Pierre i Michèle Cambou. Powstała grupa głosicieli, do których dołączyło 4 pionierów specjalnych. W latach 90. XX wieku powstał 18-osobowy zbór, który posiada Salę Królestwa w miejscowości Carénage[45].
 
Rambaud
Sale Królestwa na Saint-Martin

Świadkowie Jehowy na Saint-MartinEdytuj

Świadkowie Jehowy na Saint-Martin – wspólnota religijna 322 głosicieli Świadków Jehowy, należących do 5 zborów na Saint-Martin. W 2016 roku na dorocznej uroczystości Wieczerzy Pańskiej zgromadziło się 1078 osób[1]. Działalność koordynuje francuskie Biuro Oddziału.

  • Historia. Działalność kaznodziejską rozpoczęto na początku lat 40. XX wieku, kiedy to podczas pobytu na Gwadelupie, Świadkiem Jehowy został Georges Manuel. W roku 1949 po raz pierwszy przybiła do tej wyspy łódź Towarzystwa StrażnicaSibia, której załoga zaczęła dzielić się z mieszkańcami wiedzą biblijną. Nowymi członkami tego wyznania zostali Georges Dormoy oraz Léonce Boirard, komendant portu. Do roku 1955 na wyspie działało 7 głosicieli. W tym samym roku wyświetlono film „Społeczeństwo Nowego Świata w działaniu”, który obejrzało prawie 1000 osób. Wkrótce powstała grupa wyznawców, która w roku 1973 przekształciła się w zbór. 13 i 14 lutego 1975 roku na boisku piłkarskim w Marigot odbył się pierwszy kongres „Boskie zamierzenie”[55]. W stolicy na początku lat 90. XX wieku wybudowano Salę Królestwa z 250 miejscami dla dwóch zborów francuskojęzycznych oraz zboru kreolskojęzycznego. Druga Sala Królestwa znajduje się w miejscowości Rambaud. Zebrania odbywają się też w językach: angielskim, chińskim oraz hiszpańskim[45].
Sala Królestwa na Saint-Pierre i Miquelon

Świadkowie Jehowy na Saint-Pierre i MiquelonEdytuj

Świadkowie Jehowy na Saint-Pierre i Miquelon – wspólnota religijna 14 głosicieli Świadków Jehowy na Saint-Pierre i Miquelon, należących do 1 zboru. Na dorocznej uroczystości Wieczerzy Pańskiej zgromadziło się 19 osób (2016)[1]. Działalność koordynuje francuskie Biuro Oddziału.

  • Historia. Działalność rozpoczęto w 1975 roku. Trzy lata później powstał pięcioosobowy zbór. W 1982 roku osiągnięto liczbę 10, w 1996 roku – 15, a w 2001 roku 20 głosicieli. Zbór posiada własną Salę Królestwa w Saint-Pierre[45], która została wybudowana przez międzynarodową grupę ochotników Świadków Jehowy w 28 dni[56][57].
Sala Królestwa na Wallis i Futuna

Świadkowie Jehowy na Wallis i FutunaEdytuj

Świadkowie Jehowy na Wallis i Futuna – wspólnota religijna 43 głosicieli Świadków Jehowy na Wallis i Futuna, należących do 1 zboru w Malaʻe, w którym zebrania zborowe i kongresy przeprowadza się w języku walisjańskim. Na dorocznej uroczystości Wieczerzy Pańskiej zgromadziło się 185 osób (2016)[1]. Działalność miejscowych głosicieli koordynuje Biuro Oddziału w Numei w Nowej Kaledonii[50].

  • Historia. Działalność kaznodziejską rozpoczęto w 1918 roku. Jednak regularną działalnością objęto wyspy w 1982 roku, kiedy to zanotowano liczbę trzech głosicieli. W 1993 roku powstał ośmioosobowy zbór. Rok później osiągnięto liczbę 20, w roku 2000 roku – 54, a w 2001 roku – 74 głosicieli. Najwyższą liczbę głosicieli zanotowano w 2005 roku – 94.

