Otwórz menu główne

1 Dywizja Piechoty (III Rzesza)

1934-1945 Wehrmacht
Ten artykuł dotyczy 1 Dywizji Piechoty okresu III Rzeszy. Zobacz też: 1 Dywizja Piechoty - stronę ujednoznaczniającą.

1 (Wschodniopruska) Dywizja Piechoty - niemiecka dywizja z czasów II wojny światowej, utworzona w październiku 1934 roku jako I. Dowództwo Artylerii, miejsce stacjonowania sztabu Królewiec, później na mocy rozkazu z dnia 3 lutego 1936 roku sztab przeniesiono do Wystrucia. Na mocy rozkazu z dnia 15 października 1935 roku otrzymała oficjalną nazwę 1. Dywizja Piechoty. Stacjonowała w I. Okręgu Wojskowym.

1 Dywizja Piechoty
1. Infanterie-Division
ilustracja
Historia
Państwo  Niemcy
Sformowanie 1939, Królewiec
Rozformowanie 1945
Działania zbrojne
II wojna światowa
Organizacja
Rodzaj sił zbrojnych wojska lądowe
Rodzaj wojsk piechota
Podległość OKH
Skład patrz tekst

Spis treści

Struktura organizacyjnaEdytuj

  • Struktura organizacyjna w sierpniu 1939 roku:
    • 1 pułk piechoty: miejsce postoju sztabu, I., II., III. batalionu, 13. kompanii moździerzy i 14. kompanii przeciwpancernej – Królewiec;
    • 22 pułk piechoty: miejsce postoju sztabu, I., III. i rezerwowego batalionu – Gąbin oraz II. batalion – Gołdap;
    • 43 pułk piechoty: miejsce postoju sztabu, I. i II. batalionu – Wystruć, III. batalionu – Tylża;
    • 1 pułk artylerii: miejsce postoju sztabu i II. dywizjonu – Królewiec, I. dywizjonu – Gąbin, III. dywizjonu Tylża;
    • I dywizjon 37 pułku artylerii ciężkiej: miejsce postoju – Wystruć;
    • 1 batalion saperów: miejsce postoju – Królewiec;
    • 1 batalion przeciwpancerny: miejsce postoju – Gołdap;
    • 1 dywizjon łączności: miejsce postoju – Wystruć;
    • 1 oddział obserwacyjny: miejsce postoju – Królewiec;
  • Struktura organizacyjna w listopadzie 1944 roku:

1 pułk piechoty, 22 pułk fizylierów, 43 pułk piechoty, 1 pułk artylerii, 1 batalion saperów, 1 batalion fizylierów, 1 batalion przeciwpancerny, 1 dywizjon łączności, 1 polowy batalion zapasowy;

DowódcyEdytuj

Szlak bojowyEdytuj

Zmobilizowana pod koniec sierpnia 1939 roku i ześrodkowana nad granicą polsko-niemiecką w obszarze poligonu Muszaki. Weszła w skład Korpusu "Wodrig".

W ciągu pierwszych czterech dni wojny oddziały dywizji toczyły ciężkie walki o przełamanie polskich fortyfikacji granicznych na północ od Mławy. Następnie rozpoczęła walki o przeprawę przez Narew w rejonie miejscowości Różan oraz w następnych dniach wywalczyła w walkach przejście przez Bug w rejonie miejscowości Brok. w drugiej i trzeciej dekadzie września toczyła walki w obszarze KałuszynSiedlceGarwolinMińsk MazowieckiOtwock. Po zakończeniu kampanii w Polsce, dywizja do końca listopada 1939 roku odgrywała rolę oddziału osłonowego na linii demarkacyjnej pomiędzy Bugiem a Narwią. Na początku grudnia 1939 roku jednostkę zluzowano i przetransportowano nad Dolny Ren, tu została przeniesiona do odwodu 6 Armii.

