Otwórz menu główne
Ten artykuł dotyczy 1 Brygady Artylerii ludowego Wojska Polskiego. Zobacz też: 1 Brygada Artylerii – inne brygady artylerii z numerem 1.

1 Warszawska Brygada Artylerii Armat im. Józefa Bemazwiązek taktyczny artylerii ludowego Wojska Polskiego.

1 Brygada Artylerii Armat
Historia
Państwo  Polska
Sformowanie 1943
Rozformowanie 1989
Nazwa wyróżniająca Warszawska
Patron Józef Bem
Tradycje
Nadanie sztandaru 11 listopada 1943
Dowódcy
Pierwszy ppłk Leon Bukojemski-Nałęcz
Ostatni płk dypl. Wiesław Pietrzak
Organizacja
Dyslokacja Węgorzewo
Rodzaj sił zbrojnych wojska lądowe
Rodzaj wojsk Artyleria
Podległość 1 Korpus Polski w ZSRR
1 Armia Polska w ZSRR
1 Armia WP; Warszawski Okręg Wojskowy
Odznaczenia
Order of the Red Banner.png Order kutuzov3.jpg
Patron 1 Brygady Artylerii
Szlak bojowy 1 BAA
1 armia lwp.png
Wal pomorski 1945.png
Forsowanie odry 1 1945.png
Forsowanie odry 2 1945.png
Forsowanie odry 3 1945.png
Operacja berlin 1 1945.png
Operacja berlin 2 1945.png

Spis treści

Formowanie brygadyEdytuj

Brygada została sformowana w Sielcach nad Oką[1] na podstawie rozkazu organizacyjnego Nr 1 dowódcy 1 Korpus Polskich Sił Zbrojnych w ZSRR z 19 sierpnia 1943. Dowódca brygady 3 września 1943 wydał pierwszy rozkaz dzienny. 24 września 1943 jednostka otrzymała imię Józefa Bema.

Organizacja Brygady Artylerii im. Józefa Bema w okresie od września do grudnia 1943 przedstawiała się następująco:

  • dowództwo Brygady Artylerii
  • bateria sztabowa
  • 3 pułk artylerii ciężkiej
  • 4 pułk artylerii przeciwpancernej
  • 1 samodzielny dywizjon moździerzy
  • 1 samodzielny dywizjon artylerii przeciwlotniczej

W grudniu 1943 roku jednostki wydzielono z brygady, z wyjątkiem 3 pac który rozformowano, tworząc trzy dywizjony artylerii ciężkiej podporządkowane dowództwu 1 BAA (nazwa taktyczna – 1 Brygada Artylerii Ciężkiej).

1 kwietnia 1944 Brygada została włączona w skład 1 Armii Polskiej w ZSRR, a w lipcu 1944 w skład 1 Armii Wojska Polskiego.

Żołnierze brygadyEdytuj

Dowódcy brygady[2]

  • płk Leon Bukojemski-Nałęcz[3] (1943–1944)[4]
  • płk Józef Błoński[3] (1944–1945)[5]
  • ppłk Borys Chmielnicki (1949–1951)
  • ppłk Albin Czarnecki (1951–1952)
  • płk Ryszard Kubiczek (1952–1953)
  • ppłk Władysław Hawro (1953–1955)
  • płk Józef Klimkowski (1955–1957)
  • płk Zbigniew Kotowski (1957–1958)
  • ppłk Władysław Mróz (1958–1962)
  • płk dypl. Jerzy Gaca (1962–1969)
  • płk dypl. Maciej Grzybowski (1969–1975)
  • płk dypl. Bolesław Grzesicki (1975–1979)
  • płk dypl. Kazimierz Rozum (1979–1983]
  • płk dypl. Piotr Piszczatowski (1983–1985)
  • płk dypl. Wiesław Pietrzak (1985–1993)

Zastępcy dowódcy ds. polityczno-wychowawczych[3]

Zastępcy dowódcy ds. technicznych[3]

  • płk Władysław Romanowicz

Szefowie sztabu[3]

  • mjr Konstanty Strumiłow [5]
  • mjr Kazimierz Szoszka[6]
  • mjr Michał Karbownicki
  • ppłk Władysław Łubiński

Marsze i działania bojoweEdytuj

Działania bojowe prowadziła w składzie 1 Armii WP, poczynając od wsparcia ogniowego pod Smoleńskiem (luty 1944) poprzez walki pod Turzyskiem, Puławami (lipiec – sierpień 1944). W 1945 r. brała udział w walkach o Wał Pomorski (luty – marzec 1945), następnie w operacji berlińskiej (kwiecień – maj 1945), kończąc nad Łabą szlak bojowy.

