Otwórz menu główne

8 Dywizjon Artylerii Przeciwlotniczej (II RP)

8 Dywizjon Artylerii Przeciwlotniczej (8 daplot) - pododdział artylerii przeciwlotniczej Wojska Polskiego II RP.

8 Dywizjon Artylerii Przeciwlotniczej
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 1926
Rozformowanie 1939
Tradycje
Nadanie sztandaru 1938
Organizacja
Dyslokacja garnizon Toruń
Rodzaj sił zbrojnych wojsko
Rodzaj wojsk artyleria
Artyleria przeciwlotnicza WP przed wybuchem II wś

Dywizjon stacjonował w garnizonie Toruń[1]. W 1939 roku w organizacji pokojowej dyonu występowały trzy baterie motorowe i jedna bateria półstała artylerii przeciwlotniczej. Wszystkie baterie były uzbrojone w 40 mm armaty przeciwlotnicze wz. 1936 i 1938 [2].

Spis treści

MobilizacjaEdytuj

Dyon był jednostką mobilizującą. W dniach 24-25 sierpnia 1939 roku, w Toruniu, zgodnie z planem mobilizacyjnym „W” dyon sformował dziewięć pododdziałów artylerii przeciwlotniczej dla wielkich jednostek piechoty i kawalerii Armii „Pomorze”:

  • bateria motorowa artylerii plot. 40 mm typ A nr 4 dla 4 DP
  • bateria motorowa artylerii plot. 40 mm Typ A nr 15 dla 15 DP
  • bateria motorowa artylerii plot. 40 mm typ A nr 16 dla 16 DP
  • bateria motorowa artylerii plot. 40 mm typ B nr 91 dla Pomorskiej BK
  • pluton półstały artylerii plot. 40 mm nr 801
  • pluton półstały artylerii plot. 40 mm nr 802
  • pluton półstały artylerii plot. 40 mm nr 803
  • pluton półstały artylerii plot. 40 mm nr 804
  • pluton półstały artylerii plot. 40 mm nr 805[3][a].

Po zakończeniu mobilizacji dyon został rozformowany. Dowódca dyonu, mjr Marian Bieniak otrzymał przydział mobilizacyjny do Dowództwa Lotnictwa i OPL Armii „Pomorze” na stanowisko referenta OPL.

Żołnierze dywizjonuEdytuj

Dowódcy dywizjonu
mjr / ppłk art. Kazimierz II Baran VII 1926[6] – IV 1936
mjr art. Marian Bieniak IV 1936 – VIII 1939
Obsada personalna samodzielnego dywizjonu artylerii przeciwlotniczej nr 8
w lipcu 1926 roku[7] w 1928 roku[8]
dowódca dywizjonu mjr art. Kazimierz II Baran mjr art. Kazimierz II Baran
adiutant por. art. Józef II Zieliński por. art. Józef II Zieliński
dowódca 1 baterii por. art. Piotr Łukaszewicz kpt. art. Piotr Łukaszewicz
oficer młodszy 1 baterii por. art. Leon Furmanowicz por. art. Leon Furmanowicz
dowódca 2 baterii kpt. / mjr art. Edmund Bartkowski (do VI 1927[9])
oficer młodszy 2 baterii por. art. Mieczysław Zylber
dowódca plutonu technicznego por. art. Józef Frydrychowski
zastępca dowódcy plutonu technicznego por. art. Ignacy Dziubiński por. art. Ignacy Dziubiński[b]
- - por. art. Wacław Jasiuk
- - por. art. Jerzy Brzeziński
- - ppor. art. Wacław Martynowski[10]
Obsada personalna w marcu 1939 roku[1][c] przydziały mobilizacyjne we wrześniu 1939 roku
dowódca dyonu mjr art. Marian Bieniak referent OPL w Dowództwie Lotnictwa i OPL Armii „Pomorze”
zastępca dowódcy dywizjonu kpt. Leon Furmanowicz dowódca baterii motorowej artylerii plot. 40 mm typ A nr 4
adiutant por. Aleksander Józef Buława-Gabryszewski[d]
pomocnik dowódcy ds. gospodarczych kpt. Czesław Kazimierczuk[e]
oficer mobilizacyjny kpt. Stefan Józef Makowski dowódca oddziału nadwyżek → OZ Art. Plot. Nr 1 w Warszawie
oficer techniczny kpt. Julian Franciszek Wojtusiak dowódca baterii motorowej artylerii plot. 40 mm typ A nr 16
oficer administracyjno-materiałowy por. Czesław Witold Rylski[f]
oficer żywnościowy por. Władysław Jagodziński
dowódca plutonu łączności por. Franciszek Pitkiewicz dowódca plutonu półstałego artylerii plot. 40 mm nr 802
dowódca 1 baterii kpt. Władysław Julian Staszewski
dowódca plutonu ppor. Bogdan Michał Bagiński-Ślepowron dowódca plutonu półstałego artylerii plot. 40 mm nr 801
dowódca 2 baterii por. Tomasz Neugebauer dowódca baterii motorowej artylerii plot. 40 mm typ A nr 15
dowódca plutonu ppor. Edmund Olejarczuk oficer zwiadowczy baterii motorowej artylerii plot. 40 mm typ A nr 4
dowódca 3 baterii por. Tadeusz Stanisław Kupczyński dowódca plutonu półstałego artylerii plot. 40 mm nr 803
dowódca plutonu ppor. Mieczysław Ejsymont oficer zwiadowczy baterii motorowej artylerii plot. 40 mm typ A nr 16
dowódca plutonu ppor. Kazimierz Jan Widerski oficer zwiadowczy baterii motorowej artylerii plot. 40 mm typ A nr 15
dowódca 4 baterii por. Ryszard Leon Degórski dowódca baterii motorowej artylerii plot. 40 mm typ B nr 91
dowódca plutonu ppor. Stanisław Jasiński dowódca plutonu półstałego artylerii plot. 40 mm nr 805

