Otwórz menu główne

4 Pułk Piechoty (Księstwo Warszawskie)

Ten artykuł dotyczy 4 Pułku Piechoty Księstwa Warszawskiego. Zobacz też: 4 Pułk Piechoty – stronę ujednoznaczniającą.

4 Pułk Piechotyoddział piechoty Armii Księstwa Warszawskiego.

4 Pułk Piechoty
Historia
Państwo  Księstwo Warszawskie
Sformowanie 1806
Rozformowanie 1814
Działania zbrojne
wojny napoleońskie
Organizacja
Dyslokacja Płock
Rodzaj sił zbrojnych Wojska lądowe
Rodzaj wojsk Piechota
Podległość 1 Dywizja
Dywizja Polska – od 1808
Dywizja Dąbrowskiego 1813
Skład 2 bataliony po 9 kompanii
Saper Legii Nadwiślańskiej oraz trębacz, dobosz i dwaj saperzy 4 Pułku Piechoty Księstwa Warszawskiego, mal. Chełmicki
Od lewej: fizylier, grenadier, woltyżer. Umundurowanie wz. 1807, wyk. Nikolay Winer
Od lewej: saper, dobosz, kapitan. Umundurowanie wz. 1807, wyk. Nikolay Winer

Spis treści

Formowanie i zmiany organizacyjneEdytuj

4 pułk piechoty sformowany był głównie z rekrutów departamentów warszawskiego i płockiego. W 1808 stacjonował w Płocku[1]. Po kampanii galicyjskiej włączono doń dużą grupę rekrutów z departamentu lubelskiego oraz kilkuset Polaków z Galicji, którzy uciekli ze służby austriackiej bądź zostali wzięci do niewoli w 1809. W pułku służyło też kilkudziesięciu Czechów, Węgrów, Ślązaków i Niemców, wziętych do niewoli w walkach z Austriakami w 1809[2]. Według etatu z 1810 roku, pułk składał się ze 27 osobowego sztabu i trzech batalionów piechoty po 6 kompanii. Sztaby batalionów liczyć miały 4 osoby, a kompanie 136 żołnierzy. W sumie w pułku powinno służyć 2487 żołnierzy. Faktycznie stan osobowy oddziału był nieco mniejszy[3].

W czasie przygotowań do inwazji na Rosję 1812 roku pułk włączony został w struktury 28 Dywizji gen. Girarda[4].

Już w Niemczech Napoleon nakazał utworzyć z resztek 4., 7. i 9 pp nowy 4 pułk piechoty pod dowództwem płk. Michała Cichockiego i z początkiem lipca 1813 roku przyłączył go do Dywizji Jana Henryka Dąbrowskiego[5].

Po abdykacji Napoleona, car Aleksander I wyraził zgodę na odesłanie oddziałów polskich do kraju. Miały one stanowić bazę do tworzenia Wojska Polskiego pod dowództwem wielkiego księcia Konstantego. 13 czerwca 1814 roku pułkowi wyznaczono miejsce koncentracji w Radomiu[6].

Działania zbrojneEdytuj

Pierwsza wojna polskaEdytuj

W pierwszej wojnie polskiej epoki napoleońskiej świeżo sformowany 4. pułk brał w sile jednego batalionu udział od 1 maja do 9 lipca 1807 roku w oblężeniu twierdzy Grudziądz bronionej przez wojska pruskie.

  • 06.06.1807 – potyczka pod Parskiem i Nową Wsią[7]

Drugi batalion pełnił służbę garnizonową w Serocku przy przeprawie na Narwi i w Pułtusku.

  • 25.05.1807 – potyczka pod Zatorami[7]
  • 18.06.1807 – potyczka pod Popowem[7].