Okres powojennyEdytuj

 
Medal okolicznościowy brygady

Po zakończeniu działań wojennych do 4 lipca 1945 r. pełniła służbę okupacyjną w Niemczech, a następnie sztab oraz część pododdziałów skierowano do Bielska. Dywizjony ogniowe pozostały nad zachodnią granicą, w rejonie Kostrzyna, gdzie zastała je w październiku reorganizacja brygady.

Po rozwiązaniu, na bazie sztabu i pododdziałów brygady, sformowano[7]:

W 1949 roku 24 i 25 dac razem z 27 dac zostały dyslokowane do garnizonu Węgorzewo i tam włączone w skład 15 Brygady Artylerii Ciężkiej. Dowódcą został mianowany ppłk Borys Chmielnicki, zastępcą ds. politycznych mjr Marian Fedak, szefem sztabu mjr Kazimierz Szoszka, a kwatermistrzem został mjr Stanisław Ślusarz[6]. 19 stycznia 1958 roku wręczono sztandar dla brygady[8]. 13 sierpnia 1958 roku przeglądu brygady dokonał minister obrony narodowej gen. broni Marian Spychalski[9].

W 1961 roku na podstawie rozkazu dowódcy Warszawskiego Okręgu Wojskowego Nr 0141 z 24 lipca po rozwiązaniu sztabu 8 Dywizji Artylerii Przełamania, 15 Warszawska Brygada Artylerii Armat stała się jednostką samodzielną podporządkowaną bezpośrednio dowództwu WOW[10].

Na podstawie rozkazu Nr 07 Ministra Obrony Narodowej z 4 maja 1967 roku jednostka została przemianowana na 1 Warszawską Brygadę Artylerii Armat im. gen. Józefa Bema. 26 września 1974 roku wizytował brygadę I sekretarz KC PZPR Edward Gierek oraz minister obrony narodowej gen. armii Wojciech Jaruzelski[11]. 9 maja 1975 roku brygada otrzymała Order Sztandaru Pracy II klasy[11]. 13 grudnia 1981 roku decyzją Wojskowej Rady Ocalenia Narodowego na obszarze całego kraju wprowadzony został stan wojenny. Brygada postawiona została w stan pełnej gotowości bojowej. Zgodnie z rozkazem pełniła służbę patrolową na obszarze województw suwalskiego i olsztyńskiego[12].

W marcu 1985 brygada brała udział na poligonie toruńskim w ćwiczeniach taktycznych pod kryptonimem „Laweta 85”. Brygadę wizytował główny inspektor szkolenia, wiceminister obrony narodowej gen. broni Eugeniusz Molczyk i dowódca Wojsk Rakietowych i artylerii WP gen. bryg. Włodzimierz Kwaczeniuk[2].

W 1989 na podstawie zarządzenia Szefa Sztabu Generalnego WP nr 088/Org. z 10 czerwca 1989 brygadę przeformowano w 1 Ośrodek Szkolenia Specjalistów Wojsk Rakietowych i Artylerii. Ośrodek składał się ze Szkoły Podchorążych Rezerwy, Szkoły Podoficerów Zawodowych oraz dwóch Szkół Podoficerów Zasadniczej Służby Wojskowej[2]. Na wypadek wojny ośrodek miał formować 1 BAA. Ośrodek funkcjonował do 1993, kiedy to na jego bazie utworzono 1 Mazurską Brygadę Artylerii.

Sztandar brygadyEdytuj

Sztandar ufundowany przez Związek Patriotów Polskich wręczony został brygadzie w dniu przysięgi 11 listopada 1943 roku w Dziwowie[13][a]. Wykonany został w Moskwie.

Opis sztandaru:
Płat o wymiarach 90 × 90 cm, obszyty z trzech stron żółtą frędzlą, przymocowany do drzewca za pomocą skórzanej tulei. Drzewce z jasnego, politurowanego drewna z dwóch części skręconych za pomocą okuć stalowych. Głowica w kształcie orła wspartego na cokole skrzynkowym z napisem: "1 Brygada Artylerii im. Józefa Bema"[13].