Zobacz teżEdytuj

Uwagi

  1. Oprócz krajów francuskojęzycznych, zbory i grupy francuskojęzyczne działają również w Anguilli, Argentynie, Australii, Austrii, Brazylii, Chile, Czechach, Dominikanie, Świadkowie Jehowy w Finlandii, Grecji, Hiszpanii, Holandii, Irlandii, Japonii, Kanadzie, Kolumbii, Meksyku, Namibii, Niemczech, Norwegii, Nowej Zelandii, Portugalii, Rosji, Stanach Zjednoczonych, Szwecji, Ukrainie, Węgrzech, Wielkiej Brytanii, Wietnamie i we Włoszech.
  2. Pozostałe kraje należące do grona „stutysięczników” to: Angola, Argentyna, Brazylia, Demokratyczna Republika Konga, Filipiny, Ghana, Hiszpania, Japonia, Kanada, Kolumbia, Meksyk, Niemcy, Nigeria, Peru, Polska, Południowa Afryka, Rosja, Stany Zjednoczone, Ukraina, Wenezuela, Wielka Brytania, Włochy i Zambia.
  3. Zebrania zborowe odbywają się w językach: albańskim, angielskim, arabskim, aukan, bambara, bengalskim, bulu, bułgarskim, chińskim (mandaryńskim, kantońskim), edo, estońskim, ewe, francuskim, francuskim migowym, hausa, hindi, hiszpańskim, hmong (Miao Białych), japońskim, kabylskim, katalońskim, khmerskim, komorskim (Ngazidja), koreańskim, korsykańskim, kreolskim (Haiti), kreolskim (Mauritius), kreolskim (Republika Zielonego Przylądka), kreolskim (Reunion), kurdyjskim (kurmandżi), kurdyjskim (sorani), lingala, mahorian, malgaskim, mongolskim, nepalskim, niderlandzkim, niemieckim, nigeryjskim, ormiańskim, pendżabskim, perskim, pidżyn nigeryjskim, polskim, portugalskim, rosyjskim, rumuńskim, romani (Francja), romani (Rumunia), romani (Macedonia), rwandyjskim, serbskim, suahili, syngaleskim, szilha, tagalskim, tahitańskim, tajskim, tamilskim, teochew, tureckim, twi, tybetańskim, ukraińskim, urdu, walisjańskim, wenzhou, wietnamskim, wolof, włoskim i zachodnioormiańskim.
  4. Świadkowie Jehowy na Komorach – wspólnota religijna Świadków Jehowy na Komorach, której działalność nadzoruje francuskie Biuro Oddziału. Działalność kaznodziejską na Komorach rozpoczęto w 1973 roku. W 1993 roku zanotowano liczbę – 6 głosicieli, dwa lata później – 7, a w 1996 roku – 8. Ostatnie oficjalne opublikowane sprawozdanie z działalności pochodziło z 2001 roku, osiągnięto wtedy liczbę 15 głosicieli, a na dorocznej uroczystości Wieczerzy Pańskiej obecne były 52 osoby. W 2002 roku działalność ta została zdelegalizowana. W 2005 roku doszło do zatrzymań głosicieli. Działalność na Komorach nie jest zalegalizowana i prowadzona jest nieoficjalnie, z tego powodu szczegółowa liczebność członków wyznania nie jest podawana do wiadomości publicznej. Sprawozdanie z działalności w tym kraju dołączane jest do ogólnego z 31 krajów, gdzie działalność Świadków Jehowy jest ograniczona prawnie lub zakazana (Źródła: Rocznik Świadków Jehowy, 1974–2002; International Religious Freedom Report 2006, Comoros).

