Otwórz menu główne
Ten artykuł dotyczy pułku piechoty polskiej. Zobacz też: 58 Pułk Piechoty – inne pułki piechoty z numerem 58.

58 Pułk Piechoty Wielkopolskiej (58 pp) – oddział piechoty Armii Wielkopolskiej i Wojska Polskiego II RP.

58 Pułk Piechoty Wielkopolskiej
Ilustracja
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 1919
Rozformowanie 1939
Nazwa wyróżniająca Wielkopolskiej
Patron Bolesław I Chrobry[a]
Tradycje
Święto 13 listopada[1]
Nadanie sztandaru 1929
Rodowód 4 Pułk Strzelców Wielkopolskich
Dowódcy
Ostatni ppłk Stanisław Tomiak
Działania zbrojne
powstanie wielkopolskie
wojna polsko-bolszewicka
kampania wrześniowa
Organizacja
Dyslokacja Poznań[2]
Rodzaj sił zbrojnych wojsko
Rodzaj wojsk piechota
Podległość 14 Dywizja Piechoty[3]
Odznaczenia
Ag virtuti.jpg
Bitwa o granice 1920.png
14 DP w 1938
Bitwa lomianki 1939.png
Dyplom Odznaki honorowej Stowarzyszenia Członków 58 pułku piechoty Wielkopolskiej dla Tadeusza Goetzendorf-Grabowskiego (ze zbiorów Archiwum Państwowego w Poznaniu)
Bolesław Chrobry, nieoficjalny patron 58 pp.

Spis treści

Formowanie i walki o graniceEdytuj

Rozkazem Dowództwa Głównego z dnia 6 marca 1919 sformowany został na froncie północnym 4 pułk strzelców Wielkopolskich. Powstał z oddziałów walczących z okolic Gniezna, Wągrowca i Wrześni. W styczniu 1920 przemianowany na 58 pułk piechoty Wielkopolskiej.

Od nazwy z okresu powstania wielkopolskiego – 4 pułk strzelców wielkopolskich oraz odznaki specjalnej noszonej na kołnierzu w postaci arabskiej „4” pułk i żołnierze pułku byli powszechnie zwani „czwartakami”. Nieoficjalnym patronem pułku był Bolesław Chrobry. Stąd często posługiwano się nazwą 58 Pułk Piechoty Wielkopolskiej Króla Bolesława Chrobrego.

W październiku 1920 wziął udział w walkach o Kojdanów, przy czym uzyskał wsparcie 61 pułku piechoty.

Do 21 listopada 1920 roku pułk obsadzał linię demarkacyjną na odcinku Borowce–Ostrów–Nowinki–Kuciec, a następnie przeszedł do rejonu Dereczyna. 21 grudnia odjechał do swego stałego garnizonu w Poznaniu[4].

Pułk w okresie pokojuEdytuj

W czasie zamachu Piłsudskiego w 1926 pułk został wysłany na odsiecz wojskom rządowym. W czasie działań w Warszawie, jednostki pułku pod dowództwem ppłk dypl. Lucjana Ruszczewskiego, weszły w skład tzw. Grupy płk. Mariana Kukiela. W trakcie walk zginęło 13 podoficerów i szeregowych pułku w tym: st. sierż Józef Węglewski, sierż. Jan Suchocki oraz plut. Zygmunt Kufel.

Na podstawie rozkazu wykonawczego Ministerstwa Spraw Wojskowych do Departamentu Piechoty o wprowadzeniu organizacji piechoty na stopie pokojowej PS 10-50 z 1930 roku, w Wojsku Polskim wprowadzono trzy typy pułków piechoty. 58 pułk piechoty zaliczony został do typu II pułków piechoty (tzw. wzmocnionych). W każdym roku otrzymywał około 845 rekrutów. Stan osobowy pułku wynosił 68 oficerów oraz 1900 podoficerów i szeregowców. Na czas wojny przewidywany był do pierwszego rzutu mobilizacyjnego. W okresie zimowym posiadał dwa bataliony starszego rocznika i batalion szkolny, w okresie letnim zaś trzy bataliony strzeleckie. Jego stany były wyższe od pułku „normalnego” (typ I) o ok. 400-700 żołnierzy[5].

