Otwórz menu główne

19 Dywizja Pancerna (19 DPanc) - pancerny związek taktyczny wojsk pancernych ludowego Wojska Polskiego.

19 Dywizja Pancerna
Historia
Państwo  Polska
Sformowanie 1955
Rozformowanie 1957
Tradycje
Rodowód 19 Dywizja Zmechanizowana
Kontynuacja 5 Saska Dywizja Pancerna
5 Kresowa Dywizja Zmechanizowana
Dowódcy
Pierwszy płk Józef Obodziński
Organizacja
Dyslokacja Gubin
Rodzaj sił zbrojnych Wojska lądowe
Rodzaj wojsk Wojska pancerne
Podległość 2 Korpus Zmechanizowany
2 Korpus Pancerny

Spis treści

Sformowanie i zmiany organizacyjneEdytuj

Na podstawie rozkazu Nr 0058/0rg. Ministra Obrony Narodowej z 19 września 1955 roku 19 Dywizja Zmechanizowana przeformowana została w 19 Dywizję Pancerną według etatów Nr 5/159-5/185 o stanie osobowym 6275 żołnierzy oraz 121 pracowników cywilnych. Przeformowanie zakończyć miano do 20 grudnia 1955 roku Jednocześnie dywizja wyłączona została ze składu 2 Korpusu Armijnego i podporządkowana dowódcy 2 Korpusu Zmechanizowanego, który po miesiącu przemianowany został na 2 Korpus Pancerny.

Zarządzeniem Szefa SG Nr 0257/0rg. z 22 listopada 1955 roku kompania sztabowa 19 DPanc otrzymała nr - 53 -. W 1956 roku dokonano kolejnej redukcji oddziałów Dywizji. Likwidacji uległ 56 Batalion Medyczno-Sanitarny. W 1957 roku rozwiązano 69 Pułk Czołgów, a w jego miejsce włączono 22 Pułk Czołgów z Żagania (wcześniej w podporządkowaniu 4 Dywizji Piechoty). Wiosną 1957 roku, w ramach kolejnej redukcji, rozformowano 5 Saską Dywizję Piechoty, a 19 Dywizję Pancerną przemianowano na 5 Saską Dywizję Pancerną. Od tej pory dywizja odziedziczyła tradycje "bojowe" po 5 Dywziji Piechty.

Osobny artykuł: 5 Saska Dywizja Pancerna.

Dywizja w czerwcu 1956 rokuEdytuj

28 czerwca 1956 roku o 11:30 cz.p.o. dowódcy 2 Korpusu Pancernego płk Lach otrzymał od szefa Sztabu Generalnego Jerzego Bordziłowskiego zarządzenie nakazujące ogłoszenie alarmu bojowego dla oddziałów korpusu i postawienie ich w stan gotowości bojowej. O 14:00 28 czerwca jednostki 19 DPanc osiągnęły gotowość bojową[1]. O 14:30, na rozkaz szefa Sztabu Generalnego, w kierunku Poznania rozpoczęła marsz 19 Dywizja Pancerna[1].

Dowódca dywizji postawił dowódcom oddziałów szczegółowe zadania. Zadania te jednostki realizowały do 30 czerwca[1].

  • 13 Batalion Czołgów i Artylerii Pancernej otrzymał zadanie ochraniać poznańską elektrownię miejską.
  • 2 batalion rozpoznawczy odszedł do dyspozycji dowódcy KBW i otrzymał zadanie nie dopuścić „prowokatorów”[a] od strony torów kolejowych i ogródków działkowych u zbiegu ulic Roosevelta i Dąbrowskiego oraz Mostu Teatralnego.
  • 12 dywizjon artylerii rakietowej - 28 czerwca działał samodzielnie jako piechota na Moście Teatralnym i wzdłuż ul. Roosevelta, a 29 czerwca wraz z 2 batalionem rozpoznawczym.
  • 4 i 5 kompanie czołgów 23 Pułku Czołgów wysłano do dyspozycji dowódcy KBW. Dotarło jedynie siedem czołgów. Pozostałe zmuszone były "walczyć"[a] na ulicach miasta. Pozostałe kompanie działały na ulicach: Poznańska, Roosevelta, Dąbrowskiego, Mylna, Kochanowskiego i Mickiewicza.
  • 3 dywizjon artylerii przeciwlotniczej działał wspólnie z 23 pcz jako piechota
  • 36 dywizjon artylerii haubic działał z 23 pcz jako piechota na ulicach Poznańska i Mylna
  • 66 batalion saperów wszedł do walki wieczorem 28 czerwca i od tej chwili wspierał 2 br
  • 73 Pułk Zmechanizowany swoim 1 batalionem piechoty zmotoryzowanej do 29 czerwca ochraniał koszary KBW i WUBP. Pozostałe pododdziały pułku ochraniały Dworzec Główny i Zachodni
  • 59 batalion łączności zabezpieczał łączność pomiędzy jednostkami dywizji i z przełożonymi
  • 69 Pułk Czołgów ochraniał radiostację poznańską , oraz zamykał ulice w rejonie Fortu IVa i VIIa. Ochraniał też lotnisko i browar przy ul. Ratajczaka.

