Otwórz menu główne

25 Pułk Piechoty (II RP)

Ten artykuł dotyczy 25 Pułku Piechoty okresu II RP. Zobacz też: 25 Pułk Piechoty - inne pułki piechoty z numerem 25.

25 Pułk Piechoty (25 pp) – oddział piechoty Wojska Polskiego II RP.

25 Pułk Piechoty
Ilustracja
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 1918
Rozformowanie 1939
Tradycje
Święto 28 września
Nadanie sztandaru 1928
Rodowód Pułk Piechoty im. Tadeusza Kościuszki
Kielecki Okręgowy Pułk Piechoty
Dowódcy
Ostatni płk dypl. Adam Świtalski
Działania zbrojne
wojna polsko-bolszewicka
kampania wrześniowa
Organizacja
Dyslokacja Piotrków Trybunalski
Rodzaj wojsk piechota
Podległość 7 Dywizja Piechoty

FormowanieEdytuj

 
Tereny działań pułku w latach 1919-1920
 
7 DP w 1938
 
Pułk walczył w składzie 7 DP

W listopadzie 1918 z oddziałów POW utworzono w Kielcach „grupę pułkownika Norwida”. Jej „batalion kielecki” przemianowano 18 listopada 1918 na Pułk Piechoty im. Tadeusza Kościuszki. Wszedł on w całości jako I batalion w skład Okręgowego Pułku Piechoty organizowanego przez Dowództwo Okręgu Generalnego Kielce. Sformowano też pozostałe bataliony. 2 grudnia 1918 pułk okręgowy przemianowano na 25 pułk piechoty.

Pułk w okresie pokojuEdytuj

W okresie międzywojennym 25 pułk piechoty stacjonował na terenie Okręgu Korpusu Nr IV[1] w garnizonie Piotrków Trybunalski[2]. Wchodził w skład 7 Dywizji Piechoty[3][1].

Na podstawie rozkazu wykonawczego Ministerstwa Spraw Wojskowych do Departamentu Piechoty o wprowadzeniu organizacji piechoty na stopie pokojowej PS 10-50 z 1930 roku, w Wojsku Polskim wprowadzono trzy typy pułków piechoty. 25 pułk piechoty zaliczony został do typu I pułków piechoty (tzw. „normalnych”). W każdym roku otrzymywał około 610 rekrutów. Stan osobowy pułku wynosił 56 oficerów oraz 1500 podoficerów i szeregowców. W okresie zimowym posiadał batalion starszego rocznika, batalion szkolny i skadrowany, w okresie letnim zaś batalion starszego rocznika i dwa bataliony poborowych[4]. Po wprowadzeniu w 1930 nowej organizacji piechoty na stopie pokojowej, pułk szkolił rekrutów dla potrzeb batalionu Korpusu Ochrony Pogranicza[5].

7 grudnia 1932 roku Minister Spraw Wojskowych ogłosił wyniki międzyoddziałowych zawodów strzeleckich przeprowadzonych w 1932 roku w myśl „Instrukcji Wyszkolenia Kontyngensu Piechoty”, część I, w dywizjach piechoty z rocznikiem 1910. Tytuł mistrzowskiej kompanii 7 Dywizji Piechoty otrzymała 6 kompania 25 pp dowodzona przez por. Jerzego Dżawachiszwili. Minister udzielił pochwały dowódcy i kadrze zawodowej mistrzowskiej kompanii[6].

II wojna światowaEdytuj

W czasie kampanii wrześniowej 1939 wchodził w skład 7 Dywizji Piechoty walczącej w Armii „Kraków”[3]. Podczas II wojny światowej do jego tradycji bojowych nawiązywał sformowany w 1944 r. 25 pułk piechoty AK.

Żołnierze pułkuEdytuj

Dowódcy pułku

Dowódca pułku kierował osobiście szkoleniem oficerów i był odpowiedzialny za gotowość bojową, całokształt wyszkolenia, służbę gospodarczą i wewnętrzną pułku[7].

Zastępcy dowódcy pułku

Stanowisko zastępcy dowódcy pułku zostało utworzone latem 1922 roku. W 1938 roku zmieniona została nazwa stanowiska na „I zastępca dowódcy”. W organizacji wojennej pułku nie było stanowiska zastępcy dowódcy.

