Żabnicokształtne[2], nogopłetwe[3] (Lophiiformes) – rząd morskich ryb promieniopłetwych (Actinopterygii), charakteryzujących się wielką paszczą i obecnością wiciowatego wabika umieszczonego na głowie ryby. W zapisie kopalnym znane są z morskich osadów dolnego oceanu. Współcześnie występują w wodach oceanicznych strefy tropikalnej, subtropikalnej i umiarkowanej.

Żabnicokształtne
Lophiiformes[1]
Garman, 1899
Żabnica (Lophius piscatorius)
Żabnica (Lophius piscatorius)
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada promieniopłetwe
Rząd żabnicokształtne

Spis treści

Cechy charakterystyczneEdytuj

Ciało większości żabnicokształtnych jest spłaszczone grzbietobrzusznie. Duża głowa zakończona szeroko rozwierającą się paszczą uzbrojoną w ostre zęby. Płetwy piersiowe zostały przekształcone w narząd ruchu umożliwiający pełzanie po dnie lub kępach roślin. Pierwszy promień płetwy grzbietowej niemal wszystkich gatunków znajduje się na głowie. Jest przekształcony w elastyczną wić (illicium) zakończoną wabikiem (esca), o różnym kształcie i budowie. Narząd ten wykorzystywany jest do wabienia ofiary. Znajdują się w nim narządy dotyku. U wielu gatunków brak płetw brzusznych. Otwory skrzelowe znajdują się zwykle za lub poniżej podstawy płetw piersiowych. Pęcherz pławny zamknięty lub nie występuje. Brak żeber i kości śródkruczej.

CiekawostkaEdytuj

Samiec Photocorynus spiniceps z rodziny Linophrynidae jest jednym z najmniejszych kręgowców świata. Osiąga zaledwie 1 cm długości (samice tego gatunku są większe – osiągają ok. 4 cm).

SystematykaEdytuj

 
Przedstawiciel rodziny antenariusowatych
 
Żabnica (Lophius piscatorius)

Rodziny zaliczane do żabnicokształtnych grupowane są w podrzędach:

Lophioidei (żabnicowce) – najstarsza grupa, uważana za takson siostrzany pozostałych, żyją przy dnie w strefie sublitoralnej:

Antennarioidei (antenariusowce, histrionowce) – występują na płytkim dnie litoralu, w gęstwinach wodorostów:

Ogcocephalioidei (maźnicowce) – w tym wyodrębniane czasem Ceratioidei (matronicowce) i Chaunacioidei – żyją w strefie batypelagialnej:

Zobacz teżEdytuj

Przypisy

  1. Lophiiformes, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. Stanislav Frank: Wielki atlas ryb. Przekład: Henryk Szelęgiewicz. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1974.
  3. Nikolski 1970 ↓, s. 477.

BibliografiaEdytuj