Otwórz menu główne

3 eskadra wywiadowczapododdział lotnictwa rozpoznawczego Wojska Polskiego w II Rzeczypospolitej.

3 Eskadra Wywiadowcza
13 Eskadra Lotnicza
Ilustracja
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 30 grudnia 1918
Rozformowanie wiosna 1921
Dowódcy
Pierwszy kpt. Julian Słoniewski
Ostatni kpt. Donat Makijonek
Organizacja
Dyslokacja Ciechanów, Kijów, Zwiahl, Chełm, Lublin, Dęblin, Puławy, Warszawa

Formowanie, zmiany organizacyjne i walkiEdytuj

30 grudnia 1918 na lotnisku mokotowskim w Warszawie zorganizowana została „eskadra warszawska”, która później przemianowana została na 3 eskadrę wywiadowczą. Organizatorem eskadry i jej pierwszym dowódcą został kpt. pil. Julian Słoniewski. W pierwszym okresie istnienia jednostka wyposażona była w cztery samoloty: DFW C.V, Albatros C.VII, LVG C.V i LVG C.VI[1][2].

24 stycznia 1919 roku, odjechała transportem kolejowym do Lublina. 15 lutego tego roku rozpoczęła służbę polową, działając na rzecz Grupy gen. Majewskiego operującej w rejonie Włodzimierza Wołyńskiego. Następnie z lotniska w Kowlu działała na rzecz grup operacyjnych generałów Śmigłego-Rydza, Karnickiego i Hallera. W czerwcu 1919 roku przesunięta do Ciechanowa, do rezerwy. Tam weszła w skład IV Grupy. W październiku 1919 eskadra przeniesiona została do Krakowa i przezbrojona w samoloty Breguet XIV. Na przełomie 1919 i 1920 roku włączona w skład nowo tworzonej V Grupy Lotniczej. W kwietniu 1920 podporządkowana została dowódcy V dywizjonu lotniczego i przesunięta na lotnisko w Starokonstantynowie, z którego wykonywała loty zwiadowcze na korzyść Naczelnego Dowództwa.

W ofensywie kijowskiej V dywizjon lotniczy został przydzielony do 2 Armii gen. Antoniego Listowskiego

24 kwietnia 1920 roku,w związku z mającą się rozpocząć ofensywą wojsk polskich, 3 eskadra otrzymała rozkaz przeniesienia się na lotnisko do Zwiahla, by tam wspierać uderzenie grupy operacyjnej gen. Rydza-Śmigłego na Żytomierz

3 maja grupa operacyjna gen. Rydza-Śmigłego została wzmocniona i przemianowana na 3 Armię. Jej działania, mające na celu dotarcie do linii Dniepru i zdobycie Kijowa, miał wspierać z powietrza V dywizjon lotniczy. Piloci wspierali działania armii podczas zdobywania Białej Cerkwi oraz w trakcie pościgu za szybko wycofującym się nieprzyjacielem. Wykonywali także loty rozpoznawcze nad Kijów. 7 maja do Kijowa weszły pierwsze polskie oddziały.

W Kijowie V dywizjon lotniczy (3. i 16 eskadra) stacjonował na lotnisku Post Wołyński.

Operując z lotniska w Kijowie samoloty V dywizjonu brały udział w rozpoznaniu lotniczym wzdłuż Dniepru, na południe w kierunku na Kaniów i Czerkasy. 24 maja samoloty 3. i 16 eskadry wzięły udział w bombardowaniu Rżyszczewa i ostrzeliwały z karabinów bolszewickie statki na Dnieprze. 28 i 30 maja oraz 1 czerwca samoloty V Dywizjonu wykonały kilkanaście nalotów na rosyjską flotyllę rzeczną przygotowującą się do desantu pod Rżyszczewem.

Następnie Dywizjon skierowano do walk na północ od Kijowa. 10 czerwca po południu sprawne jeszcze samoloty eskadr V Dywizjonu przeleciały na lotnisko w Zwiahlu. W kolejnych dniach przebazowano eskadry na lotnisko Szepietówka. 23 czerwca eskadra straciła swe ostatnie samoloty. Personel eskadry przesunięto do Łucka, do bazy zaopatrzenia armii, gdzie czekała na dostawę nowego sprzętu z Warszawy. Pierwsze samoloty przybyły pod koniec czerwca, pozwalając odtworzyć gotowość bojową eskadr V Dywizjonu. 9 lipca eskadrę przebazowano do Chełma, 8 sierpnia do Lublina, a 13 sierpnia do Puław. W operacji warszawskiej w sierpniu 1920 roku działała na korzyść 4 Armii Frontu Środkowego. Bazą operacyjną stanowiło lotnisko w Dęblinie. 13 sierpnia była uzbrojona w 8 samolotów: siedem typu Bréguet XIV A2 i jeden typu Fokker D.VII.