  • ppłk piech. Mieczysław Kaleński-Jaśkiewicz (22 VII 1922 – 1 V 1925 → odkomenderowany do PKU Piotrków[9])
  • ppłk piech. Antoni Lisowski (od 22 V 1925)
  • ppłk piech. Wiktor Matczyński (do 28 I 1931 → komendant placu Toruń)
  • ppłk piech. Zygmunt Szafranowski (28 I 1931 – 26 I 1934 → praktyka w PKU Poznań Miasto)
  • ppłk piech. Zygmunt Piwnicki (26 I 1934 - 1937 → kierownik 1 Okręgowego Urzędu WFiPW)
Kwatermistrzowie
Oficerowie pułku

Obsada personalna w marcu 1939 rokuEdytuj

Obsada personalna i struktura organizacyjna w marcu 1939 roku[19][c]

Dowództwo, kwatermistrzostwo i pododdziały specjalne
  • dowódca pułku – płk dypl. Adam Jan Feliks Świtalski
  • I zastępca dowódcy – ppłk Józef Marcinkiewicz
  • adiutant – kpt. Henryk Karol Matusiak
  • starszy lekarz – mjr dr Józef Galler
  • młodszy lekarz – vacat
  • II zastępca dowódcy (kwatermistrz) – mjr Janusz Sikorski
  • oficer mobilizacyjny – kpt. Tadeusz Grzybowski
  • zastępca oficera mobilizacyjnego – kpt. adm. (piech.) Tadeusz Bolesław Komorowski
  • oficer administracyjno-materiałowy – kpt. adm. (piech.) Józef Żabiński
  • oficer gospodarczy – kpt. int. Stanisław Bobola
  • oficer żywnościowy – kpt. Roman Stanisław Nowak
  • dowódca kompanii gospodarczej i oficer taborowy – por. tab. Stanisław Grzegorzewski
  • kapelmistrz – ppor. adm. (kapelm.) Aleksander Bryk
  • dowódca plutonu łączności – kpt. Zygmunt Lejko
  • dowódca plutonu pionierów – por. Stanisław Grużewski
  • dowódca plutonu artylerii piechoty – kpt. art. Jan Gołdasz
  • dowódca plutonu ppanc. – por. Franciszek Miłoszewski
  • dowódca oddziału zwiadu – ppor. Edward Beyga
I batalion
  • dowódca batalionu – ppłk Józef Popek
  • dowódca 1 kompanii – por. Edmund Morkowski
  • dowódca plutonu – ppor. Wacław Pozichowski
  • dowódca plutonu – chor. Teofil Cybulski
  • dowódca 2 kompanii – por. Jan Merkisz
  • dowódca plutonu – ppor. Józef Bialik
  • dowódca 3 kompanii – por. Edward Cichopek
  • dowódca plutonu – ppor. Anastazy Łukjaniec
  • dowódca plutonu – chor. Piotr Saltarski
  • dowódca 1 kompanii km – kpt. Józef Mędrecki
  • dowódca plutonu – por. Franciszek Ćwikła
II batalion
  • dowódca batalionu – mjr Stanisław Juszczakiewicz
  • dowódca 4 kompanii – kpt. Bogdan Feliks Górski
  • dowódca plutonu – ppor. Benedykt Jakub Siegmüller
  • dowódca plutonu – chor. Antoni Kubrak
  • dowódca 5 kompanii – por Henryk Wojciech Zawadzki
  • dowódca plutonu – ppor. Ludwik Edmund Mrowicki
  • dowódca 6 kompanii – kpt. Konrad Henryk Majcherski
  • dowódca plutonu – por. Tadeusz Gryglaszewski
  • dowódca plutonu – ppor. Zbigniew Ryszard Ende
  • dowódca 2 kompanii km – kpt. Jan Szymczyk
  • dowódca plutonu – por. Mieczysław Woronowicz
  • dowódca plutonu – ppor. Józef Kotlewski
III batalion
  • dowódca batalionu – mjr Krzesław Maria Krzyżanowski
  • dowódca 7 kompanii – por. Kazimierz Beblociński
  • dowódca plutonu – ppor. Aleksander Bruno Świtalski
  • dowódca 8 kompanii – kpt. Leonard Aleksander Remisch
  • dowódca plutonu – ppor. Stanisław Wroniszewski
  • dowódca plutonu – ppor. Józef Karol Jasiński
  • dowódca 9 kompanii – kpt. Jan Wojciechowski
  • dowódca plutonu – por. Wacław Makulec
  • dowódca plutonu – ppor. Ryszard Marian Kaczmarski
  • dowódca 3 kompanii km – por. Michał Wójtowicz
  • dowódca plutonu – por. Marian Raj
  • dowódca plutonu – ppor. Roman Kasztelowicz
  • na kursie – por. Jan Prażmowski
25 obwód przysposobienia wojskowego „Piotrków”
  • kmdt obwodowy PW – kpt. piech. Zygmunt Bobrowski
  • kmdt miejski PW Piotrków – kpt. piech. Mirosław Marian Byczyński
  • kmdt powiatowy PW Piotrków – ppor. kontr. art. Czesław Szczepański
  • kmdt powiatowy PW Końskie – kpt. kontr. art. Włodzimierz Małeski
  • kmdt powiatowy Opoczno – kpt. adm. (piech.) Franciszek Korzec

