Otwórz menu główne

Żylica (Żylca, Żylcza[potrzebny przypis]) – rzeka, lewostronny dopływ Soły[2] o długości 21,98 km[3].

Żylica
Ilustracja
Ujście rzeki Żylicy do Jeziora Żywieckiego w Zarzeczu
Kontynent Europa
Państwo  Polska
Lokalizacja Beskid Śląski, Kotlina Żywiecka
Rzeka
Długość 21,98 km
Źródło
Miejsce na północnych stokach Malinowa i Przełęczy Salmopolskiej
Wysokość 900 - 940 m n.p.m.
Ujście
Recypient Soła (Jezioro Żywieckie)
Miejsce Zarzecze
Wysokość 341,5 m n.p.m.[1]
Współrzędne 49°42′39″N 19°10′32″E/49,710833 19,175556
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
ujście
ujście
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
ujście
ujście

Rzeka płynie w Beskidzie Śląskim i w Kotlinie Żywieckiej. Jej źródła znajdują się na wysokości 900 - 940 m n.p.m. na północnych stokach Malinowa i Przełęczy Salmopolskiej, na terenie Szczyrku Salmopola. Początkowo, na terenie przysiółka Salmopol, płynie w kierunku północnym. Następnie spływa przez Szczyrk w kierunku północno-wschodnim, oddzielając masyw Skrzycznego na południu od masywu Klimczoka na północy. Po opuszczeniu gór, już na płaskich terenach Kotliny Żywieckiej, Żylica skręca na wschód. Po przecięciu północnej części Kotliny w Łodygowicach, u podnóży Beskidu Małego, Żylica skręca na południowy wschód i na wysokości 341 m n.p.m. uchodzi do Jeziora Żywieckiego w Zarzeczu, nieco na północ od przystanku kolejowego Pietrzykowice Żywieckie.

Żylica jest rzeką niebezpieczną i kapryśną.[potrzebny przypis] Wielokrotnie jej wody wylewając dokonywały znacznych zniszczeń w dolnej części Szczyrku i na terenie Kotliny Żywieckiej. W czasie największej współczesnej powodzi w tym rejonie, w 1958 r., poziom jej wody w Rybarzowicach osiągnął aż 310 cm. W czasie powodzi w 1970 r. rzeka zniszczyła większość mostów w swej dolinie, uszkodziła most kolejowy w Łodygowicach i rozmyła na szerokość kilkudziesięciu metrów przyczółek betonowego mostu drogowego w Zarzeczu. Szerokość jej łożyska u ujścia do Jeziora Żywieckiego wynosiła wówczas blisko 200 m.[potrzebny przypis] Obecnie koryto Żylicy w znacznej części jest uregulowane.

Od kilkuset lat wody Żylicy były wykorzystywane przez człowieka. Była ona jedną z "najpracowitszych" rzek polskich Beskidów[potrzebny przypis]: w XIX w. na przestrzeni niespełna 18 km jej wody wprawiały w ruch ok. 30 kół wodnych, napędzających urządzenia mechaniczne młynów, tartaków, foluszów, papierni itp. zakładów na terenie Szczyrku, Buczkowic, Rybarzowic i Łodygowic. Rzeka napędzała także maszyny fabryki mebli giętych J. Kubicy w Buczkowicach i fabryki sukna A. Zipsera w Łodygowicach. W XVIII i XIX w. w okresie przyborów wód używano Żylicy również do spławiania drewna z lasów salmopolskich do tartaku w Buczkowicach.

Pochodzenie nazwy tej rzeki nie jest jednoznaczne. Źródła podają, że pochodzi od nazwy głównej żyły, do której podobna jest rzeka, bowiem spływa do niej wiele potoków i strumieni. Żylica była dwunastą rzeką państwa łodygowickiego. Natomiast według przekazów ustnych nazwa rzeki pochodzi od życia.[potrzebny przypis]

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

BibliografiaEdytuj

  • Barański Mirosław: "Beskid Śląski. Pasma Klimczoka i Równicy", Wydawnictwo PTTK "Kraj", Warszawa 1995, ​ISBN 83-7005-360-2​;