Przypisy

  1. a b c d e f g h i j k l Rocznik Świadków Jehowy 2017. Towarzystwo Strażnica, 2016, s. 180, 181.
  2. a b c d e f Watchtower: Sytuacja prawna i prawa człowieka — Francja. jw.org. [dostęp 2015-10-30].
  3. Watchtower: Biuro Oddziału we Francji. jw.org. [dostęp 2013-12-12].
  4. Rocznik Świadków Jehowy 1994. Nowy Jork: Towarzystwo Strażnica, 1994, s. 18.
  5. Watchtower: Coraz więcej krajów w „klubie stutysięczników”. jw.org, 2015. [dostęp 2015-09-06].
  6. a b c d e f g Watchtower: Francja. Nasza historia. jw.org, 2015. [dostęp 2015-10-01].
  7. a b Watchtower: Francja. Dzieło Królestwa. jw.org, 2015. [dostęp 2015-10-01].
  8. a b c d Watchtower. „Jehowa sprowadził was do Francji, żebyście poznali prawdę”. „Strażnica Zwiastująca Królestwo Jehowy”. CXXXVI, s. 31, 32, 15 sierpnia 2015. Towarzystwo Strażnica. ISSN 1234-1150. 
  9. a b c d e Watchtower. Niezapomniane wydarzenie we Francji. „Strażnica Zwiastująca Królestwo Jehowy”, s. 26–29, 1 lipca 1998. Towarzystwo Strażnica. ISSN 1234-1150. 
  10. a b c Watchtower: Francja — podstawowe informacje. jw.org. [dostęp 2015-10-30].
  11. a b Status prawny w Unii Europejskiej. Watchtower, 2016, s. 2. (ang.)
  12. Watchtower: Rocznik Świadków Jehowy: 2016. Nowy Jork: Towarzystwo Strażnica, 2016, s. 174.
  13. Rocznik Świadków Jehowy 1980 (ang.) (Dzieje Świadków Jehowy we Francji)
  14. Watchtower. „Nic pod słońcem nie powinno was powstrzymać!”. „Strażnica Zwiastująca Królestwo Jehowy”. CXXXVI, s. 31, 32, 15 listopada 2015. Towarzystwo Strażnica. ISSN 1234-1150. 
  15. a b Watchtower. Czytanie Biblii zawsze było dla mnie źródłem sił. „Strażnica Zwiastująca Królestwo Jehowy”. CXXXII, s. 4, 15 września 2011. Towarzystwo Strażnica. ISSN 1234-1150. 
  16. Watchtower: „Weselcie się narody”. Brooklyn: Towarzystwo Strażnica, 1947, s. 51.
  17. Watchtower: Rocznik Świadków Jehowy: 2007. Nowy Jork: Towarzystwo Strażnica, 2007, s. 255.
  18. Królestwo Boże panuje!. Towarzystwo Strażnica, 2014, s. 88.
  19. Les Témoins de Jéhovah de France: Édifices du culte / Édifices par département. temoinsdejehovah.org. [dostęp 2016-07-18].
  20. Watchtower. Świadectwo ich wiary. „Przebudźcie się!”, s. 16–19, 8 czerwca 1996. 
  21. Watchtower: Cała społeczność naszych braci. jw.org, 2001. [dostęp 2015-12-18].
  22. Watchtower: Świadczenie z wózkiem przynosi efekty na całym świecie. tv.jw.org, 2017-07-03. [dostęp 2017-07-20].
  23. Rocznik Świadków Jehowy 2008. Nowy Jork: Towarzystwo Strażnica, 2008, s. 15.
  24. Nasza Służba Królestwa” listopad 2009 s. 4
  25. Strażnica Zwiastująca Królestwo Jehowy1 marca 2009, ss. 30, 31 (fr.)
  26. Rocznik Świadków Jehowy 2013. Nowy Jork: Towarzystwo Strażnica, 2013, s. 34, 35.
  27. France ordered to pay millions for illegal taxation of Jehovah’s Witnesses; kopia dostępna na: web.archive.org
  28. Rocznik Świadków Jehowy 2012. Nowy Jork: Towarzystwo Strażnica, 2012, s. 39, 40.
  29. Francja zwraca bezprawnie zajęte fundusze (jw.org)
  30. Watchtower: Wyjątkowa wystawa o Biblii na targach we Francji. jw.org, 2014-12-05. [dostęp 2014-12-25].
  31. Watchtower: Obecni na Tour de France, aby nieść pokrzepienie. jw.org, 2017-09-14. [dostęp 2017-09-14].
  32. a b Watchtower: Najwyższy organ sądownictwa administracyjnego we Francji rozprawia się z dyskryminacją. jw.org, 2015-02-05. [dostęp 2015-02-05].
  33. Nouvelles de notre ministère. „Nasza Służba Królestwa”, s. 4, maj 2015 (fr.). 
  34. a b c Watchtower: Nasza historia. jw2016.org. [dostęp 2015-09-30].
  35. Watchtower: Kierowcy ciężarówek znajdują drogę do życia. tv.jw.org. [dostęp 2016-09-05].
  36. Watchtower: Zgromadzenia Specjalne 2016. jw2016.org, 2015. [dostęp 2015-09-30].
  37. JW Broadcasting – marzec 2017. tv.jw.org, 2017-03-06. [dostęp 2017-03-06].
  38. Watchtower: Kongresy specjalne 2017. jw2017.org, 2016-10-01. [dostęp 2017-09-18].
  39. Watchtower: Kongresy specjalne 2017. jw2017.org, 2016-10-01. [dostęp 2017-09-18].
  40. Watchtower: Kongresy specjalne 2018. jw2018.org, 2017-09-10. [dostęp 2017-09-18].
  41. Watchtower: Sprawozdanie z Mauritiusa. tv.jw.org, 2015-09-29. [dostęp 2015-09-29].
  42. Watchtower. Nouvelles de notre ministère. „Nasza Służba Królestwa”, s. 4, styczeń 2015. Towarzystwo Strażnica (fr.). 
  43. Watchtower: Sprawozdanie z rozbudowy Biura Oddziału we Francji. tv.jw.org, 2015-05-07. [dostęp 2015-05-07].
  44. Krzysztof Biliński Hiobowie XX wieku, Wydawnictwo A Propos, 2012, ss. 94, 100–102, ​ISBN 978-83-63306-15-1
  45. a b c d e Dane według raportów wyszukiwarki zborów na oficjalnej stronie Świadków Jehowy (www.jw.org) z 20 stycznia 2017.
  46. Watchtower: Kontakt z lokalnym przedstawicielem. jw.org.
  47. Rocznik Świadków Jehowy 1980 (ang.)
  48. Watchtower: Kongresy specjalne 2017. jw2017.org, 2016-10-01. [dostęp 2017-09-18].
  49. Les Témoins de Jéhovah de France: Édifices du culte / Édifices par département. temoinsdejehovah.org. [dostęp 2016-07-18].
  50. a b c Watchtower: Biuro Oddziału w Nowej Kaledonii. jw.org. [dostęp 2017-01-25].
  51. Watchtower: Powódź i osunięcia ziemi na Nowej Kaledonii. jw.org, 2016-12-09. [dostęp 2016-12-09].
  52. Watchtower: Biuro Oddziału w Tahiti. jw.org. [dostęp 2013-12-13].
  53. Les Témoins de Jéhovah de France: Édifices du culte / Édifices par département. temoinsdejehovah.org. [dostęp 2016-07-18].
  54. 1956 Yearbook of Jehovah's Witnesses. Watchtower, 1956, s. 77, 78. (ang.)
  55. 1979 Yearbook of Jehovah's Witnesses. New York: Watchtower, 1979, s. 186–188. (ang.)
  56. Watchtower: Budowa Sal Królestwa na odległych terenach. jw.org, 2014-05-19. [dostęp 2014-05-19].
  57. Les Témoins de Jéhovah de France: Édifices du culte / Édifices par département. temoinsdejehovah.org. [dostęp 2016-07-18].

BibliografiaEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj