Żyrafa

rodzaj ssaków

Żyrafa[6] (Giraffa) – rodzaj ssaka z rodziny żyrafowatych (Giraffidae).

Żyrafa
Giraffa[1]
Brisson, 1762[2]
Ilustracja
Przedstawiciel rodzaju – żyrafa masajska (G. tippelskirchi)
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

strunowce

Podtyp

kręgowce

Gromada

ssaki

Podgromada

żyworodne

Rząd

Cetartiodactyla

Podrząd

przeżuwacze

Infrarząd

Pecora

Rodzina

żyrafowate

Rodzaj

żyrafa

Typ nomenklatoryczny

Cervus camelopardalis Linnaeus, 1758

Synonimy
Gatunki

zobacz opis w tekście

żyrafa pijąca wode
Żyrafa pijąca wodę
Język żyrafy

Zasięg występowaniaEdytuj

Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Afryce[7][8][9].

MorfologiaEdytuj

Długość ciała (bez ogona) 350–480 cm, długość ogona 76–110 cm, wysokość 450–600 cm; masa ciała samic 450–1180 kg, samców 1800–1930 kg[8].

SystematykaEdytuj

EtymologiaEdytuj

  • Giraffa: fr. giraffe „żyrafa”, od arab. ‏زرافة‎ zarafa „ten, który chodzi szybko”[10].
  • Camelopardalis: gr. καμηλοπαρδαλις kamēlopardalis „żyrafa”, od καμηλος kamēlos „wielbłąd”; παρδαλις pardalis „lampart, pantera”[11]. Gatunek typowy: Camelopardalis giraffa Schreber, 1784.
  • Orasius: nazwa nadana żyrafie w XIII wieku przez Wincentego z Beauvais (zmarłego około 1264 roku) i Alberta Wielkiego (1193–1280)[12]. Gatunek typowy: Cervus camelopardalis Linnaeus, 1758.
  • Trachelotherium: gr. τραχηλος trakhēlos „szyja”; θηριον thērion „dzikie zwierzę”, od θηρ thēr, θηρος thēros „bestia, zwierzę”[13]. Nowa nazwa dla Camelopardalis Schreber, 1784.

Podział systematycznyEdytuj

We wcześniejszych ujęciach systematycznych w rodzaju Giraffa wyróżniano jeden gatunek G. camelopardalis, posiadający 9 podgatunków: camelopardalis, antiquorum, peralta, reticulata, rothschildi, angolensis, giraffa, thornicrofti i tippelskirchi[14][15].

Liczba gatunków z rodzaju Giraffa jest kontrowersyjna i przedmiotem ciągłych dyskusji; obszerne badania genetycze i mofologiczne przeprowadzone w 2020 roku wsparły podział z trzema gatunkami między którymi występuje ograniczony przepływ genów[15]. Do rodzaju należą następujące gatunki[7][6]:

Wcześniejsze badania z 2016 r. uwzględniały jako odrębny gatunek także żyrafę siatkowaną (Giraffa reticulata)[14], którą w 2020 r. uznano za podgatunek żyrafy północnej[15].

PrzypisyEdytuj

  1. Giraffa, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] (ang.).
  2. M.J. Brisson: Regnum animale in classes IX. distributum, sive, Synopsis methodica : sistens generalem animalium distributionem in classes IX, & duarum primarum classium, quadrupedum scilicet & cetaceorum, particularem divisionem in ordines, sectiones, genera & species: cum brevi cujusque speciei descriptione, citationibus auctorum de iis tractantium, nominibus eis ab ipsis & nationibus impositis, nominibusque vulgaribus. Lugduni Batavorum: Theodorum Haak, 1762, s. 12, 37. (łac.)
  3. J.Ch.D. von Schreber: Die Säugthiere in Abbildungen nach der Natur, mit Beschreibungen. T. 4. Erlangen: Expedition des Schreber’schen säugthier- und des Esper’schen Schmetterlingswerkes, 1784, s. ryc. cclv.
  4. L. Oken: Lehrbuch der Naturgeschichte. T. 3. Cz. 2. Jena: August Schmid, 1816, s. 744. (niem.)
  5. J.von N.F.X. Gistel: Naturgeschichte des Thierreichs für höhere Schulen. Stuttgart: Hoffmann, 1848, s. 81. (niem.)
  6. a b Nazwy polskie za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 176. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.)
  7. a b C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 2: Eulipotyphla to Carnivora. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 306. ISBN 978-84-16728-35-0. (ang.)
  8. a b J. Skinner & G. Mitchell: Family Giraffidae (Giraffe and Okapi). W: D.E. Wilson & R.A. Mittermeier (red. red.): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 2: Hoofed Mammals. Barcelona: Lynx Edicions, 2011, s. 800. ISBN 978-84-96553-77-4. (ang.)
  9. D.E. Wilson & D.M. Reeder (red. red.): Genus Giraffa. W: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2020-11-26].
  10. Palmer 1904 ↓, s. 295.
  11. Palmer 1904 ↓, s. 156.
  12. Palmer 1904 ↓, s. 478.
  13. Palmer 1904 ↓, s. 683.
  14. a b Julian Fennessy i inni, Multi-locus Analyses Reveal Four Giraffe Species Instead of One, „Current Biology”, 26 (18), 2016, s. 2543–2549, DOI10.1016/j.cub.2016.07.036, ISSN 0960-9822, PMID27618261 [dostęp 2022-01-19] (ang.).
  15. a b c d e f A. Petzold & A. Hassanin, A comparative approach for species delimitation based on multiple methods of multi-locus DNA sequence analysis: A case study of the genus Giraffa (Mammalia, Cetartiodactyla), „PLoS ONE”, 15 (2), 2020, e0217956, DOI10.1371/journal.pone.0217956 (ang.).

BibliografiaEdytuj