1 Pułk Artylerii Przeciwlotniczej im. Marszałka Edwarda Rydza-Śmigłego

1 Pułk Artylerii Przeciwlotniczej im. Marszałka Edwarda Rydza-Śmigłego (1 paplot) – oddział artylerii przeciwlotniczej Wojska Polskiego II RP, stacjonujący w garnizonie Warszawa. W 1938 oddano do użytku pułku nowe koszary na terenie Boernerowa. Stacjonował tu I i IV dywizjon oraz tymczasowo przydzielona 17 kompania reflektorów. Obecnie na tym terenie mieści się Wojskowa Akademia Techniczna, a większość budynków koszar 1 paplot została zaadaptowana do jej potrzeb.

1 pułk artylerii przeciwlotniczej
Ilustracja
Odznaka pamiątkowa 1 paplot
Historia
Państwo

 Polska

Sformowanie

1924

Rozformowanie

1939

Patron

Edward Rydz-Śmigły

Tradycje
Święto

29 lipca[1]
zmienione na 18 marca[2]

Dowódcy
Pierwszy

ppłk Eugeniusz Baranowicz

Ostatni

płk Kazimierz II Baran

Organizacja
Dyslokacja

garnizon Warszawa

Rodzaj sił zbrojnych

wojsko

Rodzaj wojsk

artyleria

Artyleria przeciwlotnicza WP przed wybuchem II wś
Święto 1 paplot - kazanie ks. Jana Morawińskiego podczas mszy na lotnisku w Warszawie. Widoczna armata francuska 75 mm wz.97/25; marzec 1931
Uroczystości święta 3 Maja w Warszawie w 1933 r. 1 paplot wyposażony w samochody De Dion-Bouton przejeżdża przed Pałacem Saskim
Przekazanie 1 paplot armat przeciwlotniczych Bofors wz. 36 ufundowanych przez prawników polskich. Na pierwszym planie marszałek Edward Rydz-Śmigły; maj 1938

Geneza edytuj

Zalążkiem pułku był Dywizjon Szkolny Artylerii Zenitowej (dowódca ppłk Leopold Połoszynowicz), utworzony rozkazem Ministra Spraw Wojskowych L. 5764/Org. z 29 lipca 1920, w skład którego wchodziły:

  • bateria zenitowa automobilowa (2 armaty przeciwlotnicze kalibru 75 mm wz. 14 na podwoziu „De Dion-Bouton”),
  • bateria zenitowa z przyczepkami automobilowymi (2 armaty przeciwlotnicze przyczepkowe kalibru 75 mm wz. 97/17),
  • bateria zenitowa półstała (4 półstałe armaty przeciwlotnicze kalibru 75 mm wz. 97 na pomostach),
  • oddział motorowy reflektorów (4 samochody specjalne reflektorowo-generatorowe).

W sierpniu 1920 roku, w czasie wojny z bolszewikami, dywizjon wziął udział w obronie przeciwlotniczej Warszawy, a następnie bateria zenitowa automobilowa por. Andrzeja Miziewicza uczestniczyła w dalszych działaniach bojowych pod Sokółką, Kuźnicą Białostocką, Grodnem, Dubrowlanami, po czym kwaterowała w okolicach Lidy. 26 października powróciła do Warszawy bez strat.

W związku z demobilizacją armii Dywizjon Szkolny Artylerii Przeciwlotniczej rozkazem L. 21713/Art. z 14 maja 1921 roku został przemianowany na baterię zapasową artylerii zenitowej – bez zmiany dotychczasowego składu pododdziałów. Na podstawie rozkazu tajnego nr 20 Dowódcy Okręgu Generalnego nr 1 z 15 marca 1922 roku bateria została przemianowana na dywizjon artylerii zenitowej w składzie:

  • 1 bateria samochodowych armat przeciwlotniczych kalibru 75 mm wz. 14 (francuskich),
  • 2 bateria przyczepkowych armat przeciwlotniczych kalibru 75 mm wz. 97/17 (francuskich),
  • 3 bateria przyczepkowych armat przeciwlotniczych kalibru 88 mm wz. 16 (niemieckich),
  • kompania reflektorów przeciwlotniczych.

