Otwórz menu główne

8 Regiment Pieszy Domu Radziwiłłów

Ten artykuł dotyczy 8 Regimentu Pieszego Domu Radziwiłłów. Zobacz też: 8 Pułk Piechoty.

8 Regiment Pieszy Domu Radziwiłłówoddział piechoty armii Wielkiego Księstwa Litewskiego wojska I Rzeczypospolitej.

8 Regiment Pieszy
Domu Radziwiłłów
Historia
Państwo  I Rzeczpospolita
Dowódcy
Ostatni Karol Stanisław Radziwiłł
Działania zbrojne
Wojna w obronie Konstytucji 3 maja
Powstanie kościuszkowskie
Organizacja
Dyslokacja Stanowiska[1]:
Nieśwież
Czarnobyl (1791)
Nieśwież (1792)
Płońsk
Stwołowicze (1793)

Formowanie i zmiany organizacyjneEdytuj

Uchwałą sejmową z 7 września 1789 roku powołano regiment pieszy 8 im. Domu Radziwiłłów[2]. Uchwała zabezpieczała nazwę regimentu dla Radziwiłłów, bezpłatne szefostwo z rangą generała lejtnanta dla wojewody wileńskiego Karola Radziwiłła i lokację na czas pokoju w województwie nowogródzkim[2]. Sformowano go w terminie do 1 marca 1790 roku[1] na bazie żołnierzy milicji radziwiłłowskiej, na co dzień stacjonującej w Nieświeżu. Kilku młodszych oficerów przyszło z Gwardii Pieszej Koronnej[2].

 
Gdy JW. Karolxiążę Radziwiłł woiewoda Wileński wielkie poprzedników swoich w oyczyźnie naśladuiąc dzieła, a z swoyey znaiomey dla dobra powszechnego nieodstępney gorliwości ofiarnie swoim kosztem wystawić regiment ieden piechoty w zupełnym komplecie i porządku, stosownie we wszystkim do prawa o kommissyi woyskowej, i do etatu woyska na teraźnieyszym seymie ustanowionego, i takowy regiment, na dzień pierwszy miesiąca Marca, w roku przyszłym tysięcznym, siedemsetnym dziewięćdziesiątym, zupełnie skompletować z umundurowaniem, bronią, i wszelkimi polowymi rekwizytami, obowiązuie się, a nadto do każdego batalionu w tym regimencie po dwie armaty polowe spiżowe ofiarnie; przeto My Król, za powszechną skonfederowanych stanów zgodą, tę ofiarę z wdzięcznością przyimuiąc, aby rzeczony regiment w komput woyska Litewskiego był zaraz zapisany, mieć chcemy[2].

Władze Konfederacji Generalnej Wielkiego Księstwa Litewskiego (targowickiej) jeszcze w marcu 1793 r. chciały skompletować regiment, oceniając wówczas, że do pełnego etatu brakowało 629 „głów”[3]. Po drugim rozbiorze Rzeczypospolitej regiment został zajęty przez Rosję, a znaczna część żołnierzy została wcielona do wojska rosyjskiego, bądź rozpuszczona. W maju 1793 roku Komisja Wojskowa Wielkiego Księstwa Litewskiego w tabeli płacy trzymiesięcznej za okres od 1 czerwca do 1 września 1793 roku przewidywała identyczną kwotę dla 8 regimentu jak dla pełnego stanu. Dopiero w czerwcu, skorygowano ją do ilości 100 ludzi. Wydaje się, że ówczesne władze wojskowe nie były zdecydowane co do zupełnego rozwiązania regimentu. Raporty z lipca 1793 roku przewidywały etat 752 ludzi (faktycznie było ich 71). Natomiast raport z 15 lutego 1794 roku ustalał etat regimentu