1 Morski Dywizjon Artylerii Przeciwlotniczej

1 Morski dywizjon artylerii przeciwlotniczejpododdział artylerii przeciwlotniczej Wojska Polskiego w II Rzeczypospolitej.

1 Morski dywizjon artylerii przeciwlotniczej
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 1931
Rozformowanie 1939
Tradycje
Święto 5 września
Nadanie sztandaru 1938
Dowódcy
Pierwszy ppłk Leon Przybytko
Organizacja
Dyslokacja Gdynia
Rodzaj sił zbrojnych wojsko
Artyleria przeciwlotnicza WP przed wybuchem II wś

Historia dywizjonuEdytuj

Na podstawie rozkazu Ministra Spraw Wojskowych z 26 października 1931 roku została sformowana kadra 9 dywizjonu artylerii przeciwlotniczej. Pierwszym dowódcą i organizatorem kadry 9 dywizjonu artylerii przeciwlotniczej został podpułkownik Leon Przybytko[1]. 18 lutego 1933 roku jednostka rozwinięta została w Morski dywizjon artylerii przeciwlotniczej, a z dniem 1 listopada 1935 roku przemianowana w 1 Morski dywizjon artylerii przeciwlotniczej. We wrześniu 1939 roku dywizjon został użyty do obrony przeciwlotniczej zespołu portowego w Gdyni, a także do wsparcia wojsk lądowych ogniem prowadzonym do celów naziemnych oraz do obrony przeciwdesantowej Wybrzeża. Według oceny dowódcy, 70% amunicji wystrzelono przeciw celom lądowym[1].

Dywizjon był jednostką mobilizującą. Zgodnie z planem mobilizacyjnym "W", w okresie zagrożenia, w grupie jednostek oznaczonych kolorem zielonym, formował cztery pododdziały:

  • 1 Morski dywizjon artylerii przeciwlotniczej,
  • kompania karabinów maszynowych przeciwlotniczych typ B nr 1 marynarska,
  • morska kompania reflektorów przeciwlotniczych,
  • XI bateria 100 mm armat Canet,

natomiast w grupie „brązowej 2" wystawiał uzupełnienie dla wymienionych wyżej jednostek. Ponadto, do czerwca 1939 roku, mobilizował również 1 morski pluton żandarmerii.

Obsada personalna dywizjonu we wrześniu 1939Edytuj

Dowództwo dywizjonu:

  • dowódca – kmdr ppor. Stanisław Jabłoński
  • oficer zwiadowczy – por. Wacław Wrzesiński
  • oficer łączności – ppor. Wiktor Zygmunt Klosse
  • oficer żywnościowy – por. Antoni Frezer
  • oficer mobilizacyjny – kpt. Tadeusz Adam Dorula (od 19 IX dowódca 1 baterii)

1 bateria:

  • dowódca baterii – por. mar. Marian Rostkowski (do 19 IX)
  • dowódca 1 plutonu – ppor. rez. Włodzimierz Marian Kruszewski
  • dowódca 2 plutonu – ppor. rez. Stanisław Marek Studnicki

2 bateria:

  • dowódca baterii – kpt. Zenon Kumorkiewicz
  • dowódca 1 plutonu – ppor. rez. Stanisław Józef Tyczyński
  • dowódca 2 plutonu – ppor. rez. Roman Włodzimierz Turczynowicz

3 bateria:

  • dowódca baterii – kpt. Władysław Faczyński (do 17 IX)
  • dowódca 1 plutonu – por. rez. Jerzy Szczepkowski (od 17 IX dowódca baterii)
  • dowódca 2 plutonu – ppor. rez. Antoni Stanisław Jeżyński

4 bateria:

  • dowódca baterii – kpt. Józef Janowicz
  • dowódca 1 plutonu – ppor. rez. Jan Juchniewicz
  • dowódca 2 plutonu – ppor. rez. Witold Herman-Iżycki

2 kompanie karabinów maszynowych przeciwlotniczych
pluton łączności
pluton dozorowania

Każda z czterech baterii stałych uzbrojona była w dwie 75 mm armaty przeciwlotnicze wz. 1922/1924 na stałych stanowiskach betonowych, wraz ze schronami amunicyjnymi (łącznie dywizjon posiadał 8 armat). Rozmieszczone były w czterech punktach wokół ówczesnej Gdyni: 1. bateria koło Wąwozu Ostrowskiego na Oksywiu, 2. bateria w Redłowie, 3. bateria na wzgórzach na Grabówku i 4. bateria koło wsi Pogórze, na północny zachód od portu wojennego[1]. Pierwsze dwie baterie były zarazem nadbrzeżne, trzecia mogła strzelać do celów morskich w pewnym sektorze, wszystkie miały służyć także do zwalczania celów na lądzie[1]. Każda bateria do bezpośredniej obrony miała dwa przeciwlotnicze karabiny maszynowe 7,9 mm wz. 08/15. W czasie pokoju etat baterii wynosił 2 oficerów i 45 podoficerów i marynarzy[1].

W czasie pokoju dywizjon posiadał jedynie pluton przeciwlotniczych karabinów maszynowych (w składzie 4 drużyn), uzbrojony w karabiny maszynowe wz. 08/15. Podczas mobilizacji, został rozwinięty w dwie kompanie przeciwlotniczych karabinów maszynowych, każda w składzie 3 plutonów po 3 drużyny[1]

Dowódcy dywizjonuEdytuj

  • ppłk Leon Przybytko (1931 - 1936 → dowódca 5 daplot)
  • mjr Stanisław Krzywobłocki (1938 → dowódca 3 daplot)
  • kmdr ppor. Stanisław Jabłoński (1938 - IX 1939)

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e f S. Jabłoński, Dzieje..., ss. 63-64, 157-162

BibliografiaEdytuj

  • Rafał Witkowski, Hel na straży wybrzeża 1920-1939, Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, Warszawa 1974, wyd. I
  • Ryszard Rybka, Najlepsza broń. Plan mobilizacyjny "W" i jego ewolucja, Kamil Stepan, Warszawa: Oficyna Wydawnicza "Adiutor", 2010, ISBN 978-83-86100-83-5, OCLC 674626774.
  • Piotr Zarzycki, Plan mobilizacyjny "W", Wykaz oddziałów mobilizowanych na wypadek wojny, Oficyna Wydawnicza "Ajaks" i Zarząd XII Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, Pruszków 1995, ​ISBN 83-85621-87-3
  • Stanisław Jabłoński, Dzieje 1 Morskiego Dywizjonu Artylerii Przeciwlotniczej w: Wacław Tym, Andrzej Rzepniewski, Gdynia 1939, Gdańsk, 1979, ​ISBN 83-215-7187-5

Linki zewnętrzneEdytuj