Otwórz menu główne

8 eskadra wywiadowczapododdział lotnictwa rozpoznawczego Wojska Polskiego początków II Rzeczypospolitej.

8 Eskadra Wywiadowcza
Ilustracja
Albatros D.II jeden z pierwszych samolotów eskadry
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 16 stycznia 1919
Rozformowanie 1925 (przemianowanie)
Tradycje
Rodowód 1 eskadra łącznikowa
Kontynuacja 23 eskadra lotnicza
54 eskadra liniowa
51 eskadra liniowa
51 eskadra rozpoznawcza
Dowódcy
Pierwszy ppor. pil. Zygmunt Herget
Ostatni kpt. obs. Wiktor Zawadzki
Organizacja
Rodzaj wojsk lotnictwo
Podległość I Grupa Lotnicza
1 pułk lotniczy
2 pułk lotniczy

Sformowana w styczniu 1919 jako 1 eskadra łącznikowa. W marcu tego roku przeformowana w 8 eskadrę wywiadowczą. Wzięła udział w wojnie polsko-bolszewickiej początkowo w składzie Grupy Poleskiej, a następnie walczyła na Wileńszczyźnie, pod Warszawą i Lubelszczyźnie. Zreorganizowana po wojnie, weszła początkowo w skład 1. a następnie 2 pułku lotniczego. W 1925 przemianowana na 23 eskadrę lotniczą.

Spis treści

Formowanie, zmiany organizacyjne i walkiEdytuj

Ze względu na konieczność utrzymania przez Naczelne Dowództwo Wojska Polskiego stałego kontaktu na całym obszarze kraju, w ramach rozbudowy sił lotniczych, zdecydowano się na zorganizowanie eskadry łącznikowej. 16 stycznia 1919 w Warszawie sformowano 1 eskadrę łącznikową[1]. 8 marca 1919 przyjęła nazwę 8 eskadry wywiadowczej[1] i weszła w skład I Grupy Lotniczej. W składzie eskadry znajdowały się tylko cztery samoloty (dwa Hannover Roland CL.II, dwa Albatros D.II). Inne źródła mówią o dwóch Albatrosach C.XII, i po 1 samolocie Albatros C.III i Rumpler C.I[1]. Formowanie eskadry zakończono 7 kwietnia 1919. Mimo niepełnego składu etatowego (6 statków) eskadrę skierowano na front na Polesie. W kwietniu 1919 eskadra rozlokowała się w Brześciu nad Bugiem wchodząc w skład wojsk gen. Antoniego Listowskiego - Grupa Poleska. Pierwsze bojowe zadanie wykonali ppor. obs. Wiktor Szandorowski i ppor.pil. Kazimierz Jesionowski atakując bombami statki Armii Czerwonej na rzece Pina. W czerwcu eskadra przeniosła się na lotnisko Brodnica koło Pińska[1].

W sierpniu 1919 otrzymała zakupionych 6 samolotów Halberstadt CL.II., a 20 września stacjonowała w Kożangródku.

Jesienią 1919 eskadra została przeniesiona do Wilna, na lotnisku Porubanek. Jednostka współpracowała początkowo z grupą wojsk gen. Gustawa Zygadłowicza, a następnie ze sztabem 7 Armii[2].

Wytężona działalność w rejonie Wileńszczyzny doprowadziła do zużycia większości posiadanych samolotów. Eskadra opuściła Porubanki i przesunięcia się w rejon Lidy, a następnie Wołkowyska. 9 sierpnia 1920 eskadra przybyła do Warszawy w celu dokonania uzupełnień. 13 sierpnia 1920 w Warszawie była wyposażona jedynie w 2 samoloty wywiadowcze produkcji niemieckiej. Uzupełniona dwoma starymi samolotami typu Ifl, eskadra rozpoczęła działania na odcinku MałkiniaTłuszcz, a następnie w rejonie Radzymina. W końcu sierpnia eskadra otrzymała 6 samolotów Halberstadt. W tym czasie operowała z lotniska w Lublinie i Chełmie na korzyść 3 i 6 Armii. Z Chełma eskadra została przesunięta do Łucka i Korca, gdzie wspierała Korpus Kawalerii płk. Juliusza Rommla. Rozejm w 1920 zastał eskadrę w Korcu[2]. Ogółem eskadra wykonała 171 lotów bojowych w czasie 401 godzin[2].