Strona główna:
Czerwony krzyż kawalerski, pola między ramionami krzyża białe. Pośrodku aplikowany i haftowany biało-szarą nicią orzeł w otoku wieńca laurowego aplikowanego z żółtego jedwabiu i haftowanego żółto-szaro-beżową nicią. Na ramionach napisy haftowane białą nicią: „HONOR I OJCZYZNA”, „ZA NASZĄ I WASZĄ WOLNOŚĆ”. Na białych polach, ozdobionych gałązkami lauru, haftowane biało-szarą nicią inicjały: „3 P.A.C.”, „4 P.PANC", „1 D.M.”, „1 D.P-lot.”[13].

Strona odwrotna:
Rysunek jak na stronie głównej. Pośrodku aplikowany i haftowany kolorowo wizerunek gen. Józefa Bema w otoku wieńca laurowego. Pod wizerunkiem napis biało-szarą nicią: „1 BRYGADA ARTYLERII IM. JÓZEFA BEMA”. Na dwu górnych białych polach, ponad gałązkami lauru, daty: „1848" „1943 11 XI”[b], na dolnych gałązki lauru[13].

UwagiEdytuj

  1. Leonard Skibiński na str. 44 swojej książki podaje rozkaz dowódcy 1 BAA nr 113 z 30 XII 1943, CAW III/223-34. Podaje również, że w materiałach archiwalnych są dwie wzmianki o wręczeniu sztandaru: pierwsza – podczas składania przysięgi 11 XI 1943 i druga – 1 I 1944, odnotowana w wymienionym rozkazie dowódcy 1 BAA
  2. data przysięgi brygady

PrzypisyEdytuj

  1. Kazimierz Sobczak [red.]: Encyklopedia II wojny światowej. s. 37.
  2. a b c Pawlica, Łach i Godlewski 1998 ↓, s. 75.
  3. a b c d e Leonard Skibiński: Brygada Artylerii Armat 1943-1945. s. 237.
  4. Pawlica, Łach i Godlewski 1998 ↓, s. 42.
  5. a b Pawlica, Łach i Godlewski 1998 ↓, s. 48.
  6. a b c Pawlica, Łach i Godlewski 1998 ↓, s. 56.
  7. Kajetanowicz 2005 ↓, s. 45.
  8. Edward Pawlica i inni ↓, s. 60.
  9. Pawlica, Łach i Godlewski 1998 ↓, s. 61.
  10. Pawlica, Łach i Godlewski 1998 ↓, s. 64.
  11. a b Pawlica, Łach i Godlewski 1998 ↓, s. 71.
  12. Pawlica, Łach i Godlewski 1998 ↓, s. 73.
  13. a b c d Wanda Bigoszewska: Sztandary ludowego Wojska Polskiego 1943 – 1974. s. 105 – 107.

BibliografiaEdytuj

  • Edward Pawlica, Wiesław Łach, Dariusz Godlewski: 1 Mazurska Brygada Artylerii im. gen. Józefa Bema, Tradycje i współczesność. Olsztyn: Dowództwo 1 Mazurskiej Brygady Artylerii im. gen. Józefa Bema, 1998. ISBN 83-87643-55-6.
  • Wanda Bigoszewska, Henryk Wiewióra: Sztandary ludowego Wojska Polskiego 1943 – 1974. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1974.
  • Leonard Skibiński: 1 Brygada Artylerii Armat 1943-1945: Dzieje 1 Warszawskiej Brygady Artylerii Armat im. gen. Józefa Bema. Warszawa: Ministerstwo Obrony Narodowej, 1984. ISBN 83-11-07085-7.
  • Kazimierz Sobczak [red.]: Encyklopedia II wojny światowej. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1975.
  • Jerzy Kajetanowicz: Polskie wojska lądowe 1945-1960. Skład bojowy, struktury organizacyjne i uzbrojenie. Toruń; Łysomice: Europejskie Centrum Edukacyjne, 2005. ISBN 83-88089-67-6.
  • Władysław Ways: Regularne jednostki ludowego Wojska Polskiego. Formowanie, działania bojowe, organizacja i uzbrojenie, metryki jednostek artylerii, cz. II.. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1967.