Formowanie edytuj

Pułk został sformowany z dniem 8 czerwca 1924 roku na podstawie rozkazu wykonawczego Ministra Spraw Wojskowych L.dz. 470/Art. Org.-Mob. z 10 maja 1924 roku. Dowódca pułku, jego zastępca oraz kwatermistrz i dowódca I dywizjonu zostali wyznaczeni na stanowiska z dniem 1 czerwca 1924 roku[3]. Bazą dla nowego oddziału był dywizjon artylerii zenitowej. Organizacja pokojowa i obsada personalna pułku w pierwszym roku funkcjonowania przedstawiała następująco:

dowództwo
  • dowódca pułku - ppłk dr Eugeniusz Baranowicz
  • zastępca dowódcy pułku - ppłk Ksawery Werenik
  • kwatermistrz - mjr Stanisław Czerepiński
  • drużyna dowódcy pułku (dowódca por. Napoleon Herdan)
  • pluton łączności (dowódca por. Tadeusz Bełżecki);
  • kompania karabinów maszynowych (dowódca por. Kazimierz Mroziński)
  • pluton reflektorów przeciwlotniczych (dowódca por. Ignacy Harski)
  • pluton podsłuchowy (dowódca por. Edmund Stolarczyk)
I dywizjon
  • dowódca dywizjonu - mjr Stanisław Abgarowicz
  • dowódca 1 baterii - kpt. Paweł Herburt (2 francuskie samochodowe armaty przeciwlotnicze kalibru 75 mm wz. 14)
  • dowódca 2 baterii - kpt. Stanisław Krzywobłocki (2 francuskie przyczepkowe armaty przeciwlotnicze kalibru 75 mm wz. 97/17)
  • dowódca 3 baterii - kpt. Leon Podstawski (2 niemieckie przyczepkowe armaty przeciwlotnicze kalibru 88 mm wz. 16)
II dywizjon
  • dowódca dywizjonu - mjr Stefan Drapiński[4]
  • dowódca 4 baterii - kpt. Jerzy Kołodkiewicz (2 rosyjskie półstałe armaty przeciwlotnicze kalibru 76,2 mm wz. 02 na pomostach)
  • dowódca 5 baterii - por. Henryk Dulęba (2 francuskie półstałe armaty przeciwlotnicze kalibru 75 mm wz. 97 na pomostach)
  • dowódca 6 baterii - por. Stefan Szymański (2 francuskie półstałe armaty przeciwlotnicze kalibru 75 mm wz. 97 na pomostach)

W 1926 roku powiększono pułk o trzeci dywizjon artylerii przeciwlotniczej oraz zgrupowano pododdziały specjalistyczne w dywizjonie technicznym. W 1932 roku rozformowano dywizjon techniczny, a w 1938 roku powiększono pułk o czwarty dywizjon artylerii przeciwlotniczej.

Mobilizacja w 1939 roku edytuj

Pułk był jednostką mobilizującą. Po zakończeniu mobilizacji ulegał rozformowaniu. Zgodnie z planem mobilizacyjnym „W” dowódca pułku był odpowiedzialny za przygotowanie i przeprowadzenie mobilizacji jednostek wpisanych na tabelę mob.:

