Otwórz menu główne

7 Pułk Saperów Wielkopolskich

Ten artykuł dotyczy 7 Pułku i 7 Batalionu Saperów Wielkopolskich. Zobacz też: inne bataliony saperów noszące numer 7.

7 Pułk Saperów Wielkopolskich (7 psap) – oddział saperów Wojska Polskiego w II Rzeczypospolitej.

7 Pułk Saperów Wielkopolskich
7 Batalion Saperów
Ilustracja
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 1921
Rozformowanie 1929
Tradycje
Święto 14 sierpnia[1]
Nadanie sztandaru 1923
Kontynuacja 7 Batalion Saperów (1929-1939)
Dowódcy
Pierwszy mjr Roman Rygiel
Ostatni ppłk Marian Zarzycki
Organizacja
Dyslokacja Poznań
Rodzaj sił zbrojnych wojsko
Rodzaj wojsk saperzy
Jednostki saperskie WP w 1939
Pomnik Saperów w Poznaniu wzniesiony przez 7 psap w 1923
Jubileusz dziesięciolecia 7 psap w Poznaniu - odczytywanie rozkazu dziennego; kwiecień 1929
Jubileusz dziesięciolecia 7 psap w Poznaniu - defilada
Pokazy rozsadzania lodu w 7 bsap w Poznaniu; marzec 1930
Święto 7 bsap w Poznaniu - gen. Oswald Frank przechodzi przed frontem oddziałów; sierpień 1933
Święto 7 bsap w Poznaniu - defilada rezerwistów na ul. Święty Marcin

Batalion (pułk) był jednostką wojskową istniejącą w okresie pokoju i spełniającą zadania mobilizacyjne wobec oddziałów i pododdziałów saperów. Spełniał również zadania organizacyjne i szkoleniowe. Stacjonował w Poznaniu. W 1939, po zmobilizowaniu jednostek przewidzianych planem mobilizacyjnym, został rozwiązany.

Formowanie i zmiany organizacyjneEdytuj

Pułk został sformowany 22 sierpnia 1921 roku z połączenia XIV, XVII i XXV batalionów saperów oraz VII batalionu zapasowego saperów. Oddział stacjonował w garnizonie Poznań, w koszarach pruskiego 29 batalionu pionierów na Wildzie.

W 1929 roku jednostka przeformowana została w 7 batalion saperów i podporządkowana dowódcy 3 Brygady Saperów w Poznaniu. W marcu 1934 roku batalion podporządkowany został dowódcy 2 Brygady Saperów w Krakowie, która w październiku tego roku przemianowana została na 2 Grupę Saperów. W czerwcu 1937 roku batalion wydzielił ze swego składu jedną kompanię saperów, na bazie której sformowany został Ośrodek Sapersko-Pionierski 25 Dywizji Piechoty w Kaliszu.

Mobilizacja 1939Edytuj

7 batalion saperów był jednostką mobilizującą. W 1939 roku zgodnie z planem mobilizacyjnym „W” sformował w mobilizacji alarmowej piętnaście pododdziałów dla Armii „Poznań”:

  • 14 batalion saperów typ IIa dla 14 DP - mjr Henryk Kosicki
  • 17 batalion saperów typ IIb dla 17 DP - kpt. Aleksander Karchesy
  • 47 batalion saperów typ IIb dla armii - kpt. Teofil Jaroszewski
  • pluton mostowy 4 tonowy nr 47
  • Szefostwo Fortyfikacji Typ II "Poznań"
  • Dowództwo Grupy Fortyfikacyjnej Nr 71
  • rezerwowa kompania saperów nr 171
  • rezerwowa kompania saperów nr 172
  • rezerwowa kompania saperów nr 173
  • rezerwowa kompania saperów nr 174 - kpt. rez. Michał Lorkiewicz
  • rezerwowa kompania saperów nr 175
  • pluton parkowy saperów nr 71
  • pluton parkowy saperów nr 72
  • lekka kolumna pontonowa typ I nr 171
  • lekka kolumna pontonowa typ II nr 172

Latem 1939 z tabel mobilizacyjnych baonu wykreślono cztery plutony miotaczy ognia (nr (71-74).

Kadra 7 psap / 7 bsapEdytuj

Dowódcy pułku i batalionu
Zastępcy dowódcy pułku i batalionu
Kwatermistrzowie
  • kpt. sap. Aleksander Filipowski (p.o. 1928)
  • mjr sap. Zenon Lenczewski (XII 1929[10] – VI 1933 → zastępca dowódcy baonu)
  • mjr sap. Roman Szymanowski (1939)
Oficerowie
Lista starszeństwa oficerów 7 Pułku Saperów Wielkopolskich w 1922 roku

Starszeństwo z dniem 1-go czerwca 1919 r.

  • ppłk Laudowicz Mieczysław (16.3.1878)
  • ppłk Śniadowski Władysław (1.6.1876)
  • ppłk Mroczyński Władysław (31.5.1886)
  • ppłk Skotarek Jan (1.6.1883)
  • mjr Małachowski Karol (20 5.1886)
  • mjr Marceli Rewieński
  • mjr Patryk O’Brien de Lacy
  • mjr Gloch Otton (31.5.1890 - 11.07.1923)
  • mjr Rygiel Roman (1.11.1891)
  • mjr Murzynowski Ezechiel Leon (10.4.1883)
  • kpt. Stefan Langner
  • kpt. Ludwik Turulski
  • kpt. Marian Kaufer (25.1.1897)
  • kpt. Mieczysław Józef Wilczewski
  • kpt. Wlekliński Władysław (21.11.1886)
  • kpt. Koniewicz Tadeusz Władysław (21.5.189
  • kpt. Mańka Julian (6.1.1879)
  • kpt. Jaworowski Ryszard (3.4.1896)
  • por. Hurko - Romeyko Stefan (28.8.1899)
  • por. Mendelski Karol (19.2.1897)
  • por. Puciata Kazimierz (29.5.1893)
  • por. Laskowski Franciszek (15.1.1891)
  • por. Wojciechowski Czesław (7.7.1889)
  • por. Sobkowicz Marian (21.3.1890)
  • por. Barczyński Stanisław (12 4.1897)
  • por. Bałachowski Zygmunt (1.8.1894)
  • por. Lewicki Stanisław (9.9.1889)
  • por. Więcek-Lubin Stanisław (9.3.1895)
  • por. Śmielecki Józef Leon (6.2.1886)
  • por. Lipski Józef Wiktor (29.2.1888)
  • por. Cypryszewski Stanisław (30.1.1893)
  • por. Szymański Michał (20.8.1891)
  • por. Lenczowski Jan (19 3.1891)
  • por. Szlanga Alfons (17.2.1897)
  • por. Ratajczak Aleksander (14.12.1881)
  • por. Swida Stanisław (9.11.1892)
  • por. Gawlik Leon (21.2.1893)
    * ppor. Łuczkowski Józef (20.1.1893)
  • ppor. Krawczyk Stanisław (7.11.1893)
  • ppor. Engel Teodor (7.12.1892)
  • ppor. Rzepecki Tadeusz (27.2.1896)

Starszeństwo z dniem 1 -go sierpnia 1920 r.

  • ppor. Bułka Kazimierz (24.2.1897)
  • ppor. Wolski Stefan (23 5.1899)
  • ppor. Kempiners Jerzy (10.1.1897)

Starszeństwo z dniem 1-go marca 1921 r.

  • ppor. Dowgiałło Stanisław (21.8.1897)
  • ppor. Kiełczewski Czesław (25.2.1896)
  • ppor. Manikowski Marian Władysław (15.3.1897)
  • ppor. Dwornik Kazimierz (9.2.1899)

Starszeństwo z dniem 1-go sierpnia 1921 r.

  • ppor. Wojewódzki Antoni (12.6.1900)
  • ppor. Wójcik Jan (16.4.1898)
  • ppor. Chełmoński Henryk (15.7.1893)
  • ppor. Skrobecki Stanisław (7.8.1899)
  • ppor. Wajbel Władysław (12.1.1898)[11]
Organizacja i obsada personalna 7 psap w latach 1923-1924
  • dowódca pułku - płk Artur Włodzimierz Górski
  • zastępca dowódcy pułku – ppłk Witold II Krajewski (1924)
  • adiutant pułku - por. Ludwik Aleksander Turulski
  • starszy lekarz pułku - por. plek. Romuald Grabowski
  • młodszy lekarz pułku - por. plek. Leon Marian Streit
  • oficer kasowy - por. Alfons Władysław Janowski
  • oficer prowiantowy - wakat
  • dowódca XIV batalionu saperów - p.o. kpt. Czesław Pobóg-Prusinowski (1923) i mjr Czesław Zawistowski (1924)
  • dowódca XVII batalionu saperów - p.o. kpt. Władysław Wlekliński
  • dowódca XXV batalionu saperów - kpt./mjr Stefan Langner
  • komendant kadry batalionu sapasowego - p.o. kpt. Julian Mańka
Organizacja i obsada personalna 7 psap w 1928
  • dowódca pułku - płk dypl. Aleksander Henryk Szychowski
  • zastępca dowódcy pułku - mjr Edward Nejberg
  • kwatermistrz - p.o. kpt. Aleksander Filipowski
  • oficer kasowy - por. Alfons Władysław Janowski
  • dowódca XIV batalionu saperów - mjr Tadeusz Józef Kostecki
  • dowódca XVII batalionu saperów - mjr Wojciech Michalak

Obsada personalna w 1939 rokuEdytuj

Ostatnia organizacja pokojowa i obsada personalna batalionu[12][a]

  • dowódca batalionu – ppłk Zarzycki Marian
  • I zastępca dowódcy batalionu – mjr Henryk Kosicki
  • adiutant – por. Zawadzki Medard Lucjan
  • oficer sztabowy ds. wyszkolenia – por. Bylina Leszek
  • lekarz medycyny – kpt. dr Saciuk Jerzy konstanty
  • II zastępca dowódcy (kwatermistrz) – mjr Roman Szymanowski
  • oficer mobilizacyjny – kpt. Kotecki Włodzimierz
  • z-ca oficera mobilizacyjnego – por. Marzec Edward Wincent
  • oficer administracyjno-materiałowy – por. Bórak Cyryl Walenty
  • oficer gospodarczy – kpt. int. Kaźmierczak Józef
  • dowódca kompanii gospodarczej – por. Rydliński Antoni
  • oficer żywnościowy – vacat
  • komendant parku – kpt. Czarnecki Ludwik II
  • zastępca komendanta – por. Urbański Mirosław Józef
  • dowódca plutonu łączności – por. Wołosewicz Zbigniew
  • dowódca plutonu przeciwgazowego – ppor. Bejnarowicz Tadeusz
  • dowódca kompanii szkolnej – kpt. Karchesy Aleksander
  • dowódca plutonu – ppor. Dobrucki Edmund
  • dowódca plutonu – ppor. Fuch Karol Maksymiljan
  • dowódca plutonu – ppor. Murczyński Władysław Józef
  • dowódca plutonu – ppor. Pełz Witold Emanuel
  • dowódca 1 kompanii – por. Zych Zdzisław Jerzy
  • dowódca plutonu – ppor. Gębka Adam
  • dowódca 2 kompanii – por. Urbański Stanisław Wacław
  • dowódca plutonu – ppor. Hein Witold Franciszek Józef
  • dowódca plutonu – ppor. Świerkowski Stanisław
  • dowódca 3 kompanii – por. Eljasiński Stefan August
  • dowódca plutonu – ppor. Trzeciak Leon Aleksander
  • dowódca plutonu – ppor. Pyster Józef
  • dowódca 4 kompanii – kpt. Matuszewski Rafał
  • dowódca plutonu – ppor. rez. pdsc. Wojciechowski Wacław
  • dowódca plutonu – chor. Szymański Jan

Oddelegowani na kurs:

  • por. Bagieński Jerzy
  • por. Rosadowski Wacław
  • por. Timler Tadeusz Józef

Symbole pułkuEdytuj

Sztandar
Osobny artykuł: Polskie sztandary wojskowe.

W niedzielę 10 czerwca 1923 roku, w koszarach na Wildzie, kierownik Ministerstwa Spraw Wojskowych, gen. dyw. Aleksander Osiński wręczył dowódcy pułku chorągiew ufundowaną przez Bractwo Strzeleckie w Poznaniu. Chorągiew wykonana została w warszawskiej firmie Wincentego Wabia-Wabińskiego według wzoru zatwierdzonego dekretem Prezydenta RP z 16 kwietnia 1923 roku[14]. W 1939 roku sztandar prawdopodobnie spalono[15].

 
lewa strona sztandaru 7 psap
 
prawa strona sztandaru 7 psap
Odznaka pamiątkowa

3 lutego 1926 roku Minister Spraw Wojskowych zatwierdził wzór odznaki pamiątkowej 7 psap[16], a 9 października 1928 roku nowy regulamin odznaki[17]. Odznaka o wymiarach 44x44 mm ma kształt krzyża maltańskiego, srebrnego, emaliowanego na biało. W centrum krzyża umieszczony jest czarno-czerwony medalion z numerem „7” z otokiem niebiesko-czarnej emalii. Odznaka jednoczęściowa - oficerska bita w srebrze lub tombaku, emaliowana. Wykonawcą odznaki był Józef Pendowski z Poznania[18].

UwagiEdytuj

  1. Wykaz zawiera obsadę jednostki według stanu bezpośrednio przed rozpoczęciem mobilizacji pierwszych oddziałów Wojska Polskiego w dniu 23 marca 1939, ale już po przeprowadzeniu ostatnich awansów ogłoszonych z datą 19 marca 1939[13].

PrzypisyEdytuj

  1. Dziennik Rozkazów MSWojsk. nr 16 z 19 maja 1927 roku
  2. Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 138 z 29.12.1925 r.
  3. Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 9 z 27.04.1929 r.
  4. "Zarys historii wojennej formacji Polskich 1918 - 1920" 7 Pułk Saperów s. 166
  5. Żołnierz Wielkopolski Nr 16 z 1 sierpnia 1923 r.
  6. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 10 z 8 lutego 1924 roku, s. 53.
  7. a b Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 9 z 26 kwietnia 1928 roku, s. 148.
  8. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 8 z 28 czerwca 1933 roku, s. 128.
  9. a b Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 7 czerwca 1934 roku, s. 166.
  10. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 20 z 23 grudnia 1929 roku, s. 389.
  11. "Lista starszeństwa oficerów zawodowych z 29 maja 1922"
  12. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. 807.
  13. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. VI.
  14. Dziennik Rozkazów M.S.Wojsk. Nr 43 z 13.11.1923 r., poz. 555.
  15. Satora 1990 ↓, s. 357.
  16. Dziennik Rozkazów M.S.Wojsk. Nr 3 z 3.02.1926 r., poz. 24.
  17. Dziennik Rozkazów M.S.Wojsk. Nr 27 z 9.10.1928 r., poz. 307.
  18. Sawicki i Wielechowski 2007 ↓, s. 355.

BibliografiaEdytuj

  • Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2019-02-09].
  • Album dziesięciolecia Okręgu Korpusu Nr VII, Poznań 1932
  • Piotr Stawecki, Wojsko Marszałka Józefa Piłsudskiego 12 V 1926 - 12 V 1935, Oficyna Wydawnicza "Rytm", Warszawa 2004, ​ISBN 83-7399-078-X​, s. 174-178.
  • Eugeniusz Kozłowski, Wojsko Polskie 1936-1939. Próby modernizacji i rozbudowy, Wydawnictwo MON, Warszawa 1964, wyd. I, s. 189.
  • 7 Pułk Saperów Wielkopolskich, Żołnierz wielkopolski z ilustracjami, Nr 10-11, Poznań 11 czerwca 1923
  • Witold Mańkowski: Zarys historii wojennej 7-go Pułku Saperów Wielkopolskich. Warszawa: Główna Drukarnia Wojskowa, 1934, seria: Zarys historii wojennej formacji polskich 1918–1920.
  • Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Rocznik oficerski 1939. Stan na dzień 23 marca 1939. T. 29. Kraków: Fundacja Centrum Dokumentacji Czynu Niepodległościowego. Biblioteka Jagiellońska, 2006. ISBN 83-7188-899-6.
  • Zdzisław Sawicki, Adam Wielechowski: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945: Katalog Zbioru Falerystycznego: Wojsko Polskie 1918-1939: Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie. Warszawa: Pantera Books, 2007. ISBN 83-204-3299-5.
  • Spis byłych oddziałów Wojska Polskiego, Przegląd Historyczno-Wojskowy Nr 2 (183), Warszawa 2000.
  • Włodzimierz Becker, Franciszek Idkowiak, Wojska inżynieryjno-saperskie na terenie wielkopolski 1918-1939, Poznań 2011.
  • Piotr Zarzycki: Plan mobilizacyjny "W" : wykaz oddziałów mobilizowanych na wypadek wojny. Pruszków: Ajaks, 1995. ISBN 83-85621-87-3.
  • Kazimierz Satora: Opowieści wrześniowych sztandarów. Warszawa: Instytut Wydawniczy Pax, 1990. ISBN 83-211-1104-1.