Eskadra w okresie pokojuEdytuj

Na mocy rozkazu z 18 stycznia 1921 roku 8 eskadra połączona została z 11 zachowując dotychczasową nazwę - 8 eskadra wywiadowcza w Lidzie[2]. W maju 1921 roku 8 eskadra wywiadowcza wchodziła w skład IV dywizjonu wywiadowczego 1 pułku lotniczego w Warszawie. Wydzielona w maju 1921(?) z 1 pułku lotniczego 8 eskadra wywiadowcza podporządkowana dowódcy 2 pułku lotniczego[3]. W sierpniu 1922 (?) 8 eskadra przybyła do Krakowa[2]. W eskadrze brak było samolotów i personelu latającego. W drugiej połowie 1923 fabryka płatowców w Lublinie rozpoczęła dostawy samolotów Ansaldo 300 produkowanych na włoskiej licencji. Ten typ samolotów charakteryzował się słabą jakością wykonania i był przyczyną licznych wypadków. Od 1924 załogi eskadry brały udział w szkole ognia artylerii w rejonie Nowego Targu. Były to początki współpracy lotnictwa z wojskami lądowymi[4].

Wiosną 1925 nastąpiła kolejna reorganizacja w lotnictwie wojskowym. W 2 pułku lotniczym podjęto formowanie II dywizjonu lotniczego, a 8 eskadrę przemianowano na 23 eskadrę lotniczą[5].

W maju 1928 jednostka podporządkowana została dowódcy nowo powstałego 5 pułku lotniczego[3], przebazowana z lotniska rakowickiego w Krakowie na lotnisko w Lidzie i przemianowana na 54 eskadrę liniową. W 1933 pododdział przemianowany został na 51 eskadrę liniową. Jesienią tego roku, wraz z 53 eskadrą towarzyszącą, jednostka przeniesiona została do Wilna na lotnisko Porubanek i włączona w skład detaszowanego dywizjonu lotniczego. We wrześniu 1937 pododdział dyslokowany został ponownie do Lidy. W sierpniu 1939, po przeprowadzeniu mobilizacji alarmowej, jednostka przemianowana została na 51 eskadrę rozpoznawczą.

Personel eskadryEdytuj

Dowódcy eskadry[6]
  • ppor. pil. Zygmunt Herget (16 I - VII 1919)
  • ppor. Karol Chlupka (VII - IX 1919)
  • rtm. Piotr Niżewski (IX 1919 - VIII 1920)
  • por. August Menczak (VIII 1920 - VIII 1922}
  • kpt. obs. Edward Karaś (17 VIII 1922 - 24 V 1923)
  • kpt. obs. Wiktor Zawadzki (24 V 1923 - )
Inni żołnierze
Schemat zmian organizacyjnych eskadry
Nazwy jednostki i daty sformowania, przeformowań, rozformowania i podporządkowanie
I 1919 1 eskadra łącznikowa III 1919 8 eskadra wywiadowcza I 1921 8 eskadra wywiadowcza 1925 23 eskadra lotnicza VII 1928 54 eskadra liniowa VII 1933 51 eskadra liniowa VIII 1939 51 eskadra rozpoznawcza IX 1939
I Grupa Lotnicza 1 pułk lotniczy 2 pułk lotniczy 5 pułk lotniczy SGO „Narew”

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d Pawlak 1989 ↓, s. 179.
  2. a b c d e Pawlak 1989 ↓, s. 180.
  3. a b Brummer i Zawadzki 2000 ↓, s. 86.
  4. Pawlak 1989 ↓, s. 180-181.
  5. Pawlak 1989 ↓, s. 181.
  6. Pawlak 1989 ↓, s. 179-181.

BibliografiaEdytuj

  • Wiktor Brummer, Wacław Zawadzki. Spis byłych oddziałów Wojska Polskiego. „Przegląd Historyczno-Wojskowy”. 2 (183), 2000. Warszawa: Dom Wydawniczy Bellona. ISSN 1640-6281. 
  • Izydor Koliński: Regularne jednostki ludowego Wojska Polskiego (lotnictwo). Formowanie, działania bojowe, organizacja i uzbrojenie, metryki jednostek lotniczych. Krótki informator historyczny o Wojsku Polskim w latach II wojny światowej. Cz. 9. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1978.
  • Jerzy Pawlak: Polskie eskadry w latach 1918-1939. Warszawa: Wydawnictwo Komunikacji i Łączności, 1989. ISBN 83-206-0760-4.
  • Jerzy Pawlak: Polskie eskadry w wojnie obronnej 1939. Warszawa: Wydawnictwo Komunikacji i Łączności, 1982. ISBN 83-206-0281-5.
  • 2 pułk lotniczy 1919-1929. Kraków: Drukarnia Polska Franciszka Zemanka, 1929.