Wojna w HiszpaniiEdytuj

W pierwszej części wojen napoleońskich w Hiszpanii, w latach 1808-1810 pułk 4 brał udział w następujących bitwach i potyczkach:

  • Puente del Almaraz (24.12.1808, manewr na La Coruña )
  • Consuegra, bitwa pod Ciudad Real (27 marca 1809, manewr na La Coruña)
  • Kastylia Nowa i Stara, Asturia, Królestwo Leon, potyczka pod Moro, bitwa pod Talavera de la Reyna (28 lipca 1809)
  • obrona Toledo
  • bitwa pod Almonacidem (11 sierpnia 1809)
  • bitwa pod Ocañą (19 listopada 1809)
  • bitwa pod Fuengirolą (15 października 1810)
  • Coien, Monbella (9 grudnia 1810)
  • potyczka w Rondzie
  • potyczka w Valez
  • obrona Alhaurinu
  • zdobycie Marbelli

Pod koniec 1809 roku pułk liczył 2241 żołnierzy[8].

4 pułk piechoty stoczył bitwę pod Fuengirolą na wybrzeżu Morza Śródziemnego w pobliżu Malagi. Wydarzenia te rozegrały się jesienią 1810, kiedy to Brytyjczycy (m.in. 89 Pułk Piechoty im. Księżnej Wiktorii) podjęli próbę dywersji, by powstrzymać francuską ofensywę w Portugalii. Czterystu żołnierzy 4 pułku piechoty musiało stawić czoła siedmiokrotnie liczniejszemu przeciwnikowi, który dysponował potężnym wsparciem artylerii okrętowej i mógł liczyć na pomoc hiszpańskich partyzantów[2].

W drugiej części wojen napoleońskich(1811-1814), w roku 1811 bierze udział w bitwach i potyczkach:

  • bitwa pod Albuerą (udział 2 kompanii grenadierskich w batalionie kombinowanym).
  • Ximena de la Frontiera (25 września 1811)
  • Czaszniki, Krasnoje (16 listopad 1812)
  • oblężenie Spandawy (kwiecień 1813)

Zimą 1811/1812 pułk 4 piechoty Księstwa Warszawskiego z całą Dywizją Księstwa Warszawskiego wrócił do kraju.

Druga wojna polskaEdytuj

W 1812 pułk nie wszedł w skład polskiego V Korpusu Wielkiej Armii ks. Józefa Poniatowskiego, lecz jako jednostka Wielkiej Armii, pozostająca na żołdzie francuskim został przydzielony do 28 dywizji generała Jeana Girarda w IX Korpusie marszałka Claude Victor-Perrin. Z tego powodu był przydzielony do ochrony szlaków komunikacyjnych, stacjonując w Smoleńsku. Bił się w ostatniej części kampanii rosyjskiej 1812 roku w:

  • bitwie pod Czaśnikami,
  • bitwie pod Siennem,
  • bitwie pod Smolańcami,

Kampania w państwach niemieckichEdytuj

W kampanii 1813 odtworzony pułk wszedł w skład dywizji gen. Dąbrowskiego. Walczył:

  • w obronie Wittenberga (10 października 1813),
  • w walkach pod Belzigiem,
  • w walkach pod Jüterbogiem (6 września 1813),
  • pod Düben
  • w Bitwie narodów pod Lipskiem (16 i 18 października 1813).

Kampania we FrancjiEdytuj

W kampanii 1814 żołnierze pułku 4-go walczyli w składzie pułku piechoty nadwiślańskiej pod:

Po abdykacji Cesarza Francuzów Napoleona Bonaparte wrócili do Kraju, niosąc 2 sztandary i stanowiąc trzon dla 4 Pułku Piechoty Liniowej Królestwa Polskiego.