Obsada personalna we wrześniu 1939 rokuEdytuj

Obsada personalna 25 pp w 1939 roku[21]

  • dowódca pułku - płk dypl. Adam Świtalski
  • I adiutant - kpt. Jan Wojciechowski
  • II adiutant - NN
  • oficer informacyjny - ppor. Zbigniew Ende, kpt. Konrad Majcherski
  • oficer łączności - por. Edward Cichopek
  • kwatermistrz – kpt. Józef Mędrecki
  • oficer płatnik - NN
  • oficer żywnościowy - NN
  • naczelny lekarz - ppłk lek. Józef Galler
  • kapelan - kpl. rez. ks. Czesław Rączaszek
  • dowódca kompanii gospodarczej - por. tab. Stanisław Grzegorzewski
  • dowódca kompanii zwiadowców - ppor. Edward Beyga
  • dowódca kompanii przeciwpancernej - por. Franciszek Ćwikła
  • dowódca plutonu artylerii piechoty - kpt. art. Jan Gołdasz
  • dowódca plutonu pionierów - por. Stanisław Grużewski
  • dowódca plutonu przeciwgazowego - NN
  • dowódca plutonu łączności - NN
I batalion
  • dowódca batalionu - mjr Stanisław Juszczakiewicz
  • adiutant - NN
  • dowódca 1 kompanii strzeleckiej - ppor. Benedykt Siegmüller
  • dowódca 2 kompanii strzeleckiej - por. Jan Merkisz († 3.09.1939)[22]
  • dowódca 3 kompanii strzeleckiej - por. Wacław Makulec
  • dowódca 1 kompanii ckm - por. Kunibert Szatkowski
II batalion
  • dowódca batalionu - kpt. Zygmunt Bobrowski
  • adiutant - NN
  • dowódca 4 kompanii strzeleckiej - ppor. Roman Kasztelowicz († 3.09.1939)[22]
  • dowódca 5 kompanii strzeleckiej - por. Henryk Zawadzki
  • dowódca 6 kompanii strzeleckiej - por. Mieczysław Woronowicz
  • dowódca 2 kompanii ckm - kpt. Jan Szymczyk
III batalion
  • dowódca batalionu - mjr Krzesław Krzyżanowski
  • adiutant - ppor. rez. Bronisław Antoniewicz
  • dowódca 7 kompanii strzeleckiej - por. Kazimierz Bebłociński
  • dowódca 8 kompanii strzeleckiej - por. rez. Mieczysław Strychalski
  • dowódca 9 kompanii strzeleckiej - kpt. Leonard Remisch
  • dowódca 3 kompanii ckm - por. Marian Raj

Kawalerowie Virtuti MilitariEdytuj

Żołnierze pułku odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari za wojnę 1918-1920[23]

por. Władysław Bański
mjr Kazimierz Bogaczewicz
sierż. Herman Baum
ś.p. por. Henryk Chmielewski
ś.p. por. Józef Czajkowski
ś.p. kpr. Antoni Dzitkowski
plut. Ludwik Gondek
mjr Józef Jaklicz
kpr. Józef Jawor
szer. Władysław Kawałek
szer. Józef Kmieć
por. Henryk Kowalówka
st. szer. Józef Kozak
ś.p. plut. Aleksander Karwasiński
kpr. Antoni Kubrak
sierż. Julian Kwapień
plut. Roman Łakota
plut. Czesław Markowski
sierż. Wacław Matyszczak
ś.p. por. Czesław Mikurda
plut. Władysław Nowakowski
kpt. Ignacy Pilwiński
st. sierż. Tomasz Piorunek
szer. Michał Piotrowski
por. Władysław Ptasznik
ppor. Czesław Salach
por. Aleksander Salwik
plut. Józef Smagała
pchor. Henryk Skorupko
kpt. Franciszek Studziński
sierż. Józef Sudara
ś.p. kpr. Władysław Szubiński
por. Stefan Teliga
plut. Jan Tondos
ś.p. sierż. Jan Trzciński
kpt. Bronisław Wadas
st. sierż. Stanisław Węgiel
ppłk Alojzy Wir-Konas
st. szer. Jan Zagaj
sierż. Władysław Ząber
płk Michał Zienkiewicz
kpt. Ryszard Żołędziowski

Symbole pułkoweEdytuj

Sztandar

Sztandar był darem społeczeństwa miasta i powiatu Piotrków Trybunalski. Wręczył go pułkowi 25 listopada 1928 w Piotrkowie gen. Daniel Konarzewski[24]. Po wojnie sztandar został przekazany 25 pułkowi piechoty, a w 1958 roku trafił do Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie[25].

Odznaka pamiątkowa

Zatwierdzona Dz. Rozk. MSWojsk. nr 33, poz. 355 z 17 września 1928 roku. Odznaka ma kształt okrągłej oksydowanej tarczy ze srebrnymi promieniami, na którą nałożony jest czteroramienny krzyż pokryty ciemnoszafirową emalią z żółtymi obramowaniami i złotą krawędzią. W centrum odznaki, w otoku wieńca laurowego, znajduje się srebrne godło państwowe wz. 1927 na cynobrowym emaliowanym tle. Na ramionach krzyża wpisano numer, inicjały i datę powstania pułku 25 PP 3.XI.1918. Oficerska - jednoczęściowa, wykonana w srebrze, emaliowana. Wymiary: 38x38 mm. Wykonanie: Wiktor Gontarczyk - Warszawa[26].

UwagiEdytuj

  1. Stanisław Błażejewski ur. 5 października 1890 roku w Pawłowie. Wywodził się z armii niemieckiej. Na stopień majora został awansowany ze starszeństwem z 1 stycznia 1931 roku. Był odznaczony Krzyżem Walecznych[14]. We wrześniu 1939 roku był dowódcą baonu wartowniczego nr 71 zmobilizowanego przez KRU Poznań Miasto. Dostał się do niemieckiej niewoli. Przebywał w Oflagu XVIII A (nr jeńca 4185), od 31 maja 1940 roku w Oflagu II C Woldenberg, a później w Oflagu VII A Murnau[15].
  2. Józef Mędrecki ur. 21 września 1898 roku. Był odznaczony Krzyżem Walecznych, Medalem Niepodległości i Srebrnym Krzyżem Zasługi[18].
  3. Wykaz zawiera obsadę jednostki według stanu bezpośrednio przed rozpoczęciem mobilizacji pierwszych oddziałów Wojska Polskiego w dniu 23 marca 1939, ale już po przeprowadzeniu ostatnich awansów ogłoszonych z datą 19 marca 1939[20].

PrzypisyEdytuj

  1. a b Almanach 1923 ↓, s. 51.
  2. Sawicki i Wielechowski 2007 ↓, s. 55.
  3. a b Satora 1990 ↓, s. 65.
  4. Jagiełło 2007 ↓, s. 63-65.
  5. Jagiełło 2007 ↓, s. 64.
  6. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 22 z 7 grudnia 1932 roku, poz. 296.
  7. Almanach 1923 ↓, s. 49.
  8. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 28 z 15 maja 1923 roku, s. 266.
  9. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 49 z 1 maja 1925 roku, s. 237.
  10. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 127 z 4 grudnia 1924 roku, s. 715.
  11. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 127 z 4 grudnia 1924 roku, s. 714.
  12. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 8 z 31 marca 1930 roku, s. 119.
  13. a b Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 2 z 26 stycznia 1934 roku, s. 6.
  14. Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 37, 555.
  15. Straty ↓.
  16. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 10 z 4 lipca 1935 roku, s. 90.
  17. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 31 sierpnia 1935 roku, s. 97.
  18. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. 49, 578.
  19. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. 577–578 i 673.
  20. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. VI.
  21. Kurus 2016 ↓, s. 34.
  22. a b Władysław Steblik, Armia "Kraków" 1939, Warszawa 1989, s. 676.
  23. Juszkiewicz 1928 ↓, s. 36.
  24. Satora 1990 ↓, s. 65-66.
  25. Satora 1990 ↓, s. 66.
  26. Sawicki i Wielechowski 2007 ↓, s. 55-56.

BibliografiaEdytuj