Otwórz menu główne

28 Dywizja Piechoty (II RP)

Ten artykuł dotyczy 28 Dywizji Piechoty okresu II RP. Zobacz też: 28 Dywizja Piechoty - inne dywizje piechoty o numerze 28.

28 Dywizja Piechoty (28 DP) – wielka jednostka piechoty Wojska Polskiego II RP.

28 Dywizja Piechoty
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 1921
Rozformowanie 1939
Dowódcy
Pierwszy gen. bryg. Mieczysław Norwid-Neugebauer
Ostatni gen. bryg. Władysław Bończa-Uzdowski
Działania zbrojne
kampania wrześniowa
Organizacja
Dyslokacja garnizon Warszawa
Rodzaj sił zbrojnych wojsko
Rodzaj wojsk piechota
Podległość Dowództwo OK I
Ministerstwo Spraw Wojskowych
Armia „Łódź”

Dywizja w latach 1921-1939Edytuj

 
Sztab dywizji podczas defilady na warszawskim Polu Mokotowskim, zorganizowanej z okazji wizyty króla Rumunii. 27 czerwca 1937
 
28 DP w 1938

28 Dywizja Piechoty została sformowana jesienią 1921 roku, w ramach przejścia Wojska Polskiego z organizacji wojennej na pokojową. Dowództwo 28 DP znajdowało się w Warszawie. W skład dywizji zostały włączone trzy pułki piechoty i pułk artylerii polowej:

  • 15 pułk piechoty „Wilków” został wyłączony ze składu 9 Dywizji Piechoty i w dniach 19–21 sierpnia 1921 roku przetransportowany do Dęblina, jako pokojowego garnizonu;
  • 36 pułk piechoty w Warszawie został wyłączony ze składu 8 Dywizji Piechoty;
  • 72 pułk piechoty został wyłączony ze składu 18 Dywizji Piechoty i w dniach 7–8 października 1921 roku przetransportowany z Brześcia do Warszawy;
  • 28 pułk artylerii polowej został utworzony 7 września 1921 roku w Zambrowie, a w dniach 19–21 września 1921 roku przeniesiony do garnizonu Radom.

W latach 1921–1926 dywizja była podporządkowana dowódcy Okręgu Korpusu Nr I.

W 1922 roku 28 pap został dyslokowany z Radomia do Zajezierza pod Dęblinem.

24 kwietnia 1922 roku 72 pp został przeniesiony z Warszawy do Radomia.

Sztab dywizji stacjonował w Warszawie[1].

Dywizja w kampanii 1939Edytuj

28 Dywizja Piechoty pod dowództwem gen. bryg. Władysława Bończy-Uzdowskiego wchodziła w skład Armii „Łódź”

Położenie wyjścioweEdytuj

Dywizja przyjęła ugrupowanie typowe do prowadzenia działań opóźniających. Obsadziła wojskami węzły dróg, wzgórza i kompleksy leśne. Nie przewidywano kontrataków na korzyść oddziału wydzielonego lub sąsiadów. Nastawiano się na działania obronne[2]. Dywizja wystawiła oddział wydzielony i wysunęła go nad granicę. W jego skład weszły: 36 pułk piechoty z kawalerią dywizyjną, dywizyjna kompania kolarzy i I/28 pułku artylerii lekkiej. O świcie 30 sierpnia OW obsadził rejon pośredni Borowiec – Piskor, a następnie węzły dróg w miejscowościach: Skomlin, Ożarów, Wierzbie, Dzietrzniki. II/36 pułku piechoty (bez 4 kompanii) z drużyną kolarzy z pułkowej kompanii rozpoznawczej i 2/28 pułku artylerii lekkiej zajął pozycję w miejscowościach MokrskoKomorniki. Swoje ubezpieczenia wysłał do Skomlina, Topolina i Wróblewa. I batalion 36 pp z dywizyjną kompanią kolarzy i I/28 pal (bez 2 baterii) zajął stanowiska północ Wierzbie – południe Grębień. Jego 3 kompania obsadziła południowy skraj lasu Ożarów, a kompanię kolarzy Dzietrzniki. 3/36 pp stanowił odwód dowódcy pułku i rozwinął się na południe od Wielunia[3].
Siły główne dywizji ugrupowane były następująco: 15 pułk piechoty ze 117 dywizyjną kompanią ckm i III/28 pułku artylerii lekkiej bronił się na rubieży: ŁagiewnikiRaczyn – Staw; 72 pułk piechoty z II/28 pal i 28 dywizjonem artylerii ciężkiej na rubieży: Masłowice – południowy skraj lasu Kraszkowice[3].