  • dowództwo 1 dywizjonu samochodowego artylerii przeciwlotniczej (dowódca mjr Alfons Fengler) – do OPL Katowic,
    • 1 bateria samochodowa 1 dyonu samochodowego artylerii plot.,
    • 2 bateria samochodowa 1 dyonu samochodowego artylerii plot.,
    • 3 bateria samochodowa 1 dyonu samochodowego artylerii plot.,
  • dowództwo 11 dywizjonu motorowego artylerii przeciwlotniczej (dowódca mjr Olgierd Eminowicz) – do OPL Warszawy,
    • 1 bateria motorowa 11 dyonu motorowej artylerii plot.,
    • 2 bateria motorowa 11 dyonu motorowej artylerii plot.,
    • 3 bateria motorowa 11 dyonu motorowej artylerii plot.,
    • kolumna amunicyjna 11 dyonu motorowego artylerii plot.,
  • dowództwo dywizjonu półstałego artylerii przeciwlotniczej nr 101 (dowódca mjr Michał Chroł-Frołowicz) – do OPL Warszawy,
    • bateria półstała artylerii przeciwlotniczej 75 mm typ I nr 101 (dowódca por. Wincenty Dąbrowski) – do OPL Warszawy,
    • bateria półstała artylerii przeciwlotniczej 75 mm typ I nr 102 (dowódca por. Władysław Szpiganowicz) – do OPL Warszawy,
    • bateria półstała artylerii przeciwlotniczej 75 mm typ I nr 103 (dowódca ppor. Wiesław Kędzierski) – do OPL Warszawy,
  • dowództwo dywizjonu półstałego artylerii przeciwlotniczej nr 102 (dowódca mjr Roman Niemczyński) – do OPL Warszawy,
    • bateria półstała artylerii przeciwlotniczej 75 mm typ II nr 104
    • bateria półstała artylerii przeciwlotniczej 75 mm typ II nr 105
    • bateria półstała artylerii przeciwlotniczej 75 mm typ II nr 106
  • dowództwo dywizjonu półstałego artylerii przeciwlotniczej nr 103 (dowódca mjr Mieczysław Zylber) – do OPL Warszawy,
    • bateria półstała artylerii przeciwlotniczej 75 mm typ II nr 107
    • bateria półstała artylerii przeciwlotniczej 75 mm typ II nr 108
    • bateria półstała artylerii przeciwlotniczej 75 mm typ II nr 109
    • bateria półstała artylerii przeciwlotniczej 75 mm typ II nr 110
  • bateria półstała artylerii przeciwlotniczej 75 mm typ II nr 115
  • bateria półstała artylerii przeciwlotniczej 75 mm typ II nr 116
  • bateria półstała artylerii przeciwlotniczej 75 mm typ II nr 117
  • bateria ciągnikowa artylerii przeciwlotniczej nr 1 – dowódca por. art. st. sp. Zygmunt Adessman (†1940 Charków) – do OPL Warszawy,
  • bateria motorowa artylerii przeciwlotniczej 40 mm typ A nr 8 (dowódca kpt. Józef Płodowski) dla 8 DP, skierowana w czasie mobilizacji do OPL Modlina – do dywizji nie powróciła,
  • bateria motorowa artylerii przeciwlotniczej 40 mm typ A nr 9 (dowódca por. Tadeusz Walużyniec) dla 9 DP,
  • bateria motorowa artylerii przeciwlotniczej 40 mm typ A nr 18 (dowódca por. Wiktor Pławiński) dla 18 DP,
  • bateria motorowa artylerii przeciwlotniczej 40 mm typ A nr 26 (dowódca kpt. Zbigniew Luer) dla 26 DP,
  • bateria motorowa artylerii przeciwlotniczej 40 mm typ A nr 28 (dowódca por. Marian Ostaszewski) dla 28 DP,
  • bateria motorowa artylerii przeciwlotniczej 40 mm typ B nr 81 (dowódca ppor. Stefan Pawłowski) dla Mazowieckiej BK, skierowana do 20 DP, do brygady nie powróciła,
  • pluton półstały artylerii przeciwlotniczej 40 mm nr 101 (dowódca ppor. Witold Julian Brzeski) – do OPL Warszawy przekazany do OPL składów amunicji w Palmirach,
  • pluton półstały artylerii przeciwlotniczej 40 mm nr 102 (dowódca ppor. Wiktor Stanisław Piasecki) – do OPL Warszawy, przekazany do OPL składów amunicji w Palmirach,
  • pluton półstały artylerii przeciwlotniczej 40 mm nr 103 (dowódca kpt. Stanisław Lewandowski) – do OPL Warszawy, przekazany do OPL mostu w Brzuminie,
  • pluton półstały artylerii przeciwlotniczej 40 mm nr 104 (dowódca ogn. pchor. Zdzisław Symonowicz) – do OPL Warszawy, przekazany do OPL Zakładów "Pocisk" w Rembertowie,
  • pluton półstały artylerii przeciwlotniczej 40 mm nr 105 (dowódca kpt. Zygmunt Jezierski) – do OPL Warszawy,
  • pluton półstały artylerii przeciwlotniczej 40 mm nr 106 (dowódca ppor. Zbigniew Kazimierz Zając) – do OPL Warszawy,
  • pluton półstały artylerii przeciwlotniczej 40 mm nr 107 (dowódca ogn. pchor. Mikołaj Dunin-Marcinkiewicz) – do OPL Warszawy,
  • pluton półstały artylerii przeciwlotniczej 40 mm nr 108 (dowódca ogn. pchor. Stanisław Dmuchowski) – do OPL Warszawy,
  • pluton półstały artylerii przeciwlotniczej 40 mm nr 109 (dowódca ppor. Henryk Piasecki) – do OPL Warszawy,
  • Ośrodek Zapasowy Artylerii Przeciwlotniczej nr 1 (dowódca mjr Wiesław Sokołowski)[5].