CzwartacyEdytuj

Dowódcy pułku

 
Porucznik Eustachy Chełmicki w mundurze z okresu Królestwa Polskiego 1815–1830

Oficerowie pułku

Oficerowie:

ChorągiewEdytuj

Chorągiew 4 pułku piechoty z 1807 roku[10]

Bławat z tkaniny jedwabnej karmazynowej o wymiarach 43 cm x 42 cm. Pośrodku haftowany nićmi jedwabnymi białymi orzeł polski z dziobem i nogami haftowanymi złotem oraz koroną, berłem i jabłkiem haftowanym nićmi srebrnymi. Pod orłem napis haftowany złotem: "Pułk 4".

Odwrotna strona chorągwi z tkaniny jedwabnej niebieskiej. Orzeł ma głowę zwróconą odwrotnie. U dołu napis haftowany złotem: "Pułk 4". Na brzegu przeciwległym do drzewca napis drobnymi literami: "Szyte ręką Zofii Potocki Żony Pierwszego Pułkownika Regimentu". Z trzech stron frędzla srebrna.

Odznaczenia czwartakówEdytuj

Pierwsze odznaczenia wręczono w 1808 roku podczas uroczystości w Płocku. Odznaczono żołnierzy pułku 4-go Krzyżami Wojskowymi Polskimi (Virtuti Militari). Żołnierzy pułku 4-go odznaczano także Legią Honorową Francuską, między innymi za bitwę pod Fuengirolą i bitwę narodów pod Lipskiem.

Tradycje i rekonstrukcjaEdytuj

 
GRH Pułk 4 Piechoty, rekonstrukcja bitwy pod Raszynem z 2006 r.
 
GRH 4 Pułk Piechoty, rekonstrukcja bitwy pod Raszynem z 2006 r.

Począwszy od 3 maja 2005 staraniem Fundacji 4 Pułku Piechoty Księstwa Warszawskiego z siedzibą w Rogowie pułk 4 piechoty jest rekonstruowany przez Grupę Rekonstrukcji Historycznej, skupiającą pasjonatów z całej Polski, początkowo z Łodzi i Warszawy a następnie od 2006 z Polic i od 2007 z Ostrołęki. Grupa należy do CENS (Centralno Europejskiego Stowarzyszenia Napoleońskigo) z siedzibą w Brnie w Czechach.

W 2006 Grupa Rekonstrukcji Historycznej Pułk 4 Piechoty Księstwa Warszawskiego otrzymała z rąk gen. Tadeusza Polki replikę historycznego sztandaru 4 Pułku Piechoty, znajdującego się w zbiorach Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie. Sztandar ten poświęcił w płockiej katedrze 3 maja 2007 Jego Eminencja ksiądz biskup Roman Marcinkowski.

3 maja 2010 Grupa Rekonstrukcji Historycznej Pułk 4 Piechoty Księstwa Warszawskiego otrzymała z rąk burmistrza Polic, Władysława Diakuna, replikę drugiego historycznego sztandaru 4 Pułku Piechoty, znajdującego się w zbiorach Muzeum Książąt Czartoryskich w Krakowie. Sztandar ten poświecono w kościele Świętego Kazimierza w Policach 3 maja 2010

Ikonografia pułkuEdytuj

Jednym z bardziej znanych przedstawień jest obraz, który namalował January Suchodolski obrazujący bitwę pod Fuengirolą.


Pamiętniki i relacjeEdytuj

Wśród relacji znajdują się:

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Askenazy i Gembarzewski 2003 ↓, s. 347.
  2. a b Netshare.pl, napoleon.gery.pl [dostęp 2017-11-21].
  3. Wimmer 1978 ↓, s. 439.
  4. Wimmer 1978 ↓, s. 444.
  5. Wimmer 1978 ↓, s. 447.
  6. Wimmer 1978 ↓, s. 455.
  7. a b c d e Andrzej Ziółkowski "Polskie formacje wojskowe epoki napoleońskiej w malarstwie Jana Chełmińskiego", str.77
  8. Zych 1961 ↓, s. 207.
  9. a b c Gembarzewski 1925 ↓, s. 54.
  10. Gembarzewski 1964 ↓, s. 322.

BibliografiaEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj