Otwórz menu główne

4 eskadra wywiadowczapododdział lotnictwa rozpoznawczego Wojska Polskiego II RP.

4 Eskadra Lotnicza
Ilustracja
Godło eskadry
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 9 stycznia 1919
Nazwa wyróżniająca Eskadra Toruńska
Dowódcy
Pierwszy rtm. pil. Aleksander Serednicki
Organizacja
Dyslokacja Warszawa, Wołkowysk, Mińsk Mazowiecki, Toruń

Spis treści

Formowanie, zmiany organizacyjne i walkiEdytuj

Eskadra powstała 5 stycznia 1919 w Warszawie, w okresie walk o granice Rzeczypospolitej. Z powodu dużego braku kadr do eskadry wcielono szkolących się w Wojskowej Szkole Lotniczej pilotów. 7 kwietnia 1919 eskadra została przydzielona do Dywizji Litewsko-Białoruskiej i pod dowództwem por. Jurkiewicza udała się na lotnisko do Białegostoku. Ówczesny stan eskadry był prawie szczątkowy – 5[a] samolotów, 2 pilotów i 2 obserwatorów. Już w Białymstoku uzupełniono eskadrę o nowy personel. Pierwsze loty bojowe eskadra rozpoczęła 17 kwietnia z lotniska w Wołkowysku. Już w pierwszych dniach ponosząc straty. W akcji zginął ppor. pil. Stefan Brygiewicz, a ciężko ranny został pchor. Błysk-Wilski.

Po zajęciu Wilna eskadra została tam przeniesiona[b]. Wykonywała loty bojowe dla dowództwa frontu Litewsko-Białoruskiego najpierw z Wilna, a potem z Lidy. Stamtąd wykonywano najważniejsze akcje bojowe m.in. bombardowanie Mołodeczyna, Wilejki, Mińska[c]. Podczas jednego z lotów bojowych zginęli por. pil. Romuald Wermiński i ppor. obs. Włodzimierz Rice[d].

W październiku 1919 część eskadry pod dowództwem por. Jurkiewicza odesłano do Szkoły Obserwatorów Lotniczych w Warszawie. Do pozostałej części, której dowództwo objął kapitan Iwaszkiewicz, wcielono francuską 66 eskadrę Breguetów (bombardowania).

Zimę 1919/1920 przeformowana eskadra spędza w Wilnie, gdzie dokonywane były uzupełnienia, naprawy sprzętu i szkolenia. W kwietniu dostała uzupełnienie z 11 eskadry i pod dowództwem por. Narkowicza weszła w skład IV dyonu i ponownie wzięła udział w walkach na wschodzie. Bardzo dynamiczna sytuacja na froncie zmuszała eskadrę do ciągłych przenosin, tak że w połowie lipca znalazła się ponownie w Lidzie zaledwie z jednym samolotem.

Część pododdziału została skierowana do Bydgoszczy, a następnie do Torunia, w celu uzupełnienia. Z pozostałej części jednostki i pozostałości 11 eskadry zorganizowana została 11 eskadra wywiadowcza.

W czerwcu 1920 Szkoła Obserwatorów Lotniczych ewakuowana została z Warszawy do Torunia. Komendant szkoły, por. obs. Wiktor Szandorowski z personelu szkoły utworzył 4 eskadrę „Toruńską” pod dowództwem kpt. pil. Stanisława Rybki. 25 lipca 1920 nowy pododdział przegrupowany został na lotnisko Hrubieszów, z którego wykonywał loty dla Grupy Operacyjnej Jazdy gen. Sawickiego. Po miesiącu eskadra wycofana została z frontu do Poznania w celu uzupełnienia ludzi i sprzętu. Ponownie skierowana na front pod dowództwem ppor. pil. Józefa Szyftera. Operowała z lotnisk w Białymstoku, Słonimie i Baranowiczach.

Po zakończeniu działań wojennych jednostka powróciła do Torunia, gdzie przeformowana została na Szkolną Eskadrę Szkoły Obserwatorów Lotniczych[1].

Podczas wojny o granice 1918-1920 4 eskadra wykonała 95 lotów bojowych w łącznej liczbie 217 godzin przebytych nad terenami nieprzyjaciela.

Personel latający eskadryEdytuj

 
Personel 4 Eskadry w maju 1920 w Zahaciu
 
Hannover Roland CL.II – jeden z pierwszych samolotów eskadry

Piloci:

  1. rtm. Aleksander Serednicki
  2. kpt. Wacław Iwaszkiewicz
  3. kpt. Stanisław Rybka (ciężko ranny 31 VII 1920)
  4. por. August Menczak
  5. por. Artur Jurkiewicz
  6. por. Romuald Wermiński (poległ 12 VI 1919)
  7. por. Wiktor Willman
  8. por. Bolesław Narkowicz
  9. por. Sielicki
  10. por. Wiktor Komorowski
  11. por. Tadeusz Dziewoński
  12. ppor. Stefan Brygiewicz (poległ 19 IV 1919)
  13. ppor. Stanisław Krajewski
  14. ppor. Władysław Kozłowski
  15. ppor. Józef Szyfter
  16. ppor. Tworek
  17. chor. Tadeusz Kominkowski
  18. chor. Władysław Dittmer
  19. pchor. Dałski
  20. pchor. Janusz Meissner
  21. pchor. Senecki
  22. sierż. Cegasek
  23. sierż. Mieczysław Obrembowicz (poległ 31 VII 1920)
  24. sierż. Szyszko
  25. sierż. Hipolit Jasiewicz
  26. sierż. Wieczorek
  27. sierż. Wiland
  28. sierż. Żuromski

Obserwatorzy:

  1. rtm. Bronisław Wąsowski
  2. por. Stefan Kryński
  3. por. Zbigniew Prażmowski
  4. por. Mieczysław Przybyłowicz
  5. Jan Röder
  6. ppor. Włodzimierz Rice (poległ 12 VI 1919)
  7. ppor. Marian Romeyko
  8. ppor. Edmund Jungowski
  9. ppor. Stanisław Żarski
  10. ppor. Kuczyński
  11. pchor. Bohdan Błysk-Wilski
  12. ppor. Janisław Goligowski
  13. ppor. Jerzy Jabłoński
  14. pchor. Stanisław Czerwiński (ciężko ranny 31 VII 1920)
  15. sierż. Rada

Urzędnicy wojskowi

  1. Gabriel Milczewski

UwagiEdytuj

  1. Lub 4 samoloty (trzy Hannover Roland CLII, jeden Albatros C.III, jeden Albatros D.III).
  2. Z powodu ponownych braków personelu tylko dwa samoloty przybyły do Wilna drogą powietrzną, a pozostałe koleją. Pierwszy polski samolot nad Wilnem należał do 4 Eskadry i był pilotowany przez ppor. Krajewskiego.
  3. W bombardowaniach brali udział porucznicy Willman, Kuczyński, Kryński i sierż. Cagaska.
  4. Włodzimierz Rice – legionista I Brygady, obywatel USA.

PrzypisyEdytuj

BibliografiaEdytuj