Otwórz menu główne

11 Dywizjon Artylerii Konnej (II RP)

11 Dywizjon Artylerii Konnej (11 dak) – oddział artylerii konnej Wojska Polskiego w II Rzeczypospolitej.

11 Dywizjon Artylerii Konnej
Ilustracja
Odznaka pamiątkowa artylerii konnej
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 1924
Rozformowanie 1939
Tradycje
Święto 8 czerwca[1]
Dowódcy
Pierwszy płk dr Włodzimierz Dembiński
Ostatni ppłk Władysław Szwed
Działania zbrojne
kampania wrześniowa
Organizacja
Dyslokacja garnizon Bydgoszcz
Rodzaj sił zbrojnych wojsko
Rodzaj wojsk artyleria
Podległość 3 Dywizja Kawalerii
Brygada Kawalerii „Toruń”
Brygada Kawalerii „Bydgoszcz”
Pomorska Brygada Kawalerii
Pomorska BK w 1938
Artyleria konna Wojska Polskiego w 1939 przed wybuchem II wojny światowej
Dywizjon walczył w składzie PBK

Sformowania w 1924 jednostka podporządkowana została dowódcy artylerii konnej 3 Dywizji Kawalerii. W marcu 1929, po likwidacji 3 DK, dywizjon wszedł w skład Brygady Kawalerii „Toruń”. W 1934 BK „Toruń” przemianowana została na Brygadę Kawalerii „Bydgoszcz”, a 1 kwietnia 1937 na Pomorską Brygadę Kawalerii. Od 1929 jednostka pod względem wyszkolenia fachowego podlegała dowódcy 8 Grupy Artylerii.

Formowanie i zmiany organizacyjneEdytuj

Dywizjon został sformowany w maju 1924, w garnizonie Bydgoszcz, w południowej części koszar imienia Bartosza Głowackiego przy ulicy Gdańskiej 147. W skład pododdziału włączone zostały dwie istniejące już baterie, a mianowicie: 3/4 dak i 3/7 dak. Pierwsza z wymienionych przybyła do Bydgoszczy 8 czerwca 1924 i przemianowana została na 1/11 dak, natomiast druga z wymienionych przybyła do nowego garnizonu 1 czerwca 1924 i przemianowana została na 2/11 dak. Drużyna dowódcy dywizjonu i drużyna łączności powstała z żołnierzy wydzielonych ze wszystkich pułków artylerii Okręgu Korpusu Nr VIII.

W 1937 do 11 dak przydzielona została trzecia bateria w garnizonie Grudziądz. W tym samym roku w skład dywizjonu włączona została 2/10 dak i przemianowana na 4/11 dak.

Dywizjon w kampanii wrześniowejEdytuj

Osobny artykuł: Kampania wrześniowa.

Mobilizację w dywizjonie ogłoszono 24 sierpnia 1939 roku. Następnego dnia dywizjon osiągnął gotowość bojową w składzie czterech baterii. Brygada weszła w skład Armii „Pomorze” z zadaniem osłony północnego skrzydła armii. W momencie wybuchu wojny 2 bateria oddelegowana została do Zgrupowania Operacyjnego „Chojnice” do osłony jej południowego skrzydła, a 3 bateria wydzielona została do Oddziału Wydzielonego „Kościerzyna”[2]. Dywizjon pozostał w składzie Grupy Osłonowej „Czersk”.

Nie było zatem możliwości centralnego kierowania ogniem dywizjonu. Baterie przydzielone do oddziałów wydzielonych - 3 bateria do OW „Kościerzyna” i 2 bateria do OW „Chojnice” działać miały jako artyleria bezpośredniego wsparcia, natomiast 1 i 4 baterie, znajdować się miały w odwodzie GO „Czersk”, z zadaniem wsparcia natarcia. Działać więc miały jako artyleria wsparcia ogólnego[3].

Baterie biorące udział w walce znajdowały się w bardzo trudnej sytuacji. Były ciągle atakowane przez lotnictwo oraz musiały być przygotowane na odparcie niespodziewanego ataku czołgów. Intensywność prowadzonego ognia była bardzo duża. Druga bateria w ciągu dwóch godzin walk zużyła dwie jednostki ognia, a więc zapas amunicji przewidziany na dwa dni walki . Od godzin wieczornych 1 września dywizjon rozpoczął walki odwrotowe oraz długi wyczerpujący marsz[4].

W walkach od 1 do 23 września poległo 11 oficerów, 27 podoficerów i około 230 kanonierów.

Kadra dywizjonuEdytuj

Dowódcy dywizjonu
  • mjr/płk dr Włodzimierz Leon Dembiński (V 1924 – V 1934)
  • ppłk dypl. Konstanty Kazimierz Ważyński (13 IV 1934 – 31 XII 1935 → zastępca dowódcy 7 pal)
  • ppłk Władysław Bednarski (XII 1935 – XII 1937)
  • ppłk Antoni Wereszczyński (XII 1937 – XI 1938)
  • ppłk Władysław Szwed (XI 1938 – IX 1939)
Zastępcy dowódcy dywizjonu
  • mjr art. Jan Roman Zwarycz (do VIII 1939 → oficer sztabu dowódcy artylerii dywizyjnej 15 DP)
Kwatermistrzowie
  • kpt. adm. (art.) Jan III Borowski