Ponadto na podstawie zarządzenia dowódcy OPL MSWojsk. z 29 sierpnia 1939 w oparciu o nadwyżki pułku sformowano pluton półstały artylerii przeciwlotniczej 40 mm nr 110[6] (dowódca ppor. Antoni Krzemiński) – do OPL Warszawy, przekazany do OPL węzła kolejowego w Łowiczu.

Kadra pułku edytuj

Z tym tematem związana jest kategoria: Oficerowie 1 Pułku Artylerii Przeciwlotniczej (II RP).
Dowódcy pułku
  • ppłk art. dr Eugeniusz Leopold Baranowicz (1 VI 1924 – 18 IX 1926 → dyspozycja szefa Sam. Wydziału Art. MSWojsk[7].)
  • płk art. Włodzimierz Westermark (19 IX 1926[7] – 12 I 1930)
  • ppłk art. Józef Tadeusz Bizoń (13 I 1930 – 27 V 1932)
  • ppłk Feliks Kamiński (28 V 1932 – 14 VIII 1933)
  • ppłk Franciszek Ksawery Mołodyński (p.o. 15 VIII 1933 – 26 IV 1935)
  • ppłk/płk Feliks Kamiński (27 IV 1935 – 31 III 1936)
  • ppłk Franciszek Ksawery Mołodyński (p.o. 1 - 28 IV 1936)
  • ppłk / płk art. Kazimierz II Baran (29 IV 1936 – 26 VIII 1939)
  • ppłk Ireneusz Kobielski (wyznaczony 26 VIII 1939, lecz funkcji nie objął)
Zastępcy dowódcy pułku (od 1928 roku – I zastępca dowódcy)
  • ppłk art. Ksawery Werenik[a] (1 VI 1924 – † 12 IX 1927[8])
  • mjr / ppłk art. Józef Tadeusz Bizoń (31 X 1927[9] – I 1930 → dowódca pułku[10])
  • ppłk art. Franciszek Jórasz (1939)
Kwatermistrzowie
  • mjr art. Stanisław Czerepiński (1 VI 1924 – I 1926 → dowódca I dyonu[11])
  • mjr art. Gustaw Aureliusz Deizenberg (I 1926[11] – X 1927 → praktyka poborowa w PKU Warszawa Powiat[12])
  • mjr art. Eugeniusz Królikowski (VI 1933[13] – VI 1934 → dowódca 5 daplot[14])
  • mjr art. Wiesław Sokołowski (VI 1934[15] – 1939)
Obsada personalna i struktura pułku w marcu 1939 roku[16][b]:
Stanowisko Stopień, imię i nazwisko
Dowództwo
dowódca pułku płk art. Kazimierz II Baran[c]
zastępca dowódcy pułku ppłk art. Franciszek Jórasz
adiutant kpt. art. Stanisław Głażewski
naczelny lekarz medycyny mjr lek. dr Jan Żyźniewski
oficer wyszkolenia technicznego wakat
oficer zwiadowczy kpt. art. Tadeusz Dunicz
kwatermistrz mjr art. Wiesław Sokołowski †1940 Charków
oficer mobilizacyjny kpt. art. Kazimierz II Kozłowski †1940 Charków
zastępca oficera mobilizacyjnego por. Józef Kazimierz Błocki †1940 Charków
oficer administracyjno-materiałowy kpt. art. Leon Grzybowski
zastępca oficera administracyjno-materiałowego chor. Józef Kaznowski
oficer gospodarczy kpt. int. Franciszek Trzepałko †1940 Charków
oficer żywnościowy chor. Józef Szymański
na kursie kpt. art. Antoni Czołowski †1940 Katyń
odkomenderowany kpt. art. Stanisław II Lewandowski
bateria łączności
dowódca baterii kpt. art. Konstanty Adamski
dowódca plutonu por. art. Tadeusz Wacław Grzejszczak
dowódca plutonu por. art. Tadeusz Kwieciński
dowódca plutonu por. art. Marian Jan Ostaszewski
bateria szkolna kierowców
dowódca baterii kpt. art. Stanisław Paszkiewicz
instruktor por. art. Tadeusz Jan Walużyniec
I dywizjon
dowódca I dywizjonu mjr dypl. art. Cezary Niewęgłowski
oficer zwiadowczy I dywizjonu wakat
dowódca 1 baterii por. art. Władysław Szpiganowicz
dowódca plutonu por. art. Wiktor Pławiński
dowódca 2 baterii kpt. art. Zbigniew Feliks Luer
dowódca plutonu ppor. art. Jerzy Dorengowski
dowódca plutonu ppor. art. Stefan Pawłowski
dowódca 3 baterii kpt. art. Józef Franciszek Płodowski
dowódca plutonu por. uzbr. inż. Jerzy Stawin †1940 Katyń
dowódca plutonu por. art. Jerzy Piotr Krukowski
II dywizjon
dowódca II dywizjonu mjr art. Michał Chroł-Frołowicz
oficer zwiadowczy II dywizjonu por. art. Wacław Kamiński †1940 Charków
p.o. dowódcy 4 baterii ppor. art. Jerzy Horbaczewski
dowódca 5 baterii kpt. art. Czesław Marian Gierałtowski
dowódca plutonu por. art. Leon Światopełk-Mirski
dowódca plutonu ppor. art. Władysław Pabich
p.o. dowódcy 6 baterii por. Jerzy Mazurkiewicz
dowódca plutonu ppor. art. Józef Bolesław Kordziński
III dywizjon
dowódca III dywizjonu mjr art. Alfons Roman Fengler
oficer zwiadowczy III dywizjonu wakat
dowódca 7 baterii por. art. Wincenty Dąbrowski
dowódca plutonu ppor. art. Zdzisław Janusz Krzemiński
p.o. dowódcy 8 baterii por. Kazimierz Korneliusz Kasperkiewicz †1940 Charków
dowódca plutonu ppor. art. Marian Pęski †1940 Charków
dowódca 9 baterii por. art. Jerzy Kuszewicz
dowódca plutonu ppor. art. Jan Kryspin Kubski †1940 Charków
IV dywizjon
dowódca IV dywizjonu mjr art. Aleksander Roman Boroński
oficer zwiadowczy IV dywizjonu wakat
dowódca 10 baterii por. art. Józef Maliszewski
dowódca plutonu ppor. art. Antoni Chmielowski
dowódca plutonu ppor. art. Wiesław Jan Kędzierski
dowódca 11 baterii kpt. art. Władysław Jan Gil
dowódca plutonu ppor. art. Teodor Kujawa
dowódca plutonu ppor. art. Zbigniew Kazimierz Zając
dowódca 12 baterii kpt. art. Stanisław Władysław Soliwoda
dowódca plutonu ppor. art. Jan Kazimierz Krępa
dowódca plutonu ppor. art. Tadeusz Piotr Józef Milewski †1940 Katyń
Park
komendant parku kpt. art. Feliks Leon Cydzik †1940 Charków
kierownik warsztatów kpt. adm. (art.) Tadeusz Antoni Daszewski †1940 Charków
zastępca kierownika warsztatów chor. Antoni Weczera
Żołnierze pułku – ofiary zbrodni katyńskiej
Nazwisko i imię Stopień Zawód Miejsce pracy przed mobilizacją Zamordowany
Boenisch Hipolit podporucznik rezerwy Katyń
Dąbrowski Mieczysław porucznik rezerwy inżynier leśnictwa Nadleśnictwo Supraśl Katyń
Dniestrzański Roman porucznik rezerwy nauczyciel gimnazjum w Krakowie Katyń
Dwornicki Stanisław podporucznik rezerwy Katyń
Gawłowski Franciszek porucznik rezerwy nauczyciel szkoła powszechna w Sosnowcu Katyń
Kenig Józef Antoni[18] kapitan rezerwy Katyń
Kobza Kazimierz porucznik rezerwy PKP Warszawa Wschodnia Katyń
Krajewski Edmund podporucznik rezerwy księgowy D.H. Jentys i Syn Warszawa Katyń
Lippa Czesław[19] kapitan żołnierz zawodowy Katyń
Łaszcz Jerzy podporucznik rezerwy technik Katyń
Majewski Konstanty podporucznik rezerwy inżynier Katyń
Metz Tadeusz[20] kapitan w st. sp. Katyń
Milewski Tadeusz[21] podporucznik żołnierz zawodowy Katyń
Niemiec Michał podporucznik rezerwy urzędnik Katyń
Olesiński Tadeusz podporucznik rezerwy inżynier mechanik Katyń
Radziszewski Zbigniew podporucznik rezerwy prawnik Zarząd Miejski w Poznaniu Katyń
Rosenberg Józef podporucznik rezerwy prawnik Katyń
Szymański Zygmunt podporucznik rezerwy inżynier Katyń
Błocki Józef Kazimierz[22] porucznik żołnierz zawodowy Charków
Cydzik Feliks Leon[23] kapitan żołnierz zawodowy Charków
Daszewski Tadeusz[24] kapitan żołnierz zawodowy Charków
Herdan Napoleon porucznik rezerwy urzędnik Charków
Karłowski Stanisław podporucznik rezerwy inżynier Oddz. Dróg i Mostów m. st. Warszawy Charków
Kozłowski Kazimierz[25] kapitan żołnierz zawodowy Charków
Kwieciński Bronisław podporucznik rezerwy inżynier mechanik Charków
Łopiński Ryszard podporucznik rezerwy Charków
Machlejd Jerzy Artur porucznik rezerwy prawnik, dr praw poseł na Sejm Charków
Machlejd Józef porucznik rezerwy inżynier rolnik Zakłady Ogrodnicze C. Ulrich SA w Warszawie Charków
Michejda Tadeusz podporucznik rezerwy Charków
Nowosielski Ksawery porucznik rezerwy inżynier elektryk Państwowe Zakłady Optyczne w Warszawie Charków
Radłowski Ludomir podporucznik rezerwy prawnik, mgr Ministerstwo Skarbu Charków
Ropek Tadeusz[26] podporucznik lekarz żołnierz zawodowy Charków
Sobolewski Stefan porucznik rezerwy inżynier dyr. Drukarni Polskiej w Warszawie (e) Charków
Śniadowski Walerian porucznik rezerwy absolwent SGH wicedyr. Banku Polskiego w Kielcach Charków
Trzepałko Franciszek[27] kapitan żołnierz zawodowy Charków
Trzpil Józef podporucznik rezerwy dr nauk medycznych Charków
Usakiewicz Jan porucznik rezerwy inżynier chemik Kierownictwo Zaopatrzenia Uzbrojenia Charków
Widelec Zygmunt porucznik rezerwy inżynier budownictwa pracował w Chorzowie Charków
Zakrzewski Jan podporucznik rezerwy inżynier mechanik Wytwórnia Płatowców nr 1 Charków

