Otwórz menu główne

140 Dywizja Strzelecka (ZSRR)

140 Dywizja Strzelecka, wzgl. 140 Syberyjska, Nowogrodzko-Siewierska Dywizja Piechoty (ros. 140-я стрелковая дивизия; 140-я Сибирская, Новгород-Северская дивизия) – związek taktyczny (dywizja) Armii Czerwonej.

140 Dywizja Strzelecka
140-я стрелковая дивизия
Historia
Państwo  ZSRR
Sformowanie 5 lutego 1943
Rozformowanie lato 1946
Nazwa wyróżniająca Syberyjska, Nowogrodzko-Siewierska
Dowódcy
Pierwszy Michał Jenszyn
Ostatni Michaił Własow
Działania zbrojne
II wojna światowa (front wschodni)
Organizacja
Rodzaj wojsk piechota
Podległość 70 Armia65 Armia13 Armia60 Armia38 Armia
Skład m.in: 258 pułk strzelców, 283 pułk strzelców
Odznaczenia
Order Lenina Order Czerwonego Sztandaru Order Czerwonego Sztandaru Order Suworowa II klasy (ZSRR) Order Kutuzowa II klasy (ZSRR)
Monument upamiętniające sybirskie dywizje w Nowosybirsku

HistoriaEdytuj

Dywizja (wywodząca się z Syberyjskiej Dywizji Strzeleckiej Wojska NKWD) była formowana pierwotnie w nieukończonych wówczas halach Nowosybirskich Zakładów Lotniczych[1]. Po dwóch miesiącach w lutym 1943 wojsko wyruszyło koleją na wschód w stronę Moskwy[1]. Od Jelca żołnierze dywizji maszerowali pieszo[2]. Po dwudziestu dniach marszu i pokonaniu 400 km[3] dywizja przystąpiła do ataku, po czym walki trwały w rejonie miejscowości Rżawczik i Murawczik[3]. Latem 1943 dywizja brała udział w walkach na łuku kurskim oraz operacji orłowskiej[4]. Po odniesieniu tamże zwycięstw jednostka walczyła pod Siewskiem, sforsowała rzekę Desnę oraz Nowogród Siewierski – pierwszy wszedł tam 283 pułk w dniu 16 września – od tego dnia 140 dywizja nosiła nazwę Nowogrodzko-Siewierskiej[5] (odtąd formalnie 140 Syberyjska, Nowogrodzko-Siewierska Dywizja Piechoty[6]). Przed 1 listopada 1943 dywizja przeszła rzeki Snow, Trubiż, Soż i kierowała się w stronę Dniepru[7]. 27 lipca 1944 dywizja weszła do Lwowa[8]. Następnie jednostka kierowała się szosą Lwów-Przemyśl, po czym zmieniła kierunek na południowy, przebijając się przez wzniesienia Karpat[9]. W dniu 3 sierpnia 1944 podległy 258 pułk dywizji na lewym skrzydle sforsował rzekę San i wjechał do Sanoka od strony jego północno-wschodnich przedmieść ulicą Jagiellońską[10]. Dowódca pułku, ppłk Fiodor Jarygin ustanowił komendanturę w domu położonym naprzeciw miejscowego szpitala[11] [12][13]. Dzień później, 4 sierpnia nastąpił kontratak niemieckiej 1 Dywizji Pancernej, atakująca transporterami i czołgami od strony wschodniej (od miast Zagórz i Lesko)[12] i południowej[14]. Ostrzał prowadzili niemieccy fizylierzy[15]. Wówczas w miejscowym szpitalu pozostali radzieccy ranni w liczbie ok. 30 (przebywała tam przyjęta wcześniej przez Polaków kadra radzieckiego batalionu sanitarnego)[16]. Tam polscy lekarze tatowali ich[17]. Niemcy utrzymali się w mieście kilka dni[17] i według różnych źródeł, po odbiciu Sanoka, pozostawali w mieście: trzy dni[18], od 3 do 7[19], 6-7 dni[20], około tydzień[21]. Następnie wojska radzieckiej ponownie zajęły miasto[22]. W tym czasie 140 dywizja wchodziła w skład 101 korpusu 38 Armii (skupiała ona korpusy 52, 67, 101)[23]. Dywizja brała udział w walkach o Krosno, Rzeszów, Duklę[24]. Jesienią 1944 dywizja prowadziła działania w podkarpackich rejonach Zakopanego i Krynicy[22]. W tym czasie zarówno 140 jak i 70 dywizja piechoty gwardii osłaniały skrzydła 1 korpusu kawalerii gwardii, który był przeznaczony do wsparcia powstania słowackiego[25]. U boku wojsk radzieckich walczył także wówczas I Czechosłowacki Korpus Armijny pod dowództwem gen. Ludvíka Svobody[23]. Później dywizja przebywała w Bielsku-Białej[26]. Od 29 kwietnia 1945 rozpoczęła forsowanie Odry i weszły do Ostrawy, gdzie toczono walki z Niemcami[27]. W maju 1945 kierowali się na Ołomuniec[28].

