13 Dywizjon Artylerii Konnej

13 Dywizjon Artylerii Konnej (13 dak) – oddział artylerii konnej Wojska Polskiego w II Rzeczypospolitej.

13 Dywizjon Artylerii Konnej
Ilustracja
Odznaka pamiątkowa artylerii konnej
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 1924
Rozformowanie 1939
Tradycje
Święto 7 czerwca
Nadanie sztandaru 1938
Dowódcy
Pierwszy mjr Zdzisław Latawiec
Ostatni ppłk Janusz Grzesło
Działania zbrojne
kampania wrześniowa
Organizacja
Dyslokacja Brody
Rodzaj sił zbrojnych wojsko
Rodzaj wojsk artyleria
Podległość Kresowa Brygada Kawalerii
Kresowa BK w 1938
Artyleria konna Wojska Polskiego w 1939 przed wybuchem II wojny światowej
Dywizjon walczył w składzie Kresowej BK
Bitwa warta 1939.png
Armata wz. 02 po przekalibrowaniu stanowiła podstawowe uzbrojenie dywizjonu

Historia dywizjonuEdytuj

15 maja 1924 roku Minister Spraw Wojskowych przeniósł pięciu oficerów jako zawiązek 13 dywizjonu artylerii konnej[1]. 7 czerwca 1924 z garnizonu Kraków do garnizonu Lwów przybyła 2 bateria 5 dywizjonu artylerii konnej i została przemianowana na 1 baterię 13 dywizjonu artylerii konnej. Dzień 7 czerwca przyjęty został za oficjalną datę powstania jednostki i święto dywizjonu[2]. 8 sierpnia 1924 z garnizonu Jarosław przybyła 3 bateria 10 dywizjonu artylerii konnej pod dowództwem kpt. Władysława Brzozowskiego, która przemianowana została na 2/13 dak. 12 marca 1925, z 1 i 2 baterii oraz podoficerów i szeregowych przydzielonych z oddziałów artylerii Okręgu Korpusu Nr VI (5, 11 i 12 pap, 6 pac i 6 dak), zorganizowana została 3 bateria.

25 września 1926 została zagubiona pieczęć okrągła z napisem „Dowództwo 13 Dyonu Artylerii Konnej”[3].

Dywizjon był organicznym pododdziałem artylerii 4 Dywizji Kawalerii. W 1929 jednostka dyslokowana została do Kamionki Strumiłowej i podporządkowana dowódcy 2 Samodzielnej Brygady Kawalerii. Pod względem fachowego wyszkolenia dywizjon podporządkowany był dowódcy 6 Grupy Artylerii. W 1937 wszedł w skład Kresowej Brygady Kawalerii. W tym samym roku rozformowany został 10 dywizjon artylerii konnej, stacjonujący wówczas w garnizonie Rzeszów. Pierwsza bateria tego dywizjonu przemianowana została na 4 baterię 13 dak i czasowo pozostawiona w Rzeszowie. W maju 1938 4/13 dak dyslokowana została do garnizonu Brody. W tym samym czasie z Kamionki Strumiłowej do Brodów przeniesiona została 3 bateria. Dowództwo dywizjonu i pozostałe dwie baterie przeniesione zostały do Brodów w następnym roku.

Dywizjon w kampanii wrześniowejEdytuj

27 sierpnia 1939 o godz. 19.00, w koszarach, rozpoczęta została mobilizacja dywizjonu. Wkrótce jednak 3. i 4 bateria przeniesione zostały do okolicznych wsi. 31 sierpnia o 4.00 1 bateria wyruszyła jako pierwsza do miejsca koncentracji Kresowej BK na prawym skrzydle Armii „Łódź” w rejon SzadekRossoczyca[4]. W następnych dniach odjeżdżały kolejne eszelony dywizjonu. Ostatni wyruszył z Brodów 3 września o 2.25.

W kampanii wrześniowej 1939 dywizjon walczył w składzie Kresowej Brygady Kawalerii. W jego skład wchodziły cztery baterie artylerii konnej (organizacja dak na stopie wojennej).

Żołnierze dywizjonuEdytuj

Z tym tematem związana jest kategoria: Żołnierze 13 Dywizjonu Artylerii Konnej.
Dowódcy dywizjonu

Obsada personalna w 1939 rokuEdytuj

Obsada personalna i struktura organizacyjna w marcu 1939 roku[5][a]:

  • dowódca dywizjonu – ppłk Hieronim Suszczyński
  • I zastępca dowódcy w garn. Brody – mjr Stanisław II Komornicki *
  • I zastępca dowódcy w garn. Kamionka – kpt. Ernest Krautwald[b] *
  • adiutant – por. Jerzy Ryszard Majewski
  • lekarz medycyny – por. lek. Tadeusz Huczko
  • lekarz weterynarii – por. Marian Zbigniew Gilewicz
  • oficer zwiadowczy – kpt. Ernest Krautwald (*)
  • II zastępca dowódcy (kwatermistrz) – mjr Lucjan Chrystowski
  • oficer mobilizacyjny – kpt. Marian Bronisław Lewandowski
  • oficer administracyjno-materiałowy – kpt. Witold Kurowski
  • oficer gospodarczy – kpt. int. Bronisław Kubicki
  • oficer żywnościowy – chor. Jan Wilhelm Gold
  • dowódca plutonu łączności – por. Janusz Franciszek Przeździecki
  • dowódca szkoły podoficerskiej – kpt. Marian Jan Gustaw Patronowicz
  • dowódca plutonu – por. Zygmunt Marian Borewicz
  • dowódca 1 baterii – kpt. Kazimierz Gustaw Aureliusz Strzelecki
  • dowódca plutonu – ppor. Kazimierz Józef Fiutkowski
  • dowódca 2 baterii – kpt. Henryk Gąsecki
  • dowódca plutonu – ppor. Ignacy Leon Kulczyński
  • dowódca 3 baterii – kpt. Stanisław Aleksander Boski
  • dowódca 4 baterii – por. Władysław Krycki
  • dowódca plutonu – ppor. Roman Milewski
  • na kursie – por. Edward Dionizy Maleńczak
  • na kursie – ppor. Bronisław Franciszek Lewkowicz
Obsada dywizjonu we wrześniu 1939
  • dowódca – ppłk art. mgr Janusz Józef Grzesło
  • 1 bateria – kpt. Marian Lewandowski
  • 2 bateria – kpt. Henryk Gąsecki
  • 3 bateria – kpt. Stanisław Aleksander Boski
  • 4 bateria – kpt. Kazimierz Gustaw Strzelecki

Symbole dywizjonuEdytuj

Sztandar
Osobny artykuł: Polskie sztandary wojskowe.

24 listopada 1937 Prezydent RP zatwierdził wzór sztandaru dla 13 dywizjonu artylerii konnej[8]. Fundatorem sztandaru było społeczeństwo powiatu kamioneckiego i miasta Kamionka Strumiłowa. 22 listopada 1938 we Lwowie minister spraw wojskowych, gen. dyw. Tadeusz Kasprzycki wręczył sztandar dowódcy dywizjonu[9].

W narożnikach lewej strony płata umieszczono:

Wyruszając na wojnę we wrześniu 1939 dywizjon odesłał sztandar do Ośrodka Zapasowego Artylerii Konnej nr 3 w Zamościu.

Odznaka pamiątkowa

Od 20 maja 1922 oficerom i żołnierzom mogły być nadawane odznaki pamiątkowe artylerii konnej, wspólne dla wszystkich dywizjonów.

UwagiEdytuj

  1. Wykaz zawiera obsadę jednostki według stanu bezpośrednio przed rozpoczęciem mobilizacji pierwszych oddziałów Wojska Polskiego w dniu 23 marca 1939, ale już po przeprowadzeniu ostatnich awansów ogłoszonych z datą 19 marca 1939[6].
  2. Gwiazdką oznaczono oficera, który pełnił jednocześnie więcej niż jedną funkcję[7].

PrzypisyEdytuj

  1. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 49 z 16 maja 1924 roku, s. 281-282.
  2. Tomaszewski 1931 ↓, s. 14.
  3. Dziennik Rozkazów Ministra Spraw Wojskowych z 4 listopada 1926 r., Nr 29, poz. 299.
  4. Giętkowski 2001 ↓, s. 270.
  5. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. 765.
  6. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. VI.
  7. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. VIII.
  8. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 16 z 14 grudnia 1937 roku, poz. 200.
  9. Satora 1990 ↓, s. 322.

BibliografiaEdytuj