Mobilizacja w 1939Edytuj

58 pułk piechoty był jednostką mobilizującą. Zgodnie z planem mobilizacyjnym „W” sformował:
w mobilizacji alarmowej, w grupie jednostek oznaczonych kolorem brązowym

  • kompanię karabinów maszynowych przeciwlotniczych typ B nr 72

w mobilizacji alarmowej, w grupie jednostek oznaczonych kolorem żółtym

  • baon strzelców nr 6

w mobilizacji alarmowej, w grupie jednostek oznaczonych kolorem niebieskim

  • 58 pułk piechoty
  • samodzielną kompanię karabinów maszynowych i broni towarzyszącej nr 71
  • kolumnę taborową parokonną nr 703
  • baon marszowy 58 pp
  • uzupełnienie marszowe samodzielnej kompanii karabinów maszynowych i broni towarzyszącej nr 71

w II rzucie mobilizacji powszechnej

  • Ośrodek Zapasowy 14 Dywizji Piechoty w Kutnie i Łęczycy („Z”)[b]

Strzelcy wielkopolscyEdytuj

Dowódcy pułku
Zastępcy dowódcy pułku
  • ppłk piech. Zygmunt Wciślak (10 VII 1922[9] – 1925)
  • ppłk SG (piech.) Lucjan Władysław Ruszczewski (od XII 1925[10])
  • ppłk piech. Jan Chodźko-Zajko (1928)
  • ppłk dypl. Zygmunt Bohusz-Szyszko (I – X 1931 → dowódca pułku KOP „Głębokie”)
  • ppłk dypl. Henryk Gorgoń (do 4 VII 1935 → dowódca 11 pp)
  • ppłk piech. Bronisław Laliczyński (4 VII 1935 – 21 III 1938 → dowódca 28 pp)
Kwatermistrzowie
  • kpt. / mjr piech. Jan Marinowicz (10 VII 1922[11] – VI 1925[12])
  • mjr piech. Edward Wojtulewski (VI 1925[12] – IV 1928 → komendant składnicy wojennej 78 pp[13])
  • mjr piech. Wiktor Gzowski (od IV 1928[14])
Oficerowie pułku

Obsada personalna w 1939 rokuEdytuj

Obsada personalna i struktura organizacyjna w marcu 1939 roku[15][c]:

  • dowódca pułku – ppłk Stanisław Tomiak
  • I zastępca dowódcy – ppłk Józef Kokoszka
  • adiutant – kpt. Norbert Bartoszewicz
  • starszy lekarz – mjr dr Zygmunt Marian Łepkowski
  • młodszy lekarz – ppor. lek. Zygmunt Łukasz Chojecki
  • II zastępca dowódcy (kwatermistrz) – mjr Marian Kwiatkowski
  • oficer mobilizacyjny – kpt. Wilhelm Stanisław Konieczkowski
  • zastępca oficera mobilizacyjnego – por Henryk Witold Zawadzki
  • oficer administracyjno-materiałowy – kpt. adm. (piech.) Wawrzyniec Mazany
  • oficer gospodarczy – kpt. int. Antoni II Górny
  • oficer żywnościowy – por. Paweł Jasiński
  • dowódca kompanii gospodarczej i oficer taborowy – por. Stanisław Maksymilian Cybulski
  • kapelmistrz – kpt. adm. (kapelm.) Władysław Sadowski
  • dowódca plutonu łączności – por. Stefan Fiedorow
  • dowódca plutonu pionierów – por. Witold Stanisław Siciński
  • dowódca plutonu artylerii piechoty – por. art. Fdward Surowiec-Surowińskl
  • dowódca plutonu ppanc. – por. Walerian Żelaźniewicz
  • dowódca oddziału zwiadu – por. Stanisław Jakiel
I batalion
  • dowódca batalionu – mjr Albin Marian Michalewski
  • dowódca 1 kompanii – kpt. Jan Sułkowski
  • dowódca plutonu – ppor. Mieczysław Piędel
  • dowódca 2 kompanii – kpt. Ksawery Aleksander Masiak
  • dowódca 3 kompanii – kpt. Mieczysław Kącki
  • dowódca plutonu – por. Stanisław Sobiś
  • dowódca plutonu – por. Stanisław Żurawek
  • dowódca plutonu – ppor. Antoni Piotr Lubowiecki
  • dowódca 1 kompanii km – kpt. Józef Chyliński
  • dowódca plutonu – por. Andrzej Bielicki
  • dowódca plutonu – por. Antoni Jakub Opala
  • dowódca plutonu – ppor. Władysław Chmiel
II batalion
  • dowódca batalionu – mjr Jan II Chrzanowski
  • dowódca 4 kompanii – kpt. Zdzisław Tadeusz Stęślicki
  • dowódca plutonu – por. Jan Dynowski
  • dowódca plutonu – ppor. Marian Frąckowiak
  • dowódca plutonu – ppor. Adam Tadeusz Kleszcz
  • dowódca 5 kompanii – vacat
  • dowódca plutonu – chor. Leon Napiecek
  • dowódca 6 kompanii – kpt. Jan II Sochacki
  • dowódca plutonu – chor. Stanisław Przymowski
  • dowódca 2 kompanii km – kpt. Wilhelm Kazimierz Weber
  • dowódca plutonu – por. Zenon Henryk Kubski
III batalion
  • dowódca batalionu – mjr dypl. Ernest Buchta
  • dowódca 7 kompanii – kpt. Stanisław Lucjan Abramczyk
  • dowódca plutonu – por. Jan Andrzej Gracz
  • dowódca plutonu – ppor. Jan Frączak
  • dowódca plutonu – ppor. Bernard Hupka
  • dowódca 8 kompanii – kpt. Stanisław Maciej Lewiński
  • dowódca plutonu – ppor. Maksymilian Franciszek Dziedzic
  • dowódca plutonu – ppor. Tadeusz Stanisław Rypiński
  • dowódca plutonu – ppor. Józef Bernardyn Suwalski
  • dowódca 9 kompanii – por. Ludwik Gawrych
  • dowódca plutonu – chor. Stanisław Przybylski
  • dowódca 3 kompanii km – kpt. Stanisław Jaroszewicz
  • dowódca plutonu – por Paweł August Leński
  • dowódca plutonu – ppor. Henryk Marian Stańczuk
  • dowódca plutonu – chor. Leon Prauss
  • dowódca 10 kompanii wartowniczej – kpt. Stanisław II Mielcarski
  • dowódca plutonu – ppor. Józef Grzesiak
  • dowódca plutonu – chor. Antoni Bendziecha
  • na kursie – kpt. Stanisław Serafin
58 obwód przysposobienia wojskowego „Poznań”
  • kmdt obwodowy PW – kpt. adm. (piech.) Ignacy Sęk
  • kmdt miejska PW Poznań I – kpt. piech. Edward Stanisław Bankiewicz
  • kmdt miejska Poznań II – ppor. kontr. piech. Jan Stanisław Organkiewicz
  • kmdt miejska PW Poznań III – ppor. kontr. piech. Jerzy Teodor Tierling
  • kmdt powiatowa PW Poznań – ppor. kontr. art. Ignacy Laskowski
Obsada personalna pułku w kampanii wrześniowej 1939 roku[17][18][19]
Dowództwo
  • dowódca pułku – ppłk piech. Stanisław Tomiak
  • I adiutant - kpt. Wilhelm Kazimierz Weber
  • II adiutant - por. Ludwik Gawrych
  • oficer informacyjny - ppor. rez. Stefan Urbaniak
  • oficer łączności - por. Stefan Fiedorow
  • kwatermistrz - kpt. Edward Stanisław Bankiewicz
  • oficer płatnik- N.N.
  • oficer żywnościowy - chor. Stanisław Rusinowski
  • naczelny lekarz - mjr dr Zygmunt Marian Łepkowski
  • kapelan - ks. ppor. Kazimierz Biegański
  • dowódca kompanii gospodarczej - por. rez. Albin Stańko
I batalion
  • dowódca I batalionu - mjr Albin Marian Michalewski
  • adiutant batalionu - ppor. rez. Bogdan Andrzejewski
  • dowódca 1 kompanii strzeleckiej - ppor. rez. Edward Liczbański
  • dowódca 2 kompanii strzeleckiej - por. rez. inż. Zygmunt Różański
  • dowódca 3 kompanii strzeleckiej - kpt. Mieczysław Kącki
  • dowódca 1 kompanii ckm - por. Andrzej Bielicki
II batalion
  • dowódca II batalionu - mjr Paweł Kołyszko
  • adiutant batalionu - ppor. rez. Henryk Nikodem Janus
  • dowódca 4 kompanii strzeleckiej - por.. Henryk Witold Zawadzki
  • dowódca 5 kompanii strzeleckiej - kpt. Jan II Sochacki
  • dowódca 6 kompanii strzeleckiej - por. rez. Witold Boleszczyc-Dalski
  • dowódca 2 kompanii ckm - kpt. Ksawery Aleksander Masiak
III batalion
  • dowódca III batalionu - mjr Franciszek II Zajączkowski
  • dowódca 7 kompanii strzeleckiej - ppor. rez. mgr Eugeniusz Kaczorowski
  • dowódca 8 kompanii strzeleckiej - por. Jan Andrzej Gracz
  • dowódca 9 kompanii strzeleckiej - N.N.
  • dowódca 3 kompanii ckm - kpt. Stanisław Jaroszewicz
  • dowódca 10. kompanii ( nadetatowa) - por. Marian Sobiś
Pododdziały specjalne
  • dowódca kompanii przeciwpancernej - por. Walerian Żelaźniewicz
  • dowódca plutonu artylerii piechoty - por. art. Edward Surowiec - Surowiński
  • dowódca kompanii zwiadowców - por. Stanisław Jakiel
  • dowódca plutonu pionierów - por. Witold Stanisław Siciński
  • Dowódca plutonu łączności dowództwa pułku - por. Stefan Fiedorów
  • dowódca plutonu przeciwgazowego - N.N.