Biogramy zamordowanych znajdują się na stronie internetowej Muzeum Katyńskiego[28]

Spośród 54 oficerów służby stałej, którzy w marcu 1939 pozostawali w ewidencji 1 paplot trzynastu (24%) zostało wiosną 1940 zamordowanych przez NKWD w Katyniu i Charkowie.

Symbole pułku edytuj

 
Uroczystość wręczenia sztandarów jednostkom artylerii plot - biskup polowy Józef Gawlina święci sztandary
 
Uroczystość wręczenia sztandarów jednostkom artylerii plot. Sztandar 1 paplot trzyma gen. Józef Zając, z prawej prezydent Warszawy Stefan Starzyński
Sztandar
Osobny artykuł: Polskie sztandary wojskowe.

Nadanie sztandaru i zatwierdzenie jego wzoru ujęte zostało w Dodatku Tajnym nr 8 do Dziennika Rozkazów MSWojsk. z 22 czerwca 1938, nr 8, poz. 86. Sztandar, ufundowany przez społeczeństwo stolicy, wręczył pułkowi marszałek Edward Śmigły-Rydz 10 listopada 1938 podczas uroczystości wręczenia sztandarów oddziałom artylerii przeciwlotniczej na Polu Mokotowskim w Warszawie[29].

Opis sztandaru[30]

Na prawej stronie płatu sztandaru umieszczono w rogach, zamiast numeru pułku, inicjały „Ś.R.” według wzoru ustalonego w „Dzienniku Rozkazów Ministerstwa Spraw Wojskowych” nr 6 z 1937, poz. 77. Inicjały te umieszczono również na przedniej ścianie podstawy orła sztandarowego.
Na lewej stronie płatu sztandaru, na tarczach w poszczególnych rogach, znajdują się:

  • w prawym górnym – wizerunek Matki Boskiej Częstochowskiej
  • w prawym dolnym – godło miasta stołecznego Warszawy
  • w lewym górnym – wizerunek św. Barbary - patronki artylerzystów
  • w lewym dolnym – odznaka pamiątkowa 1 pułku artylerii przeciwlotniczej

Na ramionach Krzyża Kawalerskiego wyhaftowane są nazwy miejscowości upamiętniające szlak bojowy dywizjonu szkolnego artylerii zenitowej w wojnie polsko-bolszewickiej:

  • na dolnym – „Warszawa 19 VII 1920”
  • na prawym – „Grodno 23-25 IX 1920”
  • na lewym – „Dubrowlany 29 IX 1920”

Przed wybuchem wojny sztandar przechowywany był w budynku dowództwa – róg ul. Puławskiej i Rakowieckiej. W okresie wojny zaginął. 7 maja 1970 nadeszła do redakcji „Żołnierza Wolności” paczka zawierająca dwa płaty sztandarów artylerii przeciwlotniczej wraz z grotami. Jednym z nich był sztandar 1 paplot. Do przesyłki dołączono artykuł Jana Buszko pt. „Symbole żołnierskiej chwały” opublikowany w „Żołnierzu Wolności” z 3 października 1969. Nadawca nie ujawnił się. Sztandar przekazano do zbiorów Muzeum Wojska Polskiego, gdzie jest eksponowany do dzisiaj[31].

