Żywiec dziewięciolistny

Żywiec dziewięciolistny (Cardamine enneaphyllos (L.) Crantz[4]) – gatunek rośliny należący do rodziny kapustowatych.

Żywiec dziewięciolistny
Ilustracja
Systematyka[1][2]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Podkrólestwo rośliny zielone
Nadgromada rośliny telomowe
Gromada rośliny naczyniowe
Podgromada rośliny nasienne
Nadklasa okrytonasienne
Klasa Magnoliopsida
Nadrząd różopodobne
Rząd kapustowce
Rodzina kapustowate
Rodzaj rzeżucha
Gatunek żywiec dziewięciolistny
Nazwa systematyczna
Cardamine enneaphyllos (L.) Crantz
Cl. Crucif. Emend.: 127 (1769)[3]
Synonimy
  • Dentaria enneaphyllos L.
  • Turritis enneaphyllos Scop. ex Steud.[3]

Rozmieszczenie geograficzneEdytuj

W górach spotykany pospolicie, na nizinach jest rzadkością. Podelement środkowoeuropejski, typ zasięgowy alpejsko-środkowoeuropejski. W Polsce występuje w górach, głównie w Sudetach oraz bardzo rzadko w Karpatach Zachodnich, na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej i w Górach Świętokrzyskich. Najdalej wysunięte na północ stanowisko żywca dziewięciolistnego w Polsce znajduje się na północny wschód od Poznania w Parku Krajobrazowym „Puszcza Zielonka”. Roślina jest reliktem gatunków roślin z minionych okresów klimatycznych, obecnie uznawana za gatunek górski.

 
Owocostan-łuszczyny

MorfologiaEdytuj

Łodyga
Wzniesiona, goła, nierozgałęziona, osiąga wysokość od 20 do 40 cm.
Liście
Roślina wytwarza tylko kilka liści koloru ciemnozielonego, lśniące. Przy ziemi 1 lub 2 liście odziomkowe i na łodydze, w górnej części wyrastają równocześnie z kwiatami 3 liście tworzące okółek. Wszystkie liście są złożone, dłoniasto trójlistkowe, podłużnolancetowate, zaostrzone, o brzegach nierówno ząbkowanych.
Kwiaty
Koloru kremowego, czteropłatkowe, zwisają na długich szypułkach w górnej części łodyg pod liśćmi zebrane w kilkukwiatowe grona. Kielich i korona są wolne o jednym słupku i sześciu pręcikach.
Owoc
Wydłużona łuszczyna z okrągławymi, nasionami.

Biologia i ekologiaEdytuj

ZagrożeniaEdytuj

Roślina rzadka narażona na wymarcie. Zanika w wyniku przerzedzania zwartych drzewostanów bukowych.

PrzypisyEdytuj

  1. Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS ONE”, 10 (4), 2015, e0119248, DOI10.1371/journal.pone.0119248, PMID25923521, PMCIDPMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
  2. Peter F. Stevens, Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-11-10] (ang.).
  3. a b Cardamine enneaphyllos (L.) Crantz. W: Plants of the World online [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2021-03-05].
  4. Kadereit J. W., Albach D. C., Ehrendorfer F., Galbany-Casals M. i inni. Which changes are needed to render all genera of the German flora monophyletic?. „Willdenowia”. 46, s. 39 – 91, 2016. DOI: 10.3372/wi.46.46105. 
  5. Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.

BibliografiaEdytuj

  1. Władysław Szafer, Stanisław Kulczyński: Rośliny polskie. Warszawa: PWN, 1953.