Żurawiowe

rząd ptaków

Żurawiowe[2] (Gruiformes) – rząd ptaków z podgromady ptaków nowoczesnych Neornithes. Obejmuje gatunki prowadzące naziemny tryb życia, zamieszkujące stepy, pustynie i półpustynie, bagna oraz lasy tropikalne. Występują na wszystkich kontynentach oprócz Antarktydy[3], wiele jako gatunki reliktowe. Stanowią grupę silnie zróżnicowaną, co powoduje, że niektóre rodziny bywają klasyfikowane w innych rzędach, a ich systematyka jest powodem kontrowersji.

Żurawiowe
Gruiformes[1]
Bonaparte, 1854
Ilustracja
Przedstawiciel rzędu – koronnik szary (Balearica regulorum)
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada ptaki neognatyczne
Rząd żurawiowe
Rodziny

zobacz opis w tekście

CharakterystykaEdytuj

Żurawiowe znacznie różnią się między sobą pod względem budowy, kształtu ciała i barwy upierzenia. Najmniejsze, np. karliczka ważą zaledwie 40 g, największe natomiast, wśród nich żuraw indyjski, osiągają do 23 kg masy ciała. Chruściele to nieduże, niskie, przez większość czasu ukrywające się wśród roślin zwierzęta. Część przedstawicieli rzędu prowadzi wodny lub ziemno-wodny tryb życia. Część gatunków bardzo dobrze lata, choć inne mają małe skrzydła i są słabymi lotnikami (np. chruściele) lub są wręcz nielotami. Inne przystosowały się do wodnego trybu życia i są dobrymi pływakami. Wspólną cechą żurawiowych jest brak wola.

Odżywianie sięEdytuj

Żurawiowe są wszystkożercami: w skład ich pokarmu wchodzą zarówno rośliny, jak i owady, pierścienice, małże, mięczaki, skorupiaki, gryzonie, gady, płazy czy ryby. Niektóre gatunki żerują na polach uprawnych, jedząc kukurydzę, sorgo i inne zboża.

Rozmnażanie sięEdytuj

W zależności od gatunku żurawiowe są monogamiczne lub poligamiczne. U większości przedstawicieli występują złożone rytuały godowe, np. widowiskowe tańce żurawi, które łączą się w pary na całe życie. Gniazda ptaki te tworzą na ziemi, na kępach roślin, zbiornikach wodnych lub na drzewach. W zależności od gatunku liczba jaj w zniesieniu wynosi od 1 do 17. Inkubacja trwa 12–30 dni. Żurawiowe są zagniazdownikami.

Podział systematycznyEdytuj

Do rzędu zaliczane są następujące rodziny[2]:

Nadrodzina: Ralloidea Rafinesque, 1815

Nadrodzina: Gruoidea Vigors, 1825

Do żurawiowych zaliczane są także wymarłe rodziny:

Dawniej do żurawiowych zaliczano też madagaskarniki (Mesitornithidae), kagu (Rhynochetidae), słonecznice (Eurypygidae), dropie (Otididae)[2], kariamy (Cariamidae)[4][5], a niekiedy także przepiórniki (Turnicidae)[2][5], jednak badania wykazały, że nie są one z żurawiowymi blisko spokrewnione. Obecnie umieszcza się je odrębnych, monotypowych rzędach, a przepiórniki zalicza się do rzędu siewkowych (Charadriiformes)[2].

FilogenezaEdytuj

Kladogram według Tree of Life Web Project[6]

Gruiformes



Gruidae



Aramus guaranua




?Psophiidae






Heliornithidae



Sarothruridae




Rallidae




PrzypisyEdytuj

  1. Gruiformes, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] (ang.).
  2. a b c d e Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Rząd: Gruiformes Bonaparte, 1854 - żurawiowe (wersja: 2020-04-11). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2021-04-09].
  3. F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): Finfoots, flufftails, rails, trumpeters, cranes, Limpkin (ang.). IOC World Bird List (v11.1). [dostęp 2021-04-09].
  4. P. Mielczarek & M. Kuziemko: Rząd: Cariamiformes Wagler, 1830 - kariamy (wersja: 2015-02-09). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2021-04-09].
  5. a b Gruiformes (ang.). IBC: The Internet Bird Collection. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-10)].
  6. Harshman, John: Gruiformes (ang.). Tree of Life Web Project. [dostęp 18 kwietnia 2009].

BibliografiaEdytuj