1 Batalion Saperów Legionów

Ten artykuł dotyczy 1 Batalionu Saperów Legionów. Zobacz też: 1 Batalion Saperów – inne bataliony saperów z numerem 1.

1 Batalion Saperów Legionów (1 bsap) – oddział saperów Wojska Polskiego w II Rzeczypospolitej.

1 Batalion Saperów Legionów
Ilustracja
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 1929
Rozformowanie 1939
Nazwa wyróżniająca Legionów
Tradycje
Święto 7 czerwca
Rodowód Kompania Saperów Legionów Polskich

1 Pułk Saperów Legionów im. gen. Tadeusza Kościuszki

Organizacja
Dyslokacja Twierdza Modlin
Rodzaj sił zbrojnych wojsko
Rodzaj wojsk saperzy
Jednostki saperskie WP w 1939

Batalion był jednostką wojskową istniejącą w okresie pokoju i spełniająca zadania mobilizacyjne wobec oddziałów i pododdziałów saperów. Spełniał również zadania organizacyjne i szkoleniowe. Stacjonował w Twierdzy Modin. W 1939, po zmobilizowaniu jednostek przewidzianych planem mobilizacyjnym, został rozwiązany.

Formowanie i zmiany organizacyjneEdytuj

22 sierpnia 1921 roku w twierdzy Modlin został sformowany 1 pułk saperów. Nowa jednostka powstała z połączenia „wojennych” batalionów saperów: 8 mjr Stanisław Magnuszewski, 18 kpt. Konstanty Skąpski i 28 mjr Stefan Dąbkowski.

Pułk nawiązywał do tradycji kompanii saperów Legionów Polskich[1].

W 1925 roku zostało zlikwidowane dowództwo XXVIII baonu saperów, a kompanie zostały włączone w skład batalionów VIII i XVIII, jako trzecie kompanie[2].

Osobny artykuł: Święta wojskowe w Polsce.

19 maja 1927 roku Minister Spraw Wojskowych marszałek Polski Józef Piłsudski ustalił i zatwierdził dzień 7 czerwca, jako datę święta pułkowego[3].

W 1929 roku pułk został przeformowany w 1 batalion saperów Legionów.

Mobilizacja 1939Edytuj

1 Batalion Saperów Legionów był jednostką mobilizującą. Zgodnie z planem mobilizacyjnym „W” sformował pododdziały: w dniach 19 lipca – 7 sierpnia 1939 roku, w mobilizacji alarmowej, w grupie jednostek oznaczonych kolorem niebieskim:

  • rezerwowa kompania saperów nr 114 dla Armii „Modlin”
  • rezerwowa kompania saperów nr 115 dla Armii „Modlin”
  • rezerwowa kompania saperów nr 117 dla Armii „Pomorze”
  • rezerwowa kompania saperów nr 118 dla Armii „Pomorze”

w mobilizacji alarmowej, w grupie jednostek oznaczonych kolorem niebieskim:

  • 8 batalion saperów dla 8 DP
  • rezerwowa kompania saperów nr 111 dla Armii „Modlin”
  • rezerwowa kompania saperów nr 112 dla Armii „Modlin”
  • park saperski (komenda) nr 11
  • pluton parkowy saperów nr 11
  • pluton parkowy saperów nr 12

w I rzucie mobilizacji powszechnej:

  • 61 batalion saperów dla 41 DP (rez.)
  • rezerwowa kompania saperów nr 113 dla Armii „Modlin”
  • rezerwowa kompania saperów nr 114 dla Armii „Modlin”
  • rezerwowa kompania saperów nr 115 dla Armii „Modlin”
  • rezerwowa kompania saperów nr 116 dla Armii „Modlin”
  • pluton parkowy saperów nr 13
  • lekka kolumna pontonowa typ I nr 111
  • lekka kolumna pontonowa typ I nr 112
  • lekka kolumna pontonowa typ II nr 113
  • lekka kolumna pontonowa typ II nr 114

w II rzucie mobilizacji powszechnej:

Żołnierze 1 psap / 1 bsap Leg.Edytuj

Z tym tematem związana jest kategoria: Żołnierze 1 Batalionu Saperów Legionów.
Dowódcy pułku / batalionu
Zastępcy dowódcy pułku / batalionu (od 1938 roku - I zastępca dowódcy batalionu)
Organizacja i obsada personalna w 1939

Ostatnia pokojowa obsada personalna batalionu[14][a]:

Dowództwo batalionu

  • dowódca batalionu - -ppłk Rządkowski Stanisław Bohdan
  • I zastępca dowódcy batalionu – mjr Bieńkowski Henryk
  • adiutant - kpt. Smalewski Marian
  • oficer sztabowy ds. wyszkolenia - por. Parzyszek Wacław Stanisław
  • lekarz – kpt. lek. Tadeusz Tenderenda
  • II zastępca dowódcy (kwatermistrz) – mjr Siemiński Ludwik
  • oficer mobilizacyjny – por. Brudkowski Adam
  • z-ca oficera mobilizacyjnego – por. Papciak Zdzisław Władysław
  • oficer administracyjno-materiałowy – por. Frączek Władysław
  • oficer gospodarczy – kpt. int. Markiewicz Edward II
  • dowódca kompanii gospodarczej – vacat
  • oficer żywnościowy – chor. Śliwiński Jan
  • komendant parku – kpt. Zieliński Herman
  • zastępca komendanta – ppor. rez. pdsc. Klimosz Stanisław Karol
  • dowódca kompanii specjalnej – por. Adynowski Marian Sylwester
  • dowódca plutonu łączności – ppor. Czarnecki Tadeusz Władysław
  • dowódca plutonu przeciwgazowego – por. Adynowski Marian Sylwester

Kompania szkolna

  • dowódca kompanii szkolnej – kpt. Klimowicz Wiktor
  • dowódca plutonu – por. Chacia Wiktor Józef
  • dowódca plutonu – -por. Kozera Stefan Zbigniew
  • dowódca plutonu – ppor. Kamiński Zenon
  • dowódca plutonu – ppor. Oranowski Zygmunt
  • dowódca plutonu – ppor. Użarowski Zbigniew Aleksander

1 kompania

  • dowódca 1 kompanii – kpt. Banaszkiewicz Tadeusz Roman
  • dowódca plutonu – ppor. Chrzanowski Tadeusz Bronisław
  • dowódca plutonu – ppor. Góralski Bronisław
  • dowódca plutonu – ppor. rez. pdsc. Dudkiewicz Czesław

2 kompania

  • dowódca 2 kompanii – por. Cieński Zbigniew Michał
  • dowódca plutonu mechanicznego – ppor. Oranowski Zygmunt

3 kompania

  • dowódca 3 kompanii – por. Tołwiński Bronisław
  • dowódca plutonu – ppor. Fedorowicz Edward
  • dowódca plutonu – ppor. Olszewski Jerzy Bogumił
  • dowódca plutonu – chor. Gozdek Jan

4 kompania

  • dowódca 4 kompanii – por. Sałaciński Zygmunt Konrad
  • dowódca plutonu – ppor. Chalkowski Zdzisław Antoni
  • dowódca plutonu – ppor. Dobrowolski Kazimierz

Oddelegowani na kurs

  • por. Anecki Bolesław Wacław[16]

Symbole batalionuEdytuj

Sztandar

7 maja 1922 roku w Warszawie marszałek Polski Józef Piłsudski wręczył pułkowi sztandar ufundowany ze składek oficerów i szeregowych oraz byłych żołnierzy.

 
lewa strona sztandaru 1 pułku saperów
 
prawa strona sztandaru 1 pułku saperów

Po przeprowadzeniu mobilizacji pododdziały gospodarcze i adiutantura wraz ze sztandarem, otrzymały rozkaz wycofania się za Bug. W zbiorze relacji z Banknock widnieje zapis: 1 Batalion Saperów Legionów. Sztandar znajdował się w plecaku mjr. Henryka Bieńkowskiego w chwili, gdy wymieniony był transportowany przez wojska sowieckie wraz z innymi oficerami do m. Szepietówka. Razem ze sztandarem znajdowały się wszystkie gwoździe wyjęte z drzewca. Dalsze losy sztandaru nieznane. – Meldunki gen. Szyszko-Bohusza i ppor. Zygmunta Oranowskiego.[17].

