25 lat niewinności. Sprawa Tomka Komendy

polski film

25 lat niewinności. Sprawa Tomka Komendypolski dramat sensacyjny z 2020 roku w reżyserii Jana Holoubka, powstały na podstawie scenariusza Andrzeja Gołdy. Film opisuje sprawę Tomasza Komendy (odtwórca roli – Piotr Trojan), który niesłusznie został skazany za gwałt i zabójstwo 15-letniej dziewczyny na karę 25 lat pozbawienia wolności. Po 18 latach pobytu Tomasza Komendy w zakładzie karnym prokuratorzy i policjant postanowili odkryć prawdę stojącą za zagadkową sprawą zatrzymanego[1]. Film odniósł sukces artystyczny i komercyjny, zbierając do połowy października 2020 roku widownię liczącą 600 tysięcy widzów oraz otrzymując cztery statuetki podczas Koszalińskiego Festiwalu Debiutów Filmowych „Młodzi i Film”, a także siedem Orłów, w tym za najlepszą reżyserię i najlepszą główną rolę męską.

25 lat niewinności. Sprawa Tomka Komendy
Ilustracja
Gatunek

film sensacyjny, dramat

Rok produkcji

2020

Data premiery

18 września 2020

Kraj produkcji

Polska

Język

polski

Czas trwania

112 minut

Reżyseria

Jan Holoubek

Scenariusz

Andrzej Gołda

Główne role

Piotr Trojan
Agata Kulesza
Dariusz Chojnacki
Jan Frycz
Mikołaj Chroboczek
Andrzej Konopka
Julian Świeżewski
Magdalena Różczka

Muzyka

Colin Stetson
Sarah Neufeld
Kazik Staszewski

Zdjęcia

Bartłomiej Kaczmarek

Scenografia

Maciej Fajst

Kostiumy

Weronika Orlińska

Montaż

Rafał Listopad

Produkcja

Anna Waśniewska-Gill

Wytwórnia

TVN

Dystrybucja

Kino Świat

Piotr Trojan wystąpił w głównej roli (Tomasza Komendy)

Obsada edytuj

Role główne edytuj

Aktor Rola
Piotr Trojan Tomasz Komenda
Agata Kulesza Teresa Klemańska, matka Tomasza Komendy
Dariusz Chojnacki Remigiusz Korejwo
Jan Frycz więzień „Stary”
Łukasz Lewandowski prokurator Robert Tomankiewicz
Magdalena Różczka Katarzyna Korejwo, żona Remigiusza
Andrzej Konopka komisarz Tołoczko
Mikołaj Chroboczek prokurator Dariusz Sobieski
Julian Świeżewski inspektor Bogusław Pilas
Adam Nawojczyk prokurator Stanisław Kostrzyna

Źródło: Filmpolski.pl[1].

Role drugoplanowe edytuj

Aktor Rola Aktor Rola
Stanisław Linowski Piotr Joanna Gonschorek sklepowa
Piotr Szekowski Gerard Krzysztof Grabowski mecenas Wail
Adam Kupaj Krzysztof Adam Hutyra oddziałowy
Ewelina Starejki Pawłowska Piotr Jamróg osadzony
Artur Steranko Mirosław Klemański Aleksander Janiszewski gość
Małgorzata Rudzka Malczewska Mila Jankowska starsza córka Gerarda
Sebastian Pawlak Malczewski Kaja Karpa młodsza córka Gerarda
Magdalena Osińska Marysia Malczewska Hanna Knyziak pani ze świetlicy
Bartosz Bielenia Krzysiek Pyzior Andrzej Kordos funkcjonariusz policji
Dariusz Toczek redaktor Grzegorz Głuszak Ireneusz Kozioł profos
Jacek Beler Więzień „Słodki” Małgorzata Kozłowska koleżanka Marysi
Elżbieta Okupska babcia Tomasza Komendy Bartłomiej Krat właściciel myjni
Sebastian Stankiewicz więzień „Gruby” Mirosław Kropielnicki oddziałowy
Nel Kaczmarek Ola Agnieszka Krukówna sędzia Sądu Najwyższego
Halina Bartosik pani w sklepie Ewa Kurek pani z archiwum
Elżbieta Bienias pełnomocniczka Malczewskich Szymon Kuśmider sędzia dający sankcje społeczne
Mateusz Bożek 12-letni Piotruś Anita Lotko koleżanka Marysi
Arkadiusz Brykalski przewodniczący sądu Piotr Łukaszczyk sędzia wydający wyrok skazujący na karę 15 lat pozbawienia wolności
Szymon Bujak chłopak Oli Piotr Łukawski gość
Wiesław Cichy sędzia Nowiński Paweł Łęski klient Waila
Noah Culbreth 5-letni Piotruś Wojciech Machnicki sędzia komisji do spraw zwolnień
Katarzyna Cynke żona Pyziora Konrad Marszałek gość
Michał Czernecki „Paker” Mateusz Malecki więzień
Mariusz Dzuryk funkcjonariusz polskiej policji Tomasz Namiotko
Amelia Dążałowicz córka Gerarda Piotr Nowak „Wychowek”
Marcin Fabisiak-Chojnacki osadzony Stanisław Osiora osadzony
Sławomir Federowicz Feliks Probola Krystian
Paweł Ferens Adam Przybylski
Sebastian Figat kolega Marysi Agata Pruchniewska Kobieta
Grzegorz Przybył dowódca zmiany Emilia Puczko córeczka Gerarda
Agnieszka Radzikowska sekretarka Bigaja Iwo Rajski 8-letni Piotruś
Jacek Reda technik policyjny Bożena Rudnik protokolantka
Antoni Sałaj więzień „Ziuta” Jacek Sałaj funkcjonariusz policji
Adam Sikora więzień Zofia Stafiej Justyna Kołecka
Ireneusz Tatko funkcjonariusz policji Kamila Urzędowska Magda
Tomasz Tarnowski Juliusz Krzysztof Warunek sąsiad z Miłoszyc
Mariusz Węgłowski więzień Nikodem Wodzyński Olek Korejwo
Natalia Wolska Isia Korejwo Tymoteusz Woźniak DJ w dyskotece „Alpina”
Szymon Wróblewski strażnik sądowy Daniel Wrzosek funkcjonariusz policji
Krzysztof Zarzycki chłopak w dyskotece „Alpina” Małgorzata Zawadzka kobieta u Pawłowskiej
Marek Dyjak „Łysol” Vienio więzień