Obsada personalna 11 dak w 1924 rokuEdytuj

  • mjr art. dr Włodzimierz Dembiński z 1 pag – dowódca dywizjonu[5]
  • kpt. art. Adam Marian Iwaszkiewicz z 2 dak – p.o. kwatermistrza
  • por. art. Jerzy Bugajski z 28 pap
  • por. art. Jan Tymieniecki z 4 dak[6]
  • kpt. art. Edward Wrześniowski z 7 dak
  • por. art. Jan III Borowski z 7 dak
  • kpt. art. Mikołaj I Rodziewicz z 4 dak
  • por. art. Stefan Adamiecki z 4 dak
  • por. art. Jan Bukowski z 4 dak
  • por. art. Jerzy Younga de Lenie z 4 dak[7]
  • por. art. Henryk VII Dąbrowski z 15 pap
  • por. art. Mieczysław Marian Łoziński z Komendy Uzupełnień Koni Nr 22 w Grudziądzu (nadetatowy 7 dak)
  • por. art. Józef Artur Mieczysław Szilagyi z 10 dak
  • por. med. wet. Teodor Ignacy Uszyński z 15 pap (nadetatowy Kadry Okręgowego Szpitala Koni Nr X)– p.o. lekarza weterynarii dyonu

Obsada personalna w 1939 rokuEdytuj

 
mjr lek wet. Bronisław Sapeta

Obsada personalna i struktura organizacyjna w marcu 1939 roku[8][a]:

  • dowódca dywizjonu – ppłk Władysław II Szwed
  • I zastępca dowódcy – mjr Jan Roman Zwarycz
  • adiutant – kpt. Kazimierz Budkowski
  • lekarz medycyny – kpt. dr Adam Klemens Soja
  • lekarz weterynarii – mjr Bronisław Sapeta
  • oficer zwiadowczy – kpt. Janusz Muszyński
  • II zastępca dowódcy (kwatermistrz) – kpt. adm. (art.) Jan III Borowski
  • oficer mobilizacyjny – kpt. Stanisław Kozika
  • oficer administracyjno-materiałowy – por. Jan Okińczyc
  • oficer gospodarczy – kpt. int. Franciszek Dreżewski
  • oficer żywnościowy – por. Stefan Arnoldt
  • dowódca plutonu łączności – por. Stanisław Zajączkowski
  • dowódca szkoły podoficerskiej – kpt. Brunon Guttenberger
  • dowódca plutonu – ppor. Kazimierz Jakóbaszko
  • dowódca plutonu – ppor. Edmund Zacharek
  • dowódca 1 baterii – kpt. Karol Ludwik Kleczeński
  • dowódca plutonu – ppor. Czesław Sidorski
  • dowódca 2 baterii – kpt. Jan Janusz Pasturczak
  • dowódca 3 baterii – kpt. Stanisław Michał Sierakowski
  • dowódca plutonu – por. Marian Jan Słowik
  • dowódca 4 baterii – kpt. Kazimierz Motz
  • dowódca plutonu – ppor. Adam Andrzej Polt
  • na kursie – por. Stanisław Konstanty Przelaskowski
Organizacja wojenna i obsada personalna we wrześniu 1939
  • dowódca – ppłk Władysław Szwed (ranny 23 IX 1939)
  • adiutant – kpt. Kazimierz Budkowski
  • oficer zwiadowczy – por. Stefan Arnold
  • oficer broni – por. Jan Okińczyc
  • dowódca 1 baterii – kpt. Janusz Muszyński († 23 IX 1939 pod Łomiankami)
  • dowódca 2 baterii – kpt. Janusz Pasturczak
  • dowódca 3 baterii – kpt. Stanisław Sierakowski
  • dowódca 4 baterii – kpt. Brunon Guttenberger († 21 IX 1939 pod Zaborowem)

Kawalerowie Virtuti MilitariEdytuj

Żołnierze 3 baterii 4 dak odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari[10]

  1. por. Konstanty Hartingh
  2. pchor. Henryk Kleinert
  3. bomb. Leon Wasilewski

Symbole dywizjonuEdytuj

Sztandar

19 czerwca 1938, w Toruniu, Marszałek Polski Edward Śmigły-Rydz wręczył jednostce sztandar ufundowany przez społeczeństwo Pomorza[11]. Nadanie sztandaru i zatwierdzenie jego wzoru ujęte zostało w Dzienniku Rozkazów M.S.Wojsk. z 1937 nr 18, poz. 240.

Odznaka pamiątkowa

Od 20 maja 1922 oficerom i żołnierzom mogły być nadawane odznaki pamiątkowe artylerii konnej, wspólne dla wszystkich dywizjonów.

Żurawiejka
Jedenasty, odparzony – do taborów przydzielony.

UwagiEdytuj

  1. Wykaz zawiera obsadę jednostki według stanu bezpośrednio przed rozpoczęciem mobilizacji pierwszych oddziałów Wojska Polskiego w dniu 23 marca 1939, ale już po przeprowadzeniu ostatnich awansów ogłoszonych z datą 19 marca 1939[9].

PrzypisyEdytuj

  1. Galster 1975 ↓, s. 94.
  2. Giętkowski 2001 ↓, s. 270.
  3. Giętkowski 2001 ↓, s. 206.
  4. Giętkowski 2001 ↓, s. 208-209.
  5. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 49 z 16 maja 1924 roku, s. 281.
  6. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 49 z 16 maja 1924 roku, s. 282.
  7. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 65 z 11 lipca 1924 roku, s. 381.
  8. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. 764 –765.
  9. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. VI.
  10. Bukowski 1931 ↓, s. 17.
  11. Satora 1990 ↓, s. 320.

BibliografiaEdytuj