Odznaka pamiątkowa

15 stycznia 1929 roku Minister Spraw Wojskowych, Marszałek Polski Józef Piłsudski zatwierdził wzór i regulamin odznaki pamiątkowej 1 paplot[32].

Odznaka o wymiarach 39x38 mm ma kształt krzyża maltańskiego o ramionach pokrytych ciemnozieloną i żółtą emalią. W środku krzyża, na okrągłej tarczy emaliowanej w kolorze błękitnym, nałożona jest złota odznaka pilota przeszyta z dołu do góry złotą błyskawicą. Na ramionach krzyża wpisano numer i inicjały „1 PA PL”. Odznaka oficerska, dwuczęściowa, wykonana w srebrze i emaliowana. Wykonawcami odznak byli Adam Nagalski i Wiktor Gontarczyk z Warszawy[33].

13 sierpnia 1932 roku Minister Spraw Wojskowych zatwierdził wzór i regulamin odznaki pamiątkowej artylerii przeciwlotniczej, wspólnej dla wszystkich jednostek tego rodzaju broni.

Uwagi edytuj

  1. Ppłk art. Ksawery Werenik zginął śmiercią tragiczną podczas manewrów międzydywizyjnych pod Zambrowem, jadąc w nocy motocyklem. Był odznaczony Krzyżem Walecznych (dwukrotnie) i Medalem Zwycięstwa. Żołnierz Polski nr 40 z 2 października 1927, s. 782.
  2. Wykaz zawiera obsadę jednostki według stanu bezpośrednio przed rozpoczęciem mobilizacji pierwszych oddziałów Wojska Polskiego w dniu 23 marca 1939, ale już po przeprowadzeniu ostatnich awansów ogłoszonych z datą 19 marca 1939[17].
  3. płk art. Kazimierz II Baran równocześnie pełnił obowiązki dowódcy Grupy Artylerii Przeciwlotniczej.

Przypisy edytuj

  1. Dziennik Rozkazów MSWojsk. nr 16 z 19 maja 1927 roku
  2. Dziennik Rozkazów Ministerstwa Spraw Wojskowych nr 16 z 30 maja 1930 r.
  3. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 58 z 24 czerwca 1924 roku, s. 345.
  4. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 86 z 28 sierpnia 1924 roku, s. 491. Wyznaczony na stanowisko z dniem 15 października 1924 roku.
  5. Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 366, 369-370.
  6. Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 1080.
  7. a b Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 33 z 21 sierpnia 1926 roku, s. 269.
  8. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 4 z 20 lutego 1928 roku, s. 41.
  9. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 25 z 31 października 1927 roku, s. 304.
  10. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 1 z 21 stycznia 1930 roku, s. 10.
  11. a b Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 2 z 14 stycznia 1926 roku, s. 9.
  12. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 25 z 31 października 1927 roku, s. 305.
  13. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 8 z 28 czerwca 1933 roku, s. 128.
  14. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 7 czerwca 1934 roku, s. 163.
  15. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 7 czerwca 1934 roku, s. 150.
  16. Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 767-768.
  17. Rybka i Stepan 2006 ↓, s. VI.
  18. Księgi Cmentarne – wpis 1520.
  19. Księgi Cmentarne – wpis 2064.
  20. Księgi Cmentarne – wpis 2326.
  21. Księgi Cmentarne – wpis 2381.
  22. Księgi Cmentarne – wpis 4609.
  23. Księgi Cmentarne – wpis 4845.
  24. Księgi Cmentarne – wpis 4919.
  25. Księgi Cmentarne – wpis 5928.
  26. Księgi Cmentarne – wpis 7090.
  27. Księgi Cmentarne – wpis 14053.
  28. Księgi Cmentarne – biogramy oficerów.
  29. Satora 1990 ↓, s. 241.
  30. Moszumański 1996 ↓, s. 111-112.
  31. Satora 1990 ↓, s. 242.
  32. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 1 z 15 stycznia 1929 roku, poz. 1.
  33. Sawicki 2007 ↓, s. 295.

Bibliografia edytuj