30 czerwca dowódca 19 DPanc wyprowadzał z Poznania swoje oddziały w dwóch rzutach. O 15:00 zaczął wyprowadzać: 36 dah, 12 dar i 66 bsap. Jednostki te ześrodkowały się na OC Biedrusko do 17:30. Pozostałe jednostki: 73 pz, 69 pcz, 23 pcz, 13 bczap i 2 br wyruszyły z Poznania o 21:00 i ześrodkowały się na poligonie do 1:00 1 lipca[1].

Straty w ludziach

  • Zginął ppor. Marian Sepkowski - dowódca plutonu ogniowego artylerii pułkowej 73 pz[1]
  • Ranni zostali[1]:
ppor. Henryk Wyrwał
sierż. Zdzisław Przybycień
kpr. Helmut Pisuła
kpr. Staszyszyn
szer. Franciszek Cendrowski
szer. Mieczysław Duda
szer. Jan Merkuda
szer. Jan Michalik
szer. Artur Stanka
szer. Józef Szot
elew Jan Gołda

Struktura organizacyjna (1956)Edytuj

 
Budynek dowództwa dywizji. Zdjęcie z 2008 roku

Żołnierze dywizjiEdytuj

Dowódcy dywizji[2]:

  • płk Józef Obodziński (14 V 1953 - 12 IX 1955)
  • płk Mateusz Lach (18 X 1956 - 10 XII 1957)

CiekawostkiEdytuj

Jesienią 1955 roku, na bazie 19 DPanc przeprowadzono ćwiczenie doświadczalne. Jeden z pułków zmechanizowanych przeformowano, likwidując szczebel batalionu. Doświadczenia były pozytywne - zwiększono operatywność i ułatwiono dowodzenie, skrócono także czas na organizowanie walki. W czasie doświadczenia zorganizowano w pułku pięć silnych kompanii piechoty zmotoryzowanej, wspieranych przez dywizjony artylerii przeciwlotniczej i artylerii przeciwpancernej, kompanię czołgów i artylerii pancernej i baterię moździerzy. Eksperyment był próbą przeniesienia na pułki zmechanizowane przyjętej wcześniej struktury kompanijnej w pułkach czołgów. Mimo pozytywnych rezultatów nie zdecydowano się jednak na taką strukturę w jednostkach zmechanizowanych.

PrzekształceniaEdytuj

UwagiEdytuj

  1. a b Pisownia zgodna ze "Sprawozdaniem dowódcy 2 KPanc w akcji w Poznaniu"

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e f Wybór dokumentów z zasobów CAW - 2 KPanc). „Przegląd Historyczno-Wojskowy”. 5/2006. s. 120-125. 
  2. Mąsior 2005 ↓.

BibliografiaEdytuj

  • Jerzy Kajetanowicz: Polskie wojska lądowe 1945-1960: skład bojowy, struktury organizacyjne i uzbrojenie. Toruń; Łysomice: Europejskie Centrum Edukacyjne, 2005. ISBN 83-88089-67-6.
  • Edward,Jan Nalepa: Pacyfikacja zbuntowanego miasta. Wojsko Polskie w czerwcu 1956 r. w Poznaniu w świetle dokumentów wojskowych. Warszawa: Wydawnictwo Bellona, 1992. ISBN 83-11-07959-5.
  • Paweł Piotrowski: Śląski Okręg Wojskowy: przekształcenia organizacyjne, 1945-1956. Warszawa: Wydawnictwo TRIO: Instytut Pamięci Narodowej, 2003. ISBN 83-88542-53-2.
  • Wybór dokumentów dotyczących poznańskiego czerwca z zasobów CAW. „Przegląd Historyczno-Wojskowy”. 5, 2006. Warszawa: Dom Wydawniczy Bellona. ISSN 1640-6281. 
  • Jerzy Kajetanowicz. Wojsko polskie w wydarzeniach poznańskich 1956 roku. „Przegląd Historyczno-Wojskowy”. 5, 2006. Warszawa: Dom Wydawniczy Bellona. ISSN 1640-6281. 
  • Wiesław Mąsior: Dowódcy dywizji Wojska Polskiego. Profesjonalne Forum Wojskowe. Serwis-militarny.net, 2005. [dostęp 2018-02-05].