Kawalerowie Orderu Wojennego Virtuti MilitariEdytuj

Żołnierze 58 pp odznaczeni za wojnę 1918-1920 Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari[20]

plut. Michał Adamski
sierż. Antoni Balbiński
por. Maksymilian Bartsch
ppor. Adam Biedrzyński
ppor. Teofil Bojanowski
ppor. Michał Cieślewicz
kpr. Stanisław Czyż
por. Jan Darnowski
kpr. Michał Gawałkiewicz
st. szer. Władysław Górniak
ppor. Aleksy Hamling
sierż. Józef Hansz
plut. Bolesław Januchowski
ppor. Kazimierz Kapella
ppor. Paweł Kolańczyk
sierż. Maksymilian Kozłowski
ppor. Leonard Krukowski
por. Aleksander Kurowski
sierż. Czesław Lewandowski
ppor. Mieczysław Łażewski
plut. Wacław Machnicki
ppor. Wincenty Mendoszewski
ppor. Tadeusz Mindak
sierż. Hieronim Modrak
ppor. Karol Nalaskowski
sierż. Leon Napiecek
ppor. Alojzy Nowak
plut. Bolesław Panin
sierż. Franciszek Perl
st. szer. Wincenty Piskulski
plut. Leon Prus
st. sierż. Antoni Przybylski
ppor. Michał Przybysz
plut. Stanisław Rugowski
ppor. Bronisław Sempiński
ppor. Antoni Skotarczak
st. sierż. Maksymilian Skibiński
ppor. Wiktor Skotarczak
sierż. Jakub Sławiński
por. Stanisław Szaliński
ppor. Stefan Tomaszewski
kpr. Szczepan Walkowiak
plut. Mikołaj Waloszewski
kpr. Wojciech Wypijewski
ppor. dr Henryk Zborowski
ppor. Stefan Trzebiatowski-Żmuda[d]

Symbole pułkoweEdytuj

Sztandar

6 grudnia 1920 roku na polach pod Zelwą Naczelnik Państwa i Naczelny Wódz, Józef Piłsudski udekorował sztandary pułków piechoty 14 DP, w tym także sztandar 58 pułku piechoty Wielkopolskiej.