Źródło: Filmweb[2]

Produkcja edytuj

Scenarzystą 25 lat niewinności był dziennikarz Andrzej Gołda. Gdy Tomasz Komenda w 2018 roku wyszedł na wolność po uniewinnieniu, Gołda próbował się z nim skontaktować. Początkowo, jak podkreślał scenarzysta, Komenda „był nieufny i nie chciał tej historii widzieć na ekranie”[3]. Zbierając wspomnienia Komendy z pobytu w więzieniu, scenarzysta uzupełnił je własną wiedzą o realiach więziennych, wskutek czego „szereg zdarzeń jest wykreowany, ale zgodny z tym, co się wydarzyło”[3]. Gołda podkreślał, że „chodzi tutaj bardziej o prawdę emocjonalną i psychologiczną bohatera, niż detaliczne pokazywanie szczegółów”[3].

Reżyser filmu, Jan Holoubek, pracował przedtem nad serialem telewizyjnym Rojst i nie miał doświadczenia w realizacji filmów pełnometrażowych. Holoubek opisywał cel swojego debiutu fabularnego następująco:

To, że Tomek Komenda odsiedział 18 lat za zbrodnię, której nie popełnił, wiedzą niemal wszyscy. Natomiast mało kto wie o kulisach sprawy i trójce bohaterów, którzy ryzykując niemal wszystko, wyciągnęli go z więziennego piekła. Historia Tomka w szerszym kontekście uczy, że choćbyśmy popadli w największe życiowe tarapaty, sytuację wydawać by się mogło absolutnie bez wyjścia, zawsze istnieje możliwość, że pojawi się ktoś, kto wyciągnie do nas dłoń. Chciałbym, żeby nasz film dał nadzieję wszystkim tym, którzy myślą, że nie ma dla nich już szans[4].

Główną rolę Tomasza Komendy zagrał specjalizujący się dotąd w rolach drugoplanowych aktor Piotr Trojan. Wyłoniony on został podczas internetowego castingu z reżyserem. Później sceny z kandydatami do roli odgrywała Agata Kulesza, której Holoubek zaproponował – ku jej zaskoczeniu – rolę matki oskarżonego[5].

Film zrealizowany został na terenie Warszawy, Zabrza oraz Wrocławia. Kazik Staszewski nagrał piosenkę promującą film – singiel „25 lat niewinności”, który w sierpniu 2020 roku w serwisie internetowym YouTube miał ponad dwa miliony wyświetleń[6][7].

Odbiór edytuj

Film 25 lat niewinności odniósł sukces komercyjny i artystyczny. Na ten pierwszy składała się wysoka frekwencja kinowa. Już w ciągu pierwszego weekendu od premiery film zgromadził w kinach ponad 125 tysięcy widzów[8]. Do połowy października 2020 roku 25 lat niewinności łącznie obejrzało około 600 tysięcy widzów[9].

Piotr Guszkowski z „Gazety Wyborczej” chwalił kreacje Agaty Kuleszy oraz Piotra Trojana. Zdaniem Guszkowskiego Trojan wiarygodnie wcielił się w postać, w której oczach „gaśnie nadzieja, odbierana za każdym razem, gdy tylko Komenda zdąży uwierzyć, że koszmar wreszcie się skończy”[10]. Barbara Hollender na łamach „Rzeczpospolitej” pisała, że Holoubek stworzył „bolesny, surowy film”, a zarazem „opowieść o systemie sprawiedliwości, ale też o relacji matki i syna, która pozwoliła im przetrwać wieloletnią traumę”[11]. Paweł Piotrowicz z portalu Onet.pl twierdził, że: „Film wciąga od pierwszych minut, nakręcony jest z werwą i polotem, nie brakuje w nim scen poruszających i brutalnych”[12].

Michał Piepiórka z portalu Bliżej Ekranu pisał, iż ewentualną wadą filmu jest brak silniejszego zaakcentowania tła społecznego, które uczyniło Komendę kozłem ofiarnym: „Dla niektórych ludzi przez niemal 20 ostatnich lat nic się nie zmieniło – nie skorzystali oni na rozwoju gospodarczym, nie zauważyli wstąpienia do Unii, w żaden sposób się nie dorobili. Takich osób nie stać na dobrego adwokata, który odpowiednio zweryfikuje dowody i nie pozwoli zaszczuć swojego klienta pod dyktando policji”[13]. W tym sensie „otrzymujemy raczej mocną i emocjonalną historię osobistego dramatu, a nie film bezpardonowo oskarżający system sprawiedliwości”[13]. Bardziej krytyczny wobec filmu Marcin Prymas z magazynu Pełna Sala przyrównał 25 lat niewinności do filmów biograficznych taśmowo tworzonych przez TVN pod szyldem Prawdziwe historie: „To inscenizacja, zbiór z różnych powodów istotnych, lecz niespecjalnie ze sobą powiązanych narracyjnie scen, tudzież po prostu wierna adaptacja faktów”[14].

Tomasz Raczkowski z portalu Film.org.pl podsumowywał, że twórcy filmu: „Oddają symboliczną sprawiedliwość Komendzie, a nawet jeśli są dość zachowawczy (by nie powiedzieć przesadnie ostrożni) w krytyce systemu, który go zniszczył, to po seansie na pewno nie wychodzi się z kina mniej wyczulonym na możliwość krzywdy wyrządzanej jednostce przez patologiczny aparat państwowy”[15].

Nagrody i nominacje edytuj

Rok Festiwal Nagroda Kategoria Rezultat Źr.
2020 Koszaliński Festiwal Debiutów Filmowych „Młodzi i Film” Jantar (Konkurs Pełnometrażowych Debiutów Fabularnych) Najlepszy scenariusz (Andrzej Gołda) Wygrana [16]
Najlepsza główna rola męska (Piotr Trojan)
Najlepsze zdjęcia (Bartłomiej Kaczmarek)
Najlepsza reżyseria (Jan Holoubek)
Konkurs główny (Jan Holoubek) Nominacja
Nagroda Publiczności Najlepszy film pełnometrażowy Wygrana
Festiwal EnergaCamerimage EnergaCamerimage Debiut reżyserski (Jan Holoubek) [17]
2021 23. ceremonia wręczenia Orłów Polska Nagroda Filmowa Najlepszy film Nominacja [18][19]
Najlepsza główna rola męska (Piotr Trojan) Wygrana
Najlepsza główna rola kobieca (Agata Kulesza)
Najlepsza reżyseria (Jan Holoubek)
Najlepszy scenariusz (Andrzej Gołda) Nominacja
Najlepsza drugoplanowa rola męska (Andrzej Konopka)
Najlepsza drugoplanowa rola męska (Jan Frycz) Wygrana
Najlepsza drugoplanowa rola kobieca (Magdalena Różczka) Nominacja
Najlepsza scenografia (Maciej Fajst)
Najlepsze kostiumy (Weronika Orlińska)
Najlepsza charakteryzacja (Liliana Gałązka i Mirela Zawiszewska) Wygrana
Najlepszy montaż (Rafał Listopad)
Najlepszy dźwięk (Kacper Habisiak, Marcin Kamiński i Przemysław Kamieński) Nominacja
Odkrycie roku (Andrzej Holoubek) Wygrana
Nagroda Publiczności Nominacja

Miniserial edytuj

25 lat niewinności. Sprawa Tomka Komendy
Gatunek

dramat

Kraj produkcji

Polska

Oryginalny język

polski

Główne role

Piotr Trojan
Agata Kulesza
Dariusz Chojnacki
Jan Frycz
Mikołaj Chroboczek
Andrzej Konopka
Julian Świeżewski
Magdalena Różczka

Liczba odcinków

4

Liczba serii

1

Produkcja
Produkcja

TVN
Anna Waśniewska-Gill

Reżyseria

Jan Holoubek

Scenariusz

Andrzej Gołda

Muzyka

Colin Stetson
Sarah Neufeld

Zdjęcia

Bartłomiej Kaczmarek

Scenografia

Maciej Fajst
Karolina Kosicka

Czas trwania odcinka

ok. 33 min

Pierwsza emisja
Kraj oryginalnej emisji

Polska

Data premiery

24 stycznia 2021

Stacja telewizyjna

Player

Format obrazu

16:9 4K

Strona internetowa

Na podstawie filmu powstał również czteroodcinkowy miniserial o tym samym tytule, którego premiera miała miejsce 24 stycznia 2021 roku w serwisie Player.pl[20][21].

Zobacz też edytuj

Przypisy edytuj

  1. a b 25 lat niewinności. Sprawa Tomka Komendy [online] [dostęp 2020-08-11] (pol.).
  2. 25 lat niewinności. Sprawa Tomka Komendy. [dostęp 2020-09-24].
  3. a b c Andrzej Gołda: "Sprawa Tomka Komendy" to film o sile miłości [online], PolskieRadio.pl [dostęp 2020-11-03].
  4. "25 lat niewinności. Sprawa Tomka Komendy": wszystko, co musisz wiedzieć o filmie [online], kultura.onet.pl, 11 września 2020 [dostęp 2020-11-02].
  5. Agnieszka Kwiatkowska, Trojan zagrał Komendę: "Tak go skatowano, że się przyznał. Popłakałem się" [online], film.wp.pl, 20 września 2020 [dostęp 2020-11-02] (pol.).
  6. KAZIK – 25 lat niewinności [OFFICIAL VIDEO] – YouTube [online] [dostęp 2020-08-12].
  7. Piosenka Kazika „25 lat niewinności’ ma ponad pół miliona odtworzeń [online], wirtualnemedia.pl [dostęp 2020-08-12] (pol.).
  8. Film '25 lat niewinności. Sprawa Tomka Komendy' hitem w kinach [online], wirtualnemedia.pl, 22 września 2020 [dostęp 2020-11-02] (pol.).
  9. Barbara Hollender, Jacek Marczyński, Jacek Cieślak, Zgoda na sztukę w czerwonej strefie [online], Rzeczpospolita, 14 października 2020 [dostęp 2020-11-02] (pol.).
  10. Piotr Guszkowski, Widzimy, jak w jego oczach gaśnie nadzieja. Film o sprawie Tomka Komendy to poruszające kino [online], Gazeta Wyborcza, 16 września 2020 [dostęp 2020-11-02].
  11. Barbara Hollender, Nagrody dla świetnych debiutantów [online], Rzeczpospolita, 6 września 2020 [dostęp 2020-11-02] (pol.).
  12. Paweł Piotrowicz, "25 lat niewinności. Sprawa Tomka Komendy": wszystko, co musisz wiedzieć o filmie [online], kultura.onet.pl, 17 września 2020 [dostęp 2020-11-02].
  13. a b Michał Piepiórka, Recenzja – "25 lat niewinności. Sprawa Tomka Komendy": Być jak Tomek Komenda [online], 19 września 2020 [dostęp 2020-11-02] (pol.).
  14. Prymas Marcin, TVN - Prawdziwe historie, odc. 8 - recenzja filmu "25 lat niewinności. Sprawa Tomka Komendy" [online], Pełna Sala, 17 września 2020 [dostęp 2020-11-02] (pol.).
  15. Tomasz Raczkowski, 25 LAT NIEWINNOŚCI. SPRAWA TOMKA KOMENDY. Oddanie sprawiedliwości [online], Film.org.pl, 19 września 2020 [dostęp 2020-11-02].
  16. 25 lat niewinności. Sprawa Tomka Komendy. [dostęp 2020-09-17].
  17. EnergaCamerimage 2020. Nagroda dla filmu "25 lat niewinności. Sprawa Tomka Komendy" - TVN24 [online], TVN24, 22 listopada 2020 [dostęp 2021-01-19].
  18. Nominacje 2021. [dostęp 2022-09-04].
  19. Laureaci 2021. [dostęp 2023-08-31].
  20. 25 lat niewinności. Sprawa Tomka Komendy. [dostęp 2021-01-19].
  21. W styczniu w Player.pl serial na podstawie filmu '25 lat niewinności. Sprawa Tomka Komendy' [online], wirtualnemedia.pl [dostęp 2021-01-19] (pol.).

Linki zewnętrzne edytuj