Początkowo operowała z lotniska polowego w okolicach Puław, 16 sierpnia o świcie eskadrę przebazowano do Dęblina, gdzie stacjonował sztab dowódcy armii oraz znajdowała się również Kwatera Główna Naczelnego Wodza. Do czasu zasadniczego uderzenia wykonywała rozpoznania na rzecz wspieranej armii przede wszystkim wojsk grupy mozyrskiej. Od 16 sierpnia, kiedy to o świcie natarcie silnej grupy uderzeniowej ruszyło na północ eskadrom 4 i 3 Armii w tym 3 eskadry postawiono zadanie współdziałania z nacierającą piechotą.

Podczas wojny o granice 1918-1920 3 eskadra wykonała 469 lotów bojowych w łącznej ilości 1280 godzin przebytych nad terenami nieprzyjaciela. Jest to największa liczba godzin lotów bojowych wśród wszystkich eskadr biorących udział w wojnie[3].

Na mocy rozkazu z 18 stycznia 1921 roku eskadra stacjonowała w Warszawie, a w maju tego roku weszła w skład IV dywizjonu wywiadowczego 1 pułku lotniczego w Warszawie. W tym samym roku przeniesiona została na lotnisko Porubanek. Wiosną 1922 jednostka powróciła do Warszawy i podporządkowana została dowódcy I dywizjonu wywiadowczego[3].

W maju 1925 jednostka przemianowana została na 13 eskadrę lotniczą i wraz z 14 eskadrą lotniczą weszła w skład II dywizjonu lotniczego[3]. W maju następnego roku pododdział przemianowany został na 13 eskadrę niszczycielską nocną[4]. W sierpniu 1928 eskadra podporządkowana została dowódcy I dywizjonu, a rok później przemianowana na 13 eskadrę liniową[5].

Z dniem 1 lutego 1934 eskadra została rozformowana. Jej personel przeszedł do nowo powstałej 13 eskadry towarzyszącej, a samoloty Breguet XIX przekazane zostały dla powstającej 24 eskadry liniowej.

Schemat zmian organizacyjnych eskadry
Nazwy jednostki i daty sformowania, przeformowań i rozformowania
XII 1918 eskadra warszawska 1919 3 eskadra wywiadowcza V 1925 13 eskadra lotnicza V 1926 13 eskadra niszczycielska N X 1929 13 eskadra liniowa 1934

Personel latający eskadryEdytuj

 
Kpt. Donat Makijonek drugi dowódca eskadry
 
Kpt Julian Słoniewski pierwszy dowódca eskadry
Dowódcy eskadry
  • kpt. pil. Julian Słoniewski (od 30 XII 1918)
  • kpt. pil. Donat Makijonek (od VI 1919)
  • kpt. pil. Stefan Ciecierski (1920)
  • kpt. pil. Donat Makijonek (od XI 1921)
  • kpt. pil. Ludwik Idzikowski (od XI 1923)
  • kpt. obs. Czesław Niekraszewicz (19 V 1925 – † 14 V 1926)
  • kpt. pil. Karol Malik
  • kpt. pil. Ignacy Skorobohaty (od VII 1929)
  • por. pil. Karol Eberhardt (od V 1930)
  • kpt. obs. Leonard Hudzicki (od XI 1931)
  • kpt. pil. Jan Kazimierz Lasocki (VIII 1933 – I 1934)

Piloci:

  1. por. Tadeusz Prauss
  2. por. Józef Krzyczkowski
  3. por. Marian Romeyko
  4. ppor. Kazimierz Zacharewicz
  5. ppor. Stanisław Sułkowski
  6. ppor. Florjan Wołoszanowski
  7. ppor. Piotr Warpechowski
  8. sierż. Piotr Tołuściak
  9. sierż. Józef Arciszewski
  10. Józef Klicze - awansowany pośmiertnie na podporucznika wojsk lotniczych[6]

Obserwatorzy:

  1. por. Aleksander Łaguna
  2. por. Tadeusz Antonowicz
  3. por. Stanisław Ratomski
  4. por. Stanisław Daszewski
  5. por. Tadeusz Zawadzki
  6. ppor. Sieczkowski
  7. ppor. Jerzy Jabłoński
  8. pchor. Włodzimierz Bula
  9. pchor. Piotr Hryszkiewicz
  10. pchor. Tadeusz Bukowiński
  11. pchor. Kobyliński
  12. ppor. dr. Jan Faleński – lekarz eskadry

PrzypisyEdytuj

  1. Pawlak 1989 ↓, s. 129.
  2. Brummer i Zawadzki 2000 ↓, s. 86.
  3. a b c Pawlak 1989 ↓, s. 131.
  4. Pawlak 1989 ↓, s. 132.
  5. Pawlak 1989 ↓, s. 134.
  6. „Dziennik Personalny” (R.1, Nr 46), MSWojsk, 1 grudnia 1920, s. 1294.

BibliografiaEdytuj