Nowy sztandar, dar społeczeństw Poznania, Szubina, Wągrowca i Budzynia, wręczył pułkowi Ignacy Mościcki w Biedrusku 19 maja 1929 roku[3]. Po 1939 roku sztandar zaginął[22].

Odznaka pamiątkowa

18 maja 1929 roku Minister Spraw Wojskowych, Marszałek Polski Józef Piłsudski zatwierdził wzór i regulamin odznaki pamiątkowej 58 pp[23]. Odznaka o wymiarach 39x39 mm ma kształt krzyża o ostro ściętych końcach ramion, emaliowanego w kolorze białym. Na środku krzyża, w kole, podobizna patrona pułku Bolesława Chrobrego, w otoku złotego wieńca laurowego. Na ramionach krzyża wpisano dawne i aktualne numery i inicjały 4 P.S. WLKP 58 P.P. Przestrzenie między ramionami krzyża pokryte są emalią granatową i żółtą. Jednoczęściowa – oficerska, wykonana w srebrze, emaliowana, żołnierska bita w tombaku i patynowana. Autorem projektu odznaki był por. Marian Liskowiak. Wykonanie: Wiktor Gontarczyk – Warszawa[2].

UwagiEdytuj

  1. Patron niezatwierdzony. Podobnie jaki i używana zwyczajowo nazwa wyróżniająca „wielkopolski”.
  2. W planie operacyjnym „W” Ośrodek Zapasowy 14 DP miał zostać sformowany w Poznaniu[6].
  3. Wykaz zawiera obsadę jednostki według stanu bezpośrednio przed rozpoczęciem mobilizacji pierwszych oddziałów Wojska Polskiego w dniu 23 marca 1939, ale już po przeprowadzeniu ostatnich awansów ogłoszonych z datą 19 marca 1939[16].
  4. Stefan Trzebiatowski-Żmuda urodził się 18 kwietnia 1895 roku. Został zweryfikowany w stopniu kapitana ze starszeństwem z 1 lipca 1919 roku. W 1934 roku pozostawał w ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Poznań-Miasto. Posiadał przydział do Oficerskiej Kadry Okręgowej Nr VII. Był wówczas „przewidziany do użycia w czasie wojny”[21]

PrzypisyEdytuj

  1. Dziennik rozkazów MSWojsk. nr 16 z 19 maja 1927 roku.
  2. a b Sawicki i Wielechowski 2007 ↓, s. 101.
  3. a b Satora 1990 ↓, s. 113.
  4. Łapiński 1928 ↓, s. 30.
  5. Jagiełło 2007 ↓, s. 63-65.
  6. Rybka i Stepan 2010 ↓, s. 110.
  7. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 9 z 26 kwietnia 1928 roku, s. 178.
  8. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 11 z 24 lipca 1928 roku, s. 218.
  9. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 22 z 22 lipca 1922 roku, s. 544.
  10. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 131 z 14 grudnia 1925 roku, s. 718.
  11. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 22 z 22 lipca 1922 roku, s. 550.
  12. a b Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 67 z 24 czerwca 1925 roku, s. 342.
  13. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 9 z 26 kwietnia 1928 roku, s. 137.
  14. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 9 z 26 kwietnia 1928 roku, s. 173.
  15. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. 615-616 i 678.
  16. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. VI.
  17. Jakiel 1989 ↓, s. 243-246.
  18. Wkpp 2017 ↓, s. 91.
  19. Rezmer 1992 ↓, s. 481-482.
  20. Łapiński 1928 ↓, s. 35-36.
  21. Rocznik Oficerski Rezerw 1934 ↓, s. 329, 990.
  22. Satora 1990 ↓, s. 114.
  23. Dziennik Rozkazów M.S.Wojsk. z 18.05.1929 r., Nr 16, poz. 158.

BibliografiaEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj