Otwórz menu główne

81 Samodzielna Kompania Czołgów Rozpoznawczych

81 Samodzielna Kompania Czołgów Rozpoznawczychpancerny pododdział rozpoznawczy Wojska Polskiego II Rzeczypospolitej.

81 Samodzielna Kompania Czołgów Rozpoznawczych
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 1939
Tradycje
Rodowód Sformowana przez 8 Batalion Pancerny
Dowódcy
Pierwszy kpt. Feliks Polkowski
Działania zbrojne
kampania wrześniowa
Organizacja
Rodzaj sił zbrojnych Wojska lądowe
Rodzaj wojsk Bronie pancerne
Podległość Armia „Pomorze”
Kompania walczyła w składzie 15 DP
czołg TK-3- czołg podstawowy kompanii
Znaki taktyczne malowane na czołgach lekkich i rozpoznawczych[a]

Kompania nie występowała w pokojowej organizacji wojska. Została sformowana w sierpniu 1939 roku w Bydgoszczy w grupie jednostek oznaczonych kolorem niebieskim[1] z przeznaczeniem dla 15 Dywizji Piechoty[2]. Jednostką mobilizującą był 8 batalion pancerny[3].

Na wyposażeniu posiadała 13 czołgów rozpoznawczych TK-3.

Działania zbrojneEdytuj

 
Motocykl Sokół 1000

Kompania, początkowo przydzielona do 15 Dywizji Piechoty, rozkazem dowódcy Armii „Pomorze” podporządkowana została Grupie Operacyjnej „Wschód”. Wieczorem 1 września wykonała marsz z Bydgoszczy do Wąbrzeźna i zajęła rejon wyjściowy do działań w lesie Jarantowice. Tam pozostawała do 3 września w gotowości do wykonywania kontrataków na korzyść 16 Dywizji Piechoty lub Oddziału Wydzielonego „Jabłonowo”[4].

3 września rano tankietki kompanii prowadziły rozpoznanie na rzecz OW „Jabłonowo”, a później wzięły udział w kontrataku 67 pułku piechoty na oddziały niemieckiej 228 DP. W ataku tym kompania poniosła ciężkie straty, na 12 tankietek biorących udział w ataku 8 zostało zniszczonych lub uszkodzonych. Jednak kontratak uzyskał częściowe powodzenie bowiem w okolicach wsi Zakrzewo kompania odcięła drogę odwrotu Niemcom, przypierając ich do jeziora Mełno.

4 września, w ramach odwrotu Armii Pomorze, kompania przejechała do lasu Wronie i tam stacjonowała przez cały dzień. 6 września kompania, wyprzedzając jednostki 4 Dywizji Piechoty wycofywanej przez Toruń na lewy brzeg Wisły, stanęła w lesie na północ od Solca Kujawskiego.

7 września kompania podporządkowana 4 Dywizji Piechoty, prowadziła rozpoznanie kierunku na Koło, a następnego dnia rano wraz z kawalerią dywizyjną ubezpieczała pod Kowalem przemarsz oddziałów, patrolując kierunki na miejscowości Lubień i Chodcza.

W nocy z 9 na 10 września kompania weszła w bezpośrednie podporządkowanie dowódcy Grupy Operacyjnej „Wschód”, a w następnym dniu dowódcy Armii „Pomorze”. Kompania przegrupowała się do m.p. dowództwa armii, do dworu Czerniew.

16 września kompania w ramach zgrupowania pancernego kpt. Szczepankowskiego (wozy kompanii czołgów rozpoznawczych nr 71, 81 i 82) wspierała bój 18 pułku piechoty 26 DP o las majątku Braki w rejonie Sochaczewa. Tankietki obeszły lewe skrzydło niemieckiego 74 pułku piechoty i przeniknęły na jego tyły. Pozbawione wsparcia piechoty i artylerii, poniosły jednak znaczne straty i wycofały się do wsi Karnków.

17 września resztki zgrupowania pancernego wspierały obronę 26 DP zaatakowanej przez wozy bojowe 1 pcz 1 DPanc, ponosząc przy tym dalsze straty w ludziach i sprzęcie.

18 września, nie mogąc pokonać dojazdów do przepraw na Bzurze, zatarasowanych wozami konnymi kolumn taborowych, kompania straciła resztę swojego sprzętu, a jej żołnierze dołączyli do 18 pułku piechoty 26 DP i wraz z nim dostali się do niewoli.

Obsada personalnaEdytuj

Obsada w dniu 1 września 1939 roku:[5]

  • dowódca kompanii – kpt. Feliks Polkowski
  • dowódca 1 plutonu – por. Tadeusz Klar
  • dowódca 2 plutonu - ppor. Wacław Sławiński
  • dowódca plutonu techniczno-gospodarczego – ppor. rez. Eugeniusz Widuchowski

Skład kompaniiEdytuj

Poczet dowódcy

  • gońcy motocyklowi
  • drużyna łączności
    • patrole:
radiotelegraficzny
łączności z lotnictwem
  • sekcja pionierów

Razem w dowództwie

1 oficer, 7 podoficerów, 21 szeregowców;
1 czołg, 1 samochód osobowo-terenowy, 2 samochody z radiostacjami N.2, furgonetka, 4 motocykle.

2 x pluton czołgów

1 oficer, 7 podoficerów, 7 szeregowców
6 czołgów, 1 motocykl, przyczepa towarzysząca

pluton techniczno-gospodarczy

  • drużyna techniczna
  • drużyna gospodarcza
  • załogi zapasowe
  • tabor

Razem w plutonie

1 oficer, 13 podoficerów, 18 szeregowców
5 samochodów ciężarowych, samochód-warsztat, cysterna, 1 motocykl, transporter czołgów, 2 przyczepy na paliwo, kuchnia polowa

UwagiEdytuj

  1. 1 - czołg dowódcy kompanii; 2 - czołg dowódcy 1 plutonu; 3 - czołg dowódcy 2 plutonu; 4 - czołg dowódcy 3 plutonu; 5 - czołgi z 1 plutonu; 6 - czołgi z 2 plutonu; 7 - czołgi z 3 plutonu

PrzypisyEdytuj

BibliografiaEdytuj

  • Krzysztof M. Gaj: Polska broń pancerna w 1939 roku - organizacja wojenna i pokojowa jednostek. Oświęcim: NapoleonV, 2014. ISBN 978-83-7889-122-2.
  • Adam Jońca: Wrzesień 1939: pojazdy Wojska Polskiego: barwa i broń. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, 1990.
  • Rajmund Szubański: Polska broń pancerna 1939. Warszawa: Bellona, 2011. ISBN 978-83-11-12106-5.
  • Jan Tarczyński, Krzysztof Barbarski, Adam Jońca: Pojazdy w Wojsku Polskim = Polish Army vehicles: 1918-1939. Pruszków: Oficyna Wydawnicza "Ajaks"; Londyn: Komisja Historyczna b. Sztabu Głównego PSZ, 1995. ISBN 83-85621-57-1.
  • Marian Żebrowski: Zarys historii polskiej broni pancernej 1918 - 1947. Londyn: Zarząd Zrzeszenia Kół Oddziałowych Broni Pancernych, 1971.