Po rozpoczęciu kampanii na zachodzie, dywizja przez pierwsze dni nadal pozostawała w rezerwie i z rejonu Akwizgranu rozpoczęła marsz przez Belgię w stronę północno-wschodniej Francji. Wzięła udział w walkach na linii Skaldy i Lys. Następnie brała udział w zmaganiach w zachodniej Flandrii w rejonie Lille. W drugiej fazie kampanii na zachodzie "Fall Rot", dywizja w strukturach 4 Armii przełamała w bitwie front francuski nad Sommą i prowadziła walki pościgowe przez Sekwanę w stronę Loary. W bitwie nad Loarą zdobyła Saumur. Do zawieszenia broni prowadziła pościg za wycofującymi się francuskimi oddziałami w stronę atlantyckiego wybrzeża. Do września 1940 roku jednostka odgrywała rolę oddziału okupacyjnego na wybrzeżu atlantyckim niedaleko Pirenejów. Na przełomie września i października pododdziały dywizji zluzowano i przetransportowano do Prus Wschodnich.

Skoncentrowana w czerwcu 1941 roku w obszarze Królewiec - Brandenburg - Wehlau - Kaimen. Kampanię przeciwko Rosji Sowieckiej rozpoczęła w strukturze I Korpusu Armijnego, który był częścią 18 Armii. W pierwszych dniach wschodniej kampanii, przełamała sowieckie pozycje graniczne i nacierała przez Szawle w stronę Dźwiny, którą forsowała w rejonie Dyneburga. W dalszych tygodniach kampanii prowadziła pościg między Dźwiną a Wielikają. Z rejonu Pskowa rozpoczęła natarcie wschodnim brzegiem jeziora Pejpus w stronę Narwy. Do grudnia 1941 r. straty dywizji przekroczyły jedną trzecią pierwotnego składu. Pomimo tego przez dwa lata walczyła w składzie Grupy Armii Północ nad jeziorami Pejpus, Ładoga i oblegając Leningrad.

W październiku 1943 r. dywizję przeniesiono do Grupy Armii Południe, walczyła m.in. pod Krzywym Rogiem, później w 1944 r. została okrążona nad Dniestrem i przebijając się poniosła ciężkie straty. Po krótkim odpoczynku i otrzymaniu uzupełnień 1 Dywizja znalazła się w składzie Grupy Armii Środek i po licznych starciach pod Królewcem, Piławą i na Sambii zakończyła szlak bojowy w maju 1945 r.

BibliografiaEdytuj

  • Carell Paul, Operacja "Barbarossa"; Warszawa 2000; ​ISBN 83-11-09199-4​;
  • Paul Carell, Spalona ziemia. Odwrót Wehrmachtu na Wschodzie, Kazimierz Szarski (tłum.), Warszawa: „Bellona”, 2003, ISBN 83-11-09475-6, OCLC 749204110.
  • Dieckert, Großmann, Der Kampf um Ostpreussen. Der umfassende Dokumentarbericht über das Kriegsgeschehen in Ostpreußen, Stuttgart 1965; ​ISBN 3-87943-436-0​;
  • Czesław Grzelak, Henryk Stańczyk, Kampania polska 1939 roku, Warszawa: Oficyna Wydawnicza Rytm, 2005, ISBN 83-7399-169-7, OCLC 830817444.
  • Jurga Tadeusz, Armia Modlin 1939, Warszawa 1987;
  • Tadeusz Jurga, Obrona Polski 1939, Waldemar Strzałkowski (oprac.), Warszawa: „Pax”, 1990, ISBN 83-211-1096-7, OCLC 830078818.
  • Haupt Werner, Die deutschen Infanterie-Division b.m.w 1991;​ISBN 3-89555-274-7​;
  • Haupt Werner, Die Schlachten der Heeresgruppe Süd. Aus der Sicht der Divisionen., b.m.w 2005; ​ISBN 3-7909-0248-9​;
  • Haupt Werner, Army Group North. The Wehrmacht in Russia 1941 - 1945; b.m.w i b.m.r.; ​ISBN 0-7643-0182-9​;
  • Pohlman Hartwig, Wolchow 900 Tage Kampf um Lenigrad 1941 - 1944; Wiedeń 2003; ​ISBN 3-7909-0201-2​;
  • Schramm Percy Ernst, Kriegstagebuch des Oberkommandos der Wehrmacht 8 vol.; Bonn 2003; ​ISBN 3-8289-0525-0​;
  • Stahl Friedrich, Heereseinteilung 1939. Gliderung, Standorte und Kommandeure sämtlicher Einheiten des Friedensheeres am 3.1.1939 und die Kriegsliederung vom 1.9.1939; ​ISBN 978-3-89555-338-7​, ​ISBN 3-89555-338-7​;