Po wojnie dywizja została rozwiązana[29].

ŻołnierzeEdytuj

Dowódcy
Inni

OdznaczeniaEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b Kardin. Odsłonięte skrzydło 1978 ↓, s. 23.
  2. Kardin. Odsłonięte skrzydło 1978 ↓, s. 24.
  3. a b c Kardin. Odsłonięte skrzydło 1978 ↓, s. 26.
  4. Kardin. Odsłonięte skrzydło 1978 ↓, s. 39, 42, 46, 51.
  5. Kardin. Odsłonięte skrzydło 1978 ↓, s. 51.
  6. Kardin. Odsłonięte skrzydło 1978 ↓, s. 18, 52.
  7. Kardin. Odsłonięte skrzydło 1978 ↓, s. 52.
  8. Kardin. Odsłonięte skrzydło 1978 ↓, s. 138-139.
  9. Kardin. Odsłonięte skrzydło 1978 ↓, s. 139.
  10. Kardin. Odsłonięte skrzydło 1978 ↓, s. 139, 179, 227-229.
  11. Kardin. Odsłonięte skrzydło 1978 ↓, s. 179, 229.
  12. a b Witold Szymczyk. Powrót lejtnantów. „Nowiny”. Nr 37, s. 7, 17-18 lutego 1979. 
  13. Józef Ząbkiewicz. Pierwszy dzień wolności. „Gazeta Sanocka – Autosan”. Nr 22 (279), s. 4, 10-20 sierpnia 1983. 
  14. Kardin. Odsłonięte skrzydło 1978 ↓, s. 179, 183.
  15. Kardin. Odsłonięte skrzydło 1978 ↓, s. 130.
  16. Kardin. Odsłonięte skrzydło 1978 ↓, s. 140, 197.
  17. a b Kardin. Odsłonięte skrzydło 1978 ↓, s. 183.
  18. Kardin. Odsłonięte skrzydło 1978 ↓, s. 184 (relacje dowódcy 258 pułku Fiodora Jarygina oraz szefa sztabu 140 dywizji, Siergieja Grigorjewicza Samuelsona.
  19. Kardin. Odsłonięte skrzydło 1978 ↓, s. 184-185 (relacje mieszkańców Sanoka, którzy podawali 3 lub 4 lub 6 lub 7 dni..
  20. Kardin. Odsłonięte skrzydło 1978 ↓, s. 241 (relacja Zdzisława Beksińskiego).
  21. Kardin. Odsłonięte skrzydło 1978 ↓, s. 184 (relacje Emila Kardina i Marii Witinskiej).
  22. a b Kardin. Odsłonięte skrzydło 1978 ↓, s. 140.
  23. a b Kardin. Odsłonięte skrzydło 1978 ↓, s. 141, 142.
  24. Kardin. Odsłonięte skrzydło 1978 ↓, s. 142.
  25. Kardin. Odsłonięte skrzydło 1978 ↓, s. 141.
  26. Kardin. Odsłonięte skrzydło 1978 ↓, s. 151.
  27. Kardin. Odsłonięte skrzydło 1978 ↓, s. 153-154.
  28. Kardin. Odsłonięte skrzydło 1978 ↓, s. 195.
  29. a b c d Kardin. Odsłonięte skrzydło 1978 ↓, s. 18.
  30. Kardin. Odsłonięte skrzydło 1978 ↓, s. 15, 27, 156.
  31. Kardin. Odsłonięte skrzydło 1978 ↓, s. 18, 102.

BibliografiaEdytuj