Na głównej pozycji obrony Strońsko – Chrząstawa pozostał dowódca piechoty dywizyjnej, płk dypl. Broniewski. Do jej rozbudowy i zabezpieczenia wyznaczono po jednej kompanii z każdego pułku piechoty[2].

Walki dywizjiEdytuj

1 września od rana walczyła w rejonie Masłowic, Łagiewnik i Raczyna z niemiecką 1 DLek., której niezdecydowane ataki skutecznie odpierała. Poniosła jednak duże straty od lotnictwa i artylerii wroga. 2 września rozpoczęła nakazany rozkazem dowódcy Armii odwrót za Wartę. 3 września, unikając silnego natarcia niemieckiego, obsadziła pozycje za Wartą pod Wieluniem. Tego dnia dostała rozkaz obrony Widawy. Na skutek zmiennych decyzji dowódcy dywizji jej 15 pułk piechoty prawie został rozbity i zdezorganizowany obsadził pozycje dopiero po południu. Jego miejsce zajął 36 pułk piechoty, który wraz z 72 pułkiem piechoty obsadził pozycje nad Wartą. Oddziały niemieckiej 1 DLek. przełamały te pozycje i wdarły się pod Konopnicę. W nocy z 3 na 4 września 36 pp i 72 pp wycofały się na Widawkę i dopiero 4 września cała mocno zdezorientowana dywizja obsadziła główną linię obrony. Dowództwo Armii dla wzmocnienia jej pozycji oddało pod jej rozkazy 4 pułk piechoty z 2 DP Leg. 5 września na odcinku obrony dywizji niemiecki XIV Korpus zachowywał się dosyć biernie. 7 września 28 DP obsadziła pozycje obronne pod Pabianicami. Na kierunku Łask – Pabianice nacierała niemiecka 17 DP gen. Locha, w składzie której do ataku na miasto został wyznaczony słynny później pułk zmotoryzowany SS Leibstandarte Adolf Hitler. Pabianic bronił bezpośrednio 15 pułk piechoty. Walka była bardzo zacięta z dużymi stratami po obu stronach i trwała aż do godzin wieczornych. Niemcy w pewnym momencie dotarli do centrum miasta, jednak zostali odrzuceni przez polskie kontruderzenie. 15 pp utrzymał swoje pozycje, zadając Niemcom duże straty, zwłaszcza w broni pancernej. Niestety jednocześnie – po odejściu z północnego skrzydła dywizji 2 DP Leg. – w wolne miejsce weszły niemieckie oddziały i przedarły się na tyły dywizji. Na południowym skrzydle 72 pp zmuszony został do ataku pod Chechłem. Odebrał Niemcom wieś, ale w wyniku niemieckiego kontrataku poniósł takie straty, że właściwie przestał istnieć. W związku z tym dowódca 28 DP wydał rozkaz do przegrupowania dywizji, co oznaczało wycofanie oddziałów z rejonu Pabianic. 15 pp po podjęciu wieczorem odwrotu, natknął się na Niemców pod Ksawerowem i poniósł znaczne straty. Następnie dywizja miała skoncentrować się pod Wola Cyrusową, gdzie 8 września toczyła ciężkie walki z wrogiem. 9 września dostała rozkaz od dowódcy Armii gen. Wiktora Thommée wycofania się za Rawkę. 10 września dostała kolejny rozkaz zmiany drogi odwrotu i teraz zmierzała na Warszawę przez Grodzisk Mazowiecki i Pruszków. Jednak mimo początkowych sukcesów zabrakło jej sił, aby przebić się przez niemieckie pozycje obsadzone przez oddziały XI i XVI Korpusów Pancernych. 13 września zmieniła kierunek odwrotu na Modlin, gdzie – po dotarciu następnego dnia – jej oddziały obsadziły odcinek „Pomiechówek”. Dopiero 19 września do Modlina dotarł 15 pp. 28 DP uczestniczyła w obronie twierdzy modlińskiej do jej kapitulacji 29 września.

