Otwórz menu główne

6 eskadra wywiadowczapododdział lotnictwa rozpoznawczego Wojska Polskiego II RP.

6 Eskadra Wywiadowcza
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 21 grudnia 1918
Rozformowanie 1939
Dowódcy
Pierwszy por. pil. Stefan Bastyr
Działania zbrojne
Wojna polsko-bolszewicka, Kampania wrześniowa
Organizacja
Rodzaj sił zbrojnych lotnictwo Wojska Polskiego
Rodzaj wojsk Wojska lotnicze
Podległość III Grupa Lotnicza (1918-1920)

3 Dywizjon Lotniczy (1920-1921)
II Dywizjon Wywiadowczy (1921-1939)

Formowanie i zmiany organizacyjneEdytuj

7 listopada 1918, na przejętym od Cesarskiego i Królewskiego Lotnictwa lotnisku Lewandówka we Lwowie, sformowana została „eskadra lwowska”, wkrótce potem przemianowana na 2 eskadrę bojową[1]. W jej skład początkowo weszły samoloty pozostawione przez Austriaków.

Wojna polsko-ukraińskaEdytuj

 
Hansa-Brandenburg C.I - pierwsze samoloty eskadry (na zdjęciu w barwach austriackich)

Pierwszy lot bojowy w wojnie polsko-ukraińskiej w obronie Lwowa został wykonany 5 listopada 1918 roku przez załogę: por. obs. Janusza de Beaurain i por. pil. Stefana Bastyra (samolot Oeffag C.II[2] lub według innych publikacji Hansa-Brandenburg C.I)[3]. Był to zarazem pierwszy lot polskiego samolotu, jeszcze przed oficjalną datą odzyskania niepodległości i dla jego upamiętnienia obchodzono w tym dniu co roku (do 1931 roku) Święto Lotnictwa Polskiego.

25 listopada eskadra weszła w skład Lwowskiej Grupy Lotniczej dowodzonej przez por. Bastyra. W grudniu 1918 eskadra wykonywała zadania wsparcia jednostek naziemnych oraz loty rozpoznawcze. Łącznie w grudniu wykonano 28 lotów bojowych i kilka łącznikowych. Na stanie eskadry były m.in. 4 samoloty Hansa-Brandenburg C.I (spośród 6 samolotów całego wyposażenia).

21 grudnia 1918 jednostka podczas ujednolicania numeracji otrzymała nazwę 6 eskadra lotnicza (wywiadowcza). Weszła w skład III Grupy Lotniczej. Na 25 lutego 1919 w jej skład wchodziło 5 samolotów Hansa-Brandenburg C.I, 2 Oeffag i 1 Albatros C.XII, a w maju 1919: 4 Hansa-Brandenburg C.I, 2 Hannover CL.II, 1 Oeffag i 1 Albatros C.XII (BFW)[4]. Eskadra przez cały czas uczestniczyła w intensywnych walkach pod Lwowem, wykonując loty rozpoznawcze i bombowe.

Początkowe operacje wojny polsko-radzieckiejEdytuj

Po zakończeniu wojny polsko-ukraińskiej, w lipcu 1919 eskadrę skierowano na lotnisko pod Tarnopolem[5], a jej dowództwo objął por. Kazimierz Swoszowski[6].

Pod koniec 1919 zmniejszyła się intensywność działań na froncie wojny polsko-radzieckiej. W październiku 1919 eskadra wykonała dla dowództwa Frontu Podolskiego 18 lotów rozpoznawczych, a w listopadzie – 12 lotów[7]. Od lutego 1920 intensywność walk wzrosła. 4 lutego 1920 w locie rozpoznawczym został zestrzelony dowódca eskadry por. pil. Kazimierz Swoszowski razem z obserwatorem, ppor. Feliksem Błaszkiewiczem. Dowództwo objął tymczasowo por. Franciszek Peter, a od marca por. Adolf Wiesiołowski[8]. W lutym 1920 eskadra wykonała 43 zadania bojowe, zrzucając 330 kg bomb. W marcu działała dla 5 Dywizji Piechoty, dysponując 10 samolotami, 6 pilotami i 4 obserwatorami[8].

Wiosną 1920 roku III Grupę Lotniczą, w skład której wchodziła 6 eskadra, przeorganizowano na 3 dywizjon lotniczy, wchodzący w skład 6 Armii (dawnego Frontu Podolskiego). W kwietniu 1920, w związku z polską ofensywą, eskadrę przebazowano do Płoskirowa. Brała ona udział w walkach w kwietniu (25 lotów bojowych), lecz w maju jej udział był już mało intensywny (8 lotów) z uwagi na zużycie sprzętu[9]. W czerwcu podczas polskiego odwrotu eskadra wycofała się do Tarnopola, gdzie otrzymała trzy samoloty Airco DH.9, przeprowadzając w drugiej połowie miesiąca 12 lotów szturmowych przeciw kawalerii radzieckiej. W lipcu eskadra została wycofana do Lwowa, borykając się z brakami sprzętu. Z użyciem wyremontowanych tam samolotów, eskadra wzięła udział w obronie Lwowa, wykonując 20 lotów w samej pierwszej dekadzie sierpnia[10].

