Otwórz menu główne

Żabieńcowate (Alismataceae Vent.) – rodzina roślin wodnych lub błotnych należąca do jednoliściennych. Obejmuje 16[2]–17[3] rodzajów z ok. 115[3][1] gatunkami. Rozległy zasięg obejmuje obszary pod wpływem klimatu umiarkowanego oraz strefę międzyzwrotnikową[1], poza terenami pustynnymi[3]. Najwięcej gatunków występuje na kontynentach amerykańskich[4]. Tkanki roślin zawierają sok mleczny[1].

Żabieńcowate
Ilustracja
Żabieniec babka wodna
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad jednoliścienne
Rząd żabieńcowce
Rodzina żabieńcowate
Nazwa systematyczna
Alismataceae Vent.
Tabl. Règne Vég. 2: 157. 5 Mai 1799, nom. cons.
Mapa zasięgu
Żabieńcowate: zasięg występowania na mapie

Liście limnocharisa żółtego Limnocharis flava są spożywane jako warzywo w Azji południowej. We wschodniej części tego kontynentu jadane są także kłącza strzałki wodnej Sagittaria sagittifolia. Indianie żywili się natomiast strzałką szerokolistną Sagittaria latifolia. Niektóre gatunki z rodzajów Echinodorus i Helanthium uprawiane są jako rośliny akwariowe, z kolei rośliny z rodzajów strzałka Sagittaria, żabieniec Alisma i Echinodorus uprawiane są jako ozdobne w stawach, głównie w strefie międzyzwrotnikowej[3].

MorfologiaEdytuj

Liście
Niby-ogonkowe, równolegle unerwione z poprzecznymi wiązkami przewodzącymi.
Kwiaty
Zebrane w kwiatostany rozgałęzione okółkowo. Kwiaty promieniste, złożone z dwu trójkrotnych, barwnych okółków okwiatu. Pręciki ułożone są na dnie kwiatowym spiralnie (jeżeli występują w większej ilości) lub tworzą pojedynczy okółek (jest ich wtedy 6). Słupków może być także wiele lub 6 tworzonych przez wolne owocolistki. U niektórych gatunków kwiaty są rozdzielnopłciowe.
Owoce
Orzeszki.

SystematykaEdytuj

Systematyka według Angiosperm Phylogeny Website (aktualizowany system APG IV z 2016)

Zgodnie z danymi APweb żabiściekowate należą do rzędu żabieńcowców i zajmują w jego drzewie filogenetycznym następującą pozycję[1]:

żabieńcowce

obrazkowate Araceae




kosatkowate Tofieldiaceae






żabiściekowate Hydrocharitaceae



łączniowate Butomaceae




żabieńcowate Alismataceae





bagnicowate Scheuchzeriaceae




onowodkowate Aponogetonaceae




świbkowate Juncaginaceae




Maundiaceae





posidoniowate Posidoniaceae




rupiowate Ruppiaceae



bałwanicowate Cymodoceaceae






zosterowate Zosteraceae



rdestnicowate Potamogetonaceae











W systemie APG III rodzina żabieńcowatych została połączona z wyłączaną wcześniej (do systemu APG II z 2003 włącznie) rodziną limnocharysowatych (Limnocharitaceae). Wyodrębnianie tej rodziny zmieniało żabieńcowate w takson parafiletyczny[1].

Wykaz rodzajów[5]
Pozycja w systemie Reveala (1994-1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa jednoliścienne (Liliopsida Brongn.), podklasa żabieńcowe (Alismatidae Takht.), nadrząd Alismatanae Takht., rząd żabieńcowce (Alismatales Dumort.), podrząd Alismatineae Engl., rodzina żabieńcowate (Alismataceae Vent.)[6].

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e f Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2019-05-03].
  2. List of Genera in ALISMATACEAE. W: Vascular plant families and genera [on-line]. mobot.org. [dostęp 2019-05-03].
  3. a b c d Maarten J. M. Christenhusz, Michael F. Fay, Mark W. Chase: Plants of the World: An Illustrated Encyclopedia of Vascular Plants. Richmond, Chicago: Kew Publishing, The University of Chicago Press, 2017, s. 122. ISBN 978-1842466346.
  4. Gurcharan Singh: Plant Systematics. Enfield: Science Publishers, 2004, s. 339-341. ISBN 1-57808-351-6.
  5. Rafaël Govaerts: World Checklist of Selected Plant Families (ang.). The Board of Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2011-01-31].
  6. Crescent Bloom: Alismataceae (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-01-26].

BibliografiaEdytuj

  • Romualdo Gonzales-Fragoso, P. Alfonso Luisier, Pont Font y Quer, Jose Maria Ninot, Montserrat Aguasca, Xavier Font, Jaume Llistosella, Josep Mestres, Maite Sebastia: Historia naturalna. Botanika. Warszawa: Muza SA, 1994. ISBN 83-7079-174-3.