Symbole dywizjonuEdytuj

Sztandar

5 maja 1938 roku Minister Spraw Wojskowych zatwierdził wzór sztandaru 8 daplot [15].
19 czerwca 1938 roku na lotnisku w Toruniu Marszałek Polski Edward Śmigły-Rydz wręczył dowódcy dywizjonu sztandar[16].

Odznaka pamiątkowa

13 sierpnia 1932 roku Minister Spraw Wojskowych zatwierdził wzór i regulamin odznaki pamiątkowej artylerii przeciwlotniczej.

UwagiEdytuj

  1. Kazimierz Sławiński podał, że plutony nr 801 i 802 zostały zmobilizowane przez 4 Pułk Lotniczy, gdy faktycznie były to plutony nr 881 i 882[4][5]
  2. kpt. art. Ignacy Dziubiński w 1936 roku został przeniesiony do 2 Morskiego Dywizjonu Artylerii Przeciwlotniczej
  3. Wykaz zawiera obsadę jednostki według stanu bezpośrednio przed rozpoczęciem mobilizacji pierwszych oddziałów Wojska Polskiego w dniu 23 marca 1939, ale już po przeprowadzeniu ostatnich awansów ogłoszonych z datą 19 marca 1939[11]
  4. Aleksander Józef Buława-Gabryszewski urodził się 19 marca 1913 roku w Jaśle, w rodzinie Włodzimierza i Stefanii z Hubczeńków. 4 sierpnia 1934 roku został mianowany podporucznikiem ze starszeństwem z 15 sierpnia 1934 roku i 9. lokatą w korpusie oficerów artylerii. Po promocji został przydzielony do 2 Pułku Artylerii Ciężkiej w Chełmie. W latach 1937-1939 był oddelegowany z wojska na studia na Politechnice Warszawskiej. Wiosną 1940 został zamordowany w Katyniu. 5 października 2007 roku został pośmiertnie mianowany kapitanem[12]
  5. Czesław Kazimierczuk urodził się 27 kwietnia 1896 roku w Łomży, w rodzinie Antoniego i Aleksandry z Saciłowskich. Na stopień kapitana został mianowany ze starszeństwem z 19 marca 1937 roku. Wiosną 1940 został zamordowany w Katyniu. 5 października 2007 roku został pośmiertnie mianowany majorem[13]
  6. Czesław Witold Rylski urodzony 26 marca 1912 roku w Suwałkach, w rodzinie Edmunda i Racheli z Mystkowskich. 4 sierpnia 1934 roku został mianowany podporucznikiem ze starszeństwem z 15 sierpnia 1934 roku i 138. lokatą w korpusie oficerów artylerii. Po promocji został przydzielony do 22 Pułku Artylerii Lekkiej w Przemyślu. Na stopień porucznika został mianowany ze starszeństwem z 19 marca 1939 roku. Wiosną 1940 został zamordowany w Katyniu. 5 października 2007 roku został pośmiertnie mianowany kapitanem[14]