Operacja warszawska – bitwa pod Lwowem – sierpień 1920Edytuj

 
Airco DH.9- samoloty eskadry w połowie 1920 (zdjęcie w barwach brytyjskich)

W sierpniu 1920 roku, będąc w strukturach 3 dywizjonu, na wyposażeniu miała samoloty Airco DH.9.

W bitwie pod Lwowem eskadra operowała z lotniska we Lwowie. Wówczas cały 3 dywizjon, w tym 6 eskadra, przypisany był do 6 Armii na Froncie Południowym. Front miał za zadanie bronić Lwowa i szachować Armię Konną Budionnego w Małopolsce wschodniej.

17 sierpnia 1920 roku cały 3 Dywizjon (w składzie czterech eskadr) otrzymał rozkaz powstrzymania armii Budionnego, tego dnia na 19 samolotach łącznie wykonał 69 lotów szturmowych, a 18 sierpnia na 14 samolotach – 72 loty[11].

W obawie przed zajęciem Lwowa, pod wieczór 18 sierpnia dywizjon, w tym 6 eskadra, odleciał do Przemyśla, we Lwowie pozostało jedynie dowództwo lotnictwa frontu i armii z mjr pil. Cedrikiem Fauntleroyem na czele. W związku z poprawą sytuacji, 24 sierpnia eskadry powróciły do Lwowa. Na dzień 15 sierpnia 6. eskadra posiadała 3 samoloty sprawne i 2 w remoncie[12].

Na przełomie sierpnia i września 1920 eskadry 3. dywizjonu brały udział w dalszych działaniach. 6. eskadra ostatni lot bojowy wykonała 1 października 1920. Podczas całości działań wojennych 1918-1920 wykonała ogółem 670 lotów bojowych w czasie 1265 godzin, będąc przez to najaktywniejszą eskadrą polskiego lotnictwa; poniosła przy tym straty 6 osób personelu latającego[13].

Okres pokojowyEdytuj

Na mocy rozkazu z 18 stycznia 1921 roku eskadry 6. i 17. połączono, tworząc 6 eskadrę wywiadowczą w Łucku.

W sierpniu 1921 roku 6 eskadra wywiadowcza wchodziła w skład II dywizjonu wywiadowczego 2 pułku lotniczego w Krakowie.

31 sierpnia 1939 jednostka weszła w skład Brygady Bombowej i przemianowana została na 21 eskadrę bombową lekką. Pod tą nazwą walczyła w kampanii wrześniowej 1939.

Obsada personalna brygadyEdytuj

Dowódcy eskadry
Inni oficerowie

Oprócz polskich lotników, w eskadrze służyło dwóch włoskich ochotników: ppor. Veniero de Piza i ppor. Virgiljusz Mastrelli[16].

Schemat zmian organizacyjnych eskadry
Nazwy jednostki i daty sformowania, przeformowań i rozformowania
XI 1918 eskadra lwowska II eskadra bojowa XII 1918 6 eskadra lotnicza 1919 6 eskadra wywiadowcza 1925 21 eskadra lotnicza 21 eskadra liniowa 21 eskadra bombowa IX 1939

UwagiEdytuj

  1. Kazimierz Schmidt zmienił nazwisko na „Gaszyn”[14].
  2. Tarkowski 1991 ↓, s. 136 – tu jako Tadeusz Schmidt

PrzypisyEdytuj

  1. Brummer i Zawadzki 2000 ↓, s. 86.
  2. Andrzej Morgała: Samoloty wojskowe w Polsce 1918-1924. Warszawa: Bellona, Lampart, 1997. ​ISBN 83-86776-34-X​. s.97
  3. Tomasz Kopański: Lotnictwo w obronie Lwowa w listopadzie 1918 roku, w: Militaria i Fakty nr 6/2001, s.40
  4. Tarkowski 1991 ↓, s. 25, 39.
  5. Pawlak 1989 ↓, s. 164.
  6. Tarkowski 1991 ↓, s. 40.
  7. Tarkowski 1991 ↓, s. 46-48.
  8. a b Tarkowski 1991 ↓, s. 46.
  9. Tarkowski 1991 ↓, s. 56-58.
  10. Tarkowski 1991 ↓, s. 74-75.
  11. Tarkowski 1991 ↓, s. 100-105.
  12. Tarkowski 1991 ↓, s. 100.
  13. Tarkowski 1991 ↓, s. 106, 118.
  14. Księga Pamiątkowa 1933 ↓, s. 153.
  15. Księga Pamiątkowa 1933 ↓, s. 154, odznaczony Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari, Krzyżem Walecznych i Polową Odznaką Obserwatora.
  16. Księga Pamiątkowa 1933 ↓, s. 222.

BibliografiaEdytuj