Otwórz menu główne

43 eskadra towarzyszącapododdział lotnictwa Wojska Polskiego w II Rzeczypospolitej.

43 Eskadra Towarzysząca
43 Eskadra Obserwacyjna
Ilustracja
Godło eskadry[1][2]
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 1 lipca 1929
Rozformowanie 18 września 1939
Dowódcy
Pierwszy kpt. pil. Kazimierz Benz
Ostatni kpt. obs. Władysław Dawidek
Działania zbrojne
kampania wrześniowa
Organizacja
Dyslokacja Garnizon Toruń
Rodzaj sił zbrojnych Wojsko[a]
Rodzaj wojsk Lotnictwo
Podległość 4 Pułk Lotniczy
43 esk obs.png

Spis treści

Formowanie i zmiany organizacyjneEdytuj

43 eskadra towarzysząca został sformowana na podstawie rozkazu dowódcy 4 pułku lotniczego w Toruniu nr 150/29 z dnia 1 lipca 1929 roku, wydanym w wykonaniu rozkazu Ministra Spraw Wojskowych nr 1513/29 tjn. Og.-Org.

Jednostka została utworzona rozkazem dowódcy 4 pułku lotniczego Augustyna Menczaka z 1 lipca 1929 roku. Organizację eskadry powierzono jej pierwszemu dowódcy kapitanowi pil. Kazimierzowi Benzowi. Początkowo utworzono dwa plutony po trzy samoloty oznaczane odpowiednio I/43 i II/43. Eskadra wyposażona była początkowo w samoloty PZL-Łk[3]. Posiadała też samoloty różnych typów m.in. Potez XV oraz Potez XXVII. 25 października 1930 roku dowództwo eskadry przejął kapitan pil. Jerzy Bohuszewicz. W drugiej połowie 1930 roku przystąpiono do organizacji trzeciego plutonu III/43. Wchodziła w skład dywizjonu liniowego[4]. Na przełomie lat 1932 i 1933 została wyposażona w nowe samoloty Lublin R-XIII. 21 marca 1933 roku dowództwo nad jednostką przejął kapitan pil. Stanisław Krzymowski, który na stanowisku pozostawał do grudnia 1935 roku. Pierwsze straty jednostka poniosła 15 grudnia 1934 roku. W wypadku pod Sokołowem koło Wrześni zginęli por. pil. Józef Zacharewicz i por. obs. Bronisław Dubniewicz.

W wyniku reorganizacji lotnictwa jesienią 1937 roku w ramach 4 pułku zaczęto tworzyć 46 eskadrę towarzyszącą. Jednostka została utworzona na bazie sprzętu oraz personelu należącego do plutonu III/43. 1 września 1937 roku dowódcą minowano kapitana Roman Rypsonia, a 21 marca 1938 roku dowództwo nad jednostką przejął kpt. obs. Władysław Dawidek.

Walki eskadryEdytuj

 
Władysław Dawidek

Po mobilizacji w dniach 23/24 sierpnia 1939 roku z dniem 30 sierpnia została przydzielona do Armii Pomorze[5][6]. 1 września 1939 roku pierwszy lot bojowy wykonali por. obs. Tadeusz Galler i ppor. pil. Andrzej Wojciechowski. Po południu tego samego dnia jednostka poniosła pierwsze straty. Odbywająca rozpoznanie w okolicach Nakła nad Notecią załoga ppor. Bernard Owczarczak i kpr. pil. Józef Andrzejewski została ostrzelana przez własną artylerię plot. Andrzejewski został ciężko ranny. 13 września w czasie kolejnego lotu bojowego został śmiertelnie ranny ppor. Jan Elsner. Dowódca eskadry z kpr. pil Ryszardem Kopytowskim, po rozpoznaniu Puszczy Kampinoskiej wylądowali w Warszawie, gdzie pozostali do kapitulacji stolicy. 17 września trzy pozostałe załogi otrzymały rozkaz ewakuacji do Lublina. Dwie załogi dostały się do niewoli niemieckiej, a jedna w składzie ppor. Stanisław Słomiński i ppor. pil.Stanisław Targowski 18 września przekroczyła granicę Rumunii.

