Otwórz menu główne

Żelazna Góra

wieś w województwie warmińsko-mazurskim

Żelazna Góra (niem. Eisenberg) – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie braniewskim, w gminie Braniewo.

Żelazna Góra
wieś
Ilustracja
Kościół Świętej Rodziny
Państwo  Polska
Województwo  warmińsko-mazurskie
Powiat braniewski
Gmina Braniewo
Liczba ludności  394
Strefa numeracyjna 55
Kod pocztowy 14-500
Tablice rejestracyjne NBR
SIMC 0148889
Położenie na mapie gminy wiejskiej Braniewo
Mapa lokalizacyjna gminy wiejskiej Braniewo
Żelazna Góra
Żelazna Góra
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Żelazna Góra
Żelazna Góra
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa lokalizacyjna województwa warmińsko-mazurskiego
Żelazna Góra
Żelazna Góra
Położenie na mapie powiatu braniewskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu braniewskiego
Żelazna Góra
Żelazna Góra
Ziemia54°23′26″N 20°02′10″E/54,390556 20,036111

HistoriaEdytuj

W 1308 komtur Bałgi Henryk von Eisenburg (von Eisenberg) lokował na tzw. surowym korzeniu wieś nazwaną od jego nazwiska Eisenberg (pol. „żelazna góra”). Jednocześnie zorganizował tam urząd leśny, zarządzający potem dużym obszarem puszczy natangijskiej i dwudziestoma czterema nowo powstałymi w niej wsiami czynszowymi. Po 1470 urząd ten został przeniesiony do Piel. Wieś została niemal całkowicie zniszczona podczas ciężkich walk niemiecko-radzieckich w marcu 1945 r.

Wieś w 1945 r. włączono do okręgu mazurskiego, a następnie od 1946 r. znajdowała się w województwie olsztyńskim. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa elbląskiego.

Gotycki kościół w Żelaznej Górze został wybudowany w pierwszej połowie XIV wieku. Świątynia powstała z kamienia z użyciem cegły, posiada wydłużone prezbiterium i wieżę, której górną kondygnację nadbudowano z drewna i nakryto dzwonowatym hełmem. Ściany nawy są naprzemienne przebijane blendami i oknami[1]. Parafia w Żelaznej Górze przed rokiem 1525 należała do archiprezbiteratu braniewskiego. Po II wojnie światowej parafię katolicką w Żelaznej Górze reaktywowano w 1962 roku[2]. Ruiny kościoła udało się uratować. W latach 1994-1999 świątynia została odbudowany staraniem braniewskiego księdza Tadeusza Brandysa[3].

PrzypisyEdytuj

  1. Piotr Skurzyński „Warmia, Mazury, Suwalszczyzna”, wyd. Sport i Turystyka – Muza S.A. Warszawa 2004 ​ISBN 83-7200-631-8​ s. 98
  2. Parafia pw. Świętej Rodziny w Żelaznej Górze, Encyklopedia Warmii i Mazur [dostęp 2019-01-01] (pol.).
  3. Jacek Wojtkowski, Powojenne losy kościoła św. Katarzyny w Braniewie w świetle archiwaliów Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Olsztynie, Studia Ełckie 14, 311-333, 2012

BibliografiaEdytuj

  • Tadeusz Chrzanowski, Przewodnik po zabytkowych kościołach północnej Warmii, Warmińskie Wydawnictwo Diecezjalne, Olsztyn, 1978. (str. 8)
  • Żelazna Góra