Odznaka pamiątkowa

17 września 1927 roku generał dywizji Daniel Konarzewski, w zastępstwie ministra spraw wojskowych, zatwierdził odznakę pamiątkową 1 pułku saperów Legionów imienia generała Tadeusza Kościuszki[18]. 31 stycznia 1929 roku minister spraw wojskowych zatwierdził regulamin odznaki pamiątkowej 1 pułku saperów, dostosowany do przepisów o odznakach pamiątkowych formacji z 21 kwietnia 1928 roku[19].

Odznaka o wymiarach 43x43 mm ma kształt krzyża maltańskiego, w kolorze srebrnym, w którego centrum umieszczono medalion emaliowany w kolorach wojsk samochodowych. Na medalion nałożono inicjały patrona pułku „TK” na czerwonym tle, a wokoło na czarnym tle napis „P l SAP LEGJONÓW”. Na ramionach krzyża miniatury odznak: I Brygady Legionów, I Korpusu Polskiego, Halerczyków i rok „1921”. Pomiędzy ramionami skrzyżowane atrybuty saperów: toporek i łopata. Odznaka oficerska, siedmioczęściowa, wykonana w srebrze, połączona za pomocą dziesięciu nitów. Wykonawcą odznaki był Wiktor Gontarczyk z Warszawy[20].

UwagiEdytuj

  1. Wykaz zawiera obsadę jednostki według stanu bezpośrednio przed rozpoczęciem mobilizacji pierwszych oddziałów Wojska Polskiego w dniu 23 marca 1939, ale już po przeprowadzeniu ostatnich awansów ogłoszonych z datą 19 marca 1939[15].

PrzypisyEdytuj

  1. Kl 1928 ↓, s. 325.
  2. Kl 1928 ↓, s. 327.
  3. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 16 z 19 maja 1927 roku, poz. 174.
  4. a b Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 14 z 5 maja 1927 roku, s. 128.
  5. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 9 z 27 kwietnia 1929 roku, s. 124.
  6. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 15 z 23 sierpnia 1929 roku, s. 300.
  7. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 6 z 23 marca 1932 roku, s. 249.
  8. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 6 z 23 marca 1932 roku, s. 225.
  9. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 46 z 24 kwietnia 1925 roku, s. 220.
  10. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 46 z 25 października 1926 roku, s. 376.
  11. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 14 z 20 września 1930 roku, s. 301.
  12. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 8 z 28 czerwca 1933 roku, s. 136.
  13. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 28 września 1933 roku, s. 201.
  14. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. 802.
  15. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. VI.
  16. Rocznik Oficerski 1939
  17. Satora 1990 ↓, s. 348.
  18. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 26 z 17 września 1927 roku, poz. 326.
  19. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 3 z 31 stycznia 1929 roku, poz. 25.
  20. Sawicki i Wielechowski 2007 ↓, s. 350.

BibliografiaEdytuj

  • Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2018-03-22].
  • Zdzisław Józef Cutter: Saperzy II Rzeczypospolitej. Warszawa [etc.]: Pat, 2005. ISBN 83-921881-3-6.
  • Kl. Historia pułków i batalionów saperskich w latach 1918–1928. „Przegląd Wojskowo-Techniczny”. 6, grudzień 1928. Warszawa: Departament Inżynierii Ministerstwa Spraw Wojskowych. Sprawdź autora:1.
  • Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Rocznik oficerski 1939. Stan na dzień 23 marca 1939. T. 29. Kraków: Fundacja Centrum Dokumentacji Czynu Niepodległościowego. Biblioteka Jagiellońska, 2006. ISBN 83-7188-899-6. OCLC 237107640.
  • Kazimierz Satora: Opowieści wrześniowych sztandarów. Warszawa: Instytut Wydawniczy Pax, 1990. ISBN 83-211-1104-1.
  • Zdzisław Sawicki, Adam Wielechowski: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945: Katalog Zbioru Falerystycznego: Wojsko Polskie 1918-1939: Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie. Warszawa: Pantera Books, 2007. ISBN 83-204-3299-5.
  • Spis byłych oddziałów wojskowych WP, Przegląd Historyczno-Wojskowy, Warszawa 2000, Nr 2 (183), s. 105-108.