PrzypisyEdytuj

  1. a b Rocznik oficerski 1939 ↓, s. 771.
  2. Polska artyleria przeciwlotnicza w wojnie obronnej 1939 r. ... s. 174.
  3. Rybka i Stepan 2010 ↓, s. 374.
  4. Sławiński 1983 ↓, s. 77.
  5. Rybka i Stepan 2010 ↓, s. 460-461.
  6. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 27 z 14 lipca 1926 roku, s. 214.
  7. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 27 z 14 lipca 1926 roku, s. 214-216.
  8. Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 416.
  9. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 17 z 25 czerwca 1927 roku, s. 185.
  10. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 8 z 28 czerwca 1933 roku, s. 136, przeniesiony do Morskiego Dywizjonu Artylerii Przeciwlotniczej.
  11. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. VI.
  12. Księga Cmentarna Katynia 2000 ↓, s. 148.
  13. Księga Cmentarna Katynia 2000 ↓, s. 258.
  14. Księga Cmentarna Katynia 2000 ↓, s. 544.
  15. Dodatek Tajny Nr 6 do Dziennika Rozkazów M.S.Wojsk. z 05.05.1938 r. Nr 6, poz. 70.
  16. Satora 1990 ↓, s. 344.

BibliografiaEdytuj

  • Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2018-03-22].
  • Rocznik Oficerski 1928. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1928.
  • Jan Kiński, Helena Malanowska, Urszula Olech, Wacław Ryżewski, Janina Snitko-Rzeszut, Teresa Żach: Katyń. Księga Cmentarna Polskiego Cmentarza Wojennego. Marek Tarczyński (red.). Warszawa: Oficyna Wydawnicza RYTM, 2000. ISBN 83-905590-7-2.
  • Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Najlepsza broń. Plan mobilizacyjny „W” i jego ewolucja. Warszawa: Oficyna Wydawnicza „Adiutor”, 2010. ISBN 978-83-86100-83-5.
  • Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Rocznik oficerski 1939. Stan na dzień 23 marca 1939. T. 29. Kraków: Fundacja Centrum Dokumentacji Czynu Niepodległościowego. Biblioteka Jagiellońska, 2006. ISBN 83-7188-899-6.
  • Kazimierz Satora: Opowieści wrześniowych sztandarów. Warszawa: Instytut Wydawniczy „Pax”, 1990. ISBN 83-211-1104-1.
  • Zdzisław Sawicki, Adam Wielechowski: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945: Katalog Zbioru Falerystycznego: Wojsko Polskie 1918-1939: Polskie Siły Zbrojne Na Zachodzie. Warszawa: Pantera Books, 2007. ISBN 83-204-3299-5.
  • Polska artyleria przeciwlotnicza w wojnie obronnej 1939 r. Sprawozdanie dowódcy Obrony Przeciwlotniczej Kraju, płk dypl. Włodzimierza Juliusza Ludwiga z działalności w czasie wojny, opracowanie Mieczysław Lipiński i Zbigniew Moszumański, Przegląd Historyczno-Wojskowy Nr 4 (204), Warszawa 2004 r.
  • Piotr Zarzycki, Plan mobilizacyjny "W". Wykaz oddziałów mobilizowanych na wypadek wojny, Oficyna Wydawnicza "Ajaks" i Zarząd XII Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, Pruszków 1995, ​ISBN 83-85621-87-3
  • Kazimierz Sławiński: Lotnisko toruńskie 1920-1945. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, 1983, seria: Biblioteczka Skrzydlatej Polski. ISBN 83-206-0378-1.