Od początku wybuchu wojny do 17 września piloci eskadry wykonali 55 zadań bojowych. Poległ ppor. Jan Elsner, ranny został Józef Andrzejewski, do niewoli dostało się 4 żołnierzy. Eskadra utraciła wszystkie samoloty.

Żołnierze eskadryEdytuj

Dowódcy eskadry

Stopień Nazwisko Okres
Kapitan pil. Kazimierz Benz 01.07.1929 – 25.10.1930
Kapitan pil. Jerzy Bohuszewicz 25.10.1930 - 21.03.1933
Kapitan pil. Stanisław Krzymowski 21.03.1933 – 02.12.1935
Kapitan pil. Kazimierz Benz 02.12.1935 – 16.05.1936
Kapitan pil. Tadeusz Czołowski 01.04.1936 – lipiec.1936
Major pil. Roman Rudkowski lipiec.1936 - 01.09.1937
Kapitan pil. Roman Rypson 01.09.1937 - 21.03.1938
Porucznik Władysław Dawidek 21.03.1938 – 18.09.1939
Personel eskadry na dzień 1 września 1939[7]

Dowódca eskadry – por. Władysław Dawidek

  • Dowódca I/43 plutonu: por. obs. Eugeniusz Siedlecki
  • Dowódca II/43 plutonu: por. obs Tadeusz Jasionowski
  • Szef mechaników I/43 plutonu: st. majster wojsk. Władysław Sztul
  • Szef mechaników II/43 plutonu: mł. majster wojsk. Adam Peimel
  • Szef admin. eskadry: st. sierż. Kazimierz Stachurski
I/43 pluton
Obserwatorzy
  • por. Tadeusz Galler, ppor. Bernard Owczarzak, ppor. Przybyłowicz, ppor. rez. Stanisław Wieczorek
Piloci
  • ppor. rez. Jan Elsner, ppor. Andrzej Wojciechowski, kpr. Józef Andrzejewski, kpr. Józef Jasiński, kpr. Jan Rink
II/43 pluton
Obserwatorzy
  • ppor. Marian Stefański, ppor. Stanisław Słomiński, ppor. Tadeusz Sołtysiński, ppor. Włodzimierz Szeunert
Piloci
  • ppor. rez. Stanisław Targowski, pchor. rez. Erwin Janusz, st. sierż. Henryk Rejchel, kpr. Michał Andrzejewski, kpr. Kazimierz Gawenda, kpr. Ryszard Kopytowski

UwagiEdytuj

  1. Ustawa z dnia 9 kwietnia 1938 roku o powszechnym obowiązku obrony (Dz.U. z 1938 r. nr 25, poz. 220). W skład Sił Zbrojnych II RP wchodziły wojska lądowe nazywane ówcześnie wojskiem i Marynarka Wojenna. Wojsko składało się z jednostek organizacyjnych wojska stałego i jednostek organizacyjnych Obrony Narodowej, a także jednostek organizacyjnych Korpusu Ochrony Pogranicza.

PrzypisyEdytuj

BibliografiaEdytuj

  • Izydor Koliński: Regularne jednostki ludowego Wojska Polskiego (lotnictwo). Formowanie, działania bojowe, organizacja i uzbrojenie, metryki jednostek lotniczych. Krótki informator historyczny o Wojsku Polskim w latach II wojny światowej. Cz. 9. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1978.
  • Jerzy Pawlak: Polskie eskadry w latach 1918-1939. Warszawa: Wydawnictwo Komunikacji i Łączności, 1989. ISBN 83-206-0760-4.
  • Jerzy Pawlak: Polskie eskadry w wojnie obronnej 1939. Warszawa: Wydawnictwo Komunikacji i Łączności, 1982. ISBN 83-206-0281-5.
  • Jerzy Pawlak: Polskie eskadry w wojnie obronnej 1939. Warszawa: Wydawnictwo Komunikacji i Łączności, 1991. ISBN 83-206-0795-7.
  • Kazimierz Sławiński: Lotnisko toruńskie 1920-1945. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, 1983, seria: Biblioteczka Skrzydlatej Polski. ISBN 83-206-0378-1.