Żabnica (województwo śląskie)

wieś w województwie śląskim

Żabnicawieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie żywieckim, w gminie Węgierska Górka. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa bielskiego.

Artykuł

49°34′50″N 19°9′23″E

- błąd

39 m

WD

49°36'N, 19°7'E, 49°34'53.00"N, 19°9'22.36"E

- błąd

19406 m

Odległość

5 m

Żabnica
wieś
Ilustracja
Widok wsi z Baraniej Góry
Państwo

 Polska

Województwo

 śląskie

Powiat

żywiecki

Gmina

Węgierska Górka

Liczba ludności (2008)

3 120[1]

Strefa numeracyjna

33

Kod pocztowy

34-350

Tablice rejestracyjne

SZY

SIMC

0075274

Położenie na mapie gminy Węgierska Górka
Mapa konturowa gminy Węgierska Górka, w centrum znajduje się punkt z opisem „Żabnica”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole znajduje się punkt z opisem „Żabnica”
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa konturowa województwa śląskiego, na dole znajduje się punkt z opisem „Żabnica”
Położenie na mapie powiatu żywieckiego
Mapa konturowa powiatu żywieckiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Żabnica”
Ziemia49°34′50″N 19°09′23″E/49,580556 19,156389
Heligonka, odmiana akordeonu popularna na Śląsku Cieszyńskim i Żywiecczyźnie

PołożenieEdytuj

Żabnica znajduje się w Beskidzie Żywieckim. Zabudowania i pola uprawne miejscowości znajdują się w dolinie potoku Żabniczanka i na zboczach wzniesień otaczających dolinę tego potoku: Abrahamów, Skała, Suchy Groń, Romanka, Rysianka, Lipowski Wierch, Boraczy Wierch, Redykalny Wierch, Prusów i Borucz, wnikają też w doliny dopływów Żabnicy. Dawniej pola uprawne od dna doliny dochodziły aż na grzbiet Prusowa i Abrahamowa, na stokach i grzbietach wzniesień były też liczne hale pasterskie, m.in. Hala Kupczykowa, Hala Brandysia, Hala Skórzacka, Cukiernica Niżna, Studzianka, Hala Boracza, Hala Borucz[2][3].

NazwaEdytuj

Andrzej Komoniecki w Dziejopisie Żywieckim następująco tłumaczył genezę nazwy miejscowości[4]:

„Żabnica, że tam żab zielonych nie bywało i też ich nie masz, tylko same chropowate, gdyż tam rzeka kamienista jest i woda w całym Państwie najlepsza i najlekciejsza, bo ją niegdy między inszemi ważono wodami jako i Przybędzę”.

HistoriaEdytuj

Osobny artykuł: Księstwo oświęcimskie.

Historycznie miejscowość jest częścią Księstwa oświęcimskiego[5]. W 1564 roku wraz z całym księstwem oświęcimskim i zatorskim leżała w granicach Korony Królestwa Polskiego, znajdowała się w województwie krakowskim w powiecie śląskim. Po unii lubelskiej w 1569 księstwo Oświęcimia i Zatora stało się częścią Rzeczypospolitej Obojga Narodów w granicach, której pozostawało do I rozbioru Polski w 1772[5]. Po rozbiorach Polski miejscowość znalazła się w zaborze austriackim i leżała w granicach Austrii, wchodząc w skład Królestwa Galicji i Lodomerii.

Według Andrzeja Komonieckiego, autora Dziejopisu żywieckiego, najstarsza wzmianka o Żabnicy pochodzi z 1628. Miejscowość należała wówczas do parafii w Radziechowach i mieszkało tu 12 zarębników. W XVII wieku mieszkańcy zajmowali się głównie wypasem owiec, a kolonizacja postępowała w górę doliny. W 1838 wieś została sprzedana przez Adama Wielopolskiego arcyksięcu Karolowi Ludwikowi Habsburgowi.

W latach 1910-1914 z inicjatywy księdza Jana Figuły, wikariusza w Milówce, został tu wzniesiony drewniany kościół. Drewna na budowę dostarczyli Żabniczanie i arcyksiążę żywiecki Karol Stefan Habsburg. W 1918 została przy nim ustanowiona samodzielna placówka duszpasterska, obecnie parafia Matki Bożej Częstochowskiej w Żabnicy.

Tradycja górali żywieckichEdytuj

Osobny artykuł: górale żywieccy.

W Żabnicy nadal kultywowana jest tradycja górali żywieckich. Działa tu kilka zespołów regionalnych m.in. Dziecięcy Zespół Regionalny „Mały Haśnik”[6], kapela góralska „Romanka”[7], oraz Koło Gospodyń Wiejskich w Żabnicy[8]. Powszechnie wykorzystywanym instrumentem jest heligonka, na której grywa bardzo wielu mieszkańców tej wsi.

Na Hali Boraczej corocznie w dzień św. Michała Archanioła (29 września) odbywa się redyk jesienny, czyli spęd owiec z hal. Na Święta Bożego Narodzenia i Nowy Rok utrzymywany jest zwyczaj grup kolędniczych zwanych „Dziadami”[9]. Co roku odbywa się tu tradycyjna góralska Msza Pasterska, w której oprawę muzyczną tworzą regionalne kapele góralskie oraz Parafialna Orkiestra Dęta „Barka”[10].

TurystykaEdytuj

Obiekty turystyczne
  • Kościół pw. Matki Boskiej Częstochowskiej,
  • Pomnik Pamięci Pomordowanych, upamiętniający powieszonych przez niemieckiego okupanta 11 partyzantów
  • Schron bojowy „Wąwóz”[11][12]- ciężki betonowy schron bojowy typu „D” z czasów II wojny światowej
  • Kapliczka z dzwonnicą – przykład beskidzkiego budownictwa ludowego z początku XX w.
  • „Opaniówka” – dom pracy twórczej Wojciecha Opani[13]
  • Schronisko na Hali Boraczej – 1 godzinę drogi pieszo z Żabnicy Skałki
Piesze szlaki turystyczne
  Węgierska Górka – Żabnica – AbrahamówHala PawlusiaHala Rysianka (Główny Szlak Beskidzki)
  Żabnica – PrusówSchronisko PTTK na Hali BoraczejRajcza dw. PKP
  Żabnica Skałka – Schronisko PTTK na Hali RysianceSchronisko PTTK na Hali LipowskiejSchronisko PTTK na Hali BoraczejMilówka
  Schronisko PTTK na Hali Boraczej – Żabnica Skałka – Hala Słowianka

Przez wieś biegnie także transbeskidzki szlak konny.

Żabnica
 
Fragment miejscowości i widok na Beskid Śląski
 
Dzwonnica loretańska w Żabnicy
 
Pomnik rozstrzelanych w Żabnicy
 
Fort „Wędrowiec” w Żabnicy

PrzypisyEdytuj

  1. Nowiny z Gminy nr 47/2008. Serwis Internetowy Gminy Węgierska Górka. s. 5. [dostęp 2009-06-10]. (pol.).
  2. Beskid Śląski i Żywiecki. Mapa 1:50 000. Kraków: Wyd. „Compass”, 2011. ISBN 978-83-7605-084-3.
  3. Stanisław Figiel, Piotr Krzywda: Beskid Żywiecki. Oficyna Wydawnicza „Rewasz”, 2006. ISBN 83-89188-59-7.
  4. Żabnica – skąd nazwa?, ADY KAS, 10 sierpnia 2022 [dostęp 2022-08-17] (pol.).
  5. a b Jan Nepomucen Gątkowski: Rys dziejów księstwa oświęcimskiego i zatorskiego. Lwów: nakład autora, 1867.
  6. Węgierska-Górka / Folklor / Dziecięcy Zespół Regionalny „Mały Haśnik”. zywiecczyzna.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-04-02)]..
  7. Węgierska-Górka / Folklor / Kapela góralska „Romanka”. zywiecczyzna.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-04-02)]..
  8. Węgierska-Górka / Folklor / Koła Gospodyń Wiejskich. zywiecczyzna.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-04-02)]..
  9. Węgierska-Górka / Folklor / Grupy Kolędnicze z Żywiecczyzny. zywiecczyzna.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-04)]..
  10. Węgierska-Górka / Kultura / Parafialna Orkiestra Dęta „Barka” w Żabnicy. zywiecczyzna.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-04-02)]..
  11. Ośrodek wypoczynkowy Żabnica. osrodekzabnica.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-10-12)]..
  12. Kompania Forteczna "Węgierska Górka".
  13. Żabnica – Regiony – Przewodnik w Onet.pl.

BibliografiaEdytuj