Ordre de Bataille i obsada personalnaEdytuj

 
Dywizja walczyła w składzie Armii „Łódź”

Planowane Ordre de Bataille i obsada personalna 28 DP w kampanii wrześniowej. W nawiasach podano nazwy jednostek mobilizujących oraz stanowiska służbowe oficerów dywizji zajmowane przed mobilizacją.

Kwatera Główna 28 DP

Obsada personalna dowództwa dywizjiEdytuj

 
Mieczysław Norwid-Neugebauer
 
Tadeusz Piskor
Dowódcy dywizji
Dowódcy piechoty dywizyjnej
II dowódcy piechoty dywizyjnej
  • płk dypl. Aleksander Wacznadze
Szefowie sztabu

Obsada personalna w marcu 1939 rokuEdytuj

Ostatnia „pokojowa” obsada personalna dowództwa dywizji[1][a]:

  • dowódca dywizji – gen. bryg. Władysław Bończa-Uzdowski
  • dowódca piechoty dywizyjnej – płk dypl. mgr Stefan Józef Ludwik Broniowski
  • dowódca artylerii dywizyjnej – płk art dr Włodzimierz Leon Dembiński
  • szef sztabu – ppłk dypl. Albin Piotr Habina
  • I oficer sztabu – kpt. dypl. Aleksander Żmichowski
  • II oficer sztabu – kpt adm. (piech.) Wacław Bagiński
  • komendant rejonu PW konnego – mjr kaw. Mieczysław Badowski
  • dowódca łączności – mjr łączn. Wacław Walknowski
  • oficer taborowy – kpt tab. Antoni Bogusław Konopko
  • oficer intendentury – kpt int. inż. Jan Ogarzowski

28 Dywizja Piechoty AK im. Stefana OkrzeiEdytuj

W czasie powstania warszawskiego z oddziałów powstańczych walczących w Śródmieściu utworzono 28 Dywizję Piechoty im. Stefana Okrzei pod dowództwem płk. Edwarda Pfeiffera, która weszła w skład Warszawskiego Korpusu AK.

UwagiEdytuj

  1. Wykaz zawiera obsadę jednostki według stanu bezpośrednio przed rozpoczęciem mobilizacji pierwszych oddziałów Wojska Polskiego w dniu 23 marca 1939, ale już po przeprowadzeniu ostatnich awansów ogłoszonych z datą 19 marca 1939[13].

PrzypisyEdytuj

  1. a b Rocznik oficerski 1939 ↓, s. 539.
  2. a b Wróblewski 1975 ↓, s. 58.
  3. a b Wróblewski 1975 ↓, s. 57.
  4. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 77 z 16 grudnia 1923 roku, s. 721.
  5. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 25 z 28 czerwca 1926 roku, s. 197.
  6. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 31 z 9 sierpnia 1926 roku, s. 246.
  7. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 75 z 6 grudnia 1923 roku, s. 698.
  8. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 33 z 21 sierpnia 1926 roku, s. 268.
  9. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 5 z 3 sierpnia 1931 roku, s. 228.
  10. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 45 z 20 października 1926 roku, s. 368.
  11. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 3 z 26 marca 1931 roku, s. 101.
  12. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 13 z 9 grudnia 1932 roku, s. 414.
  13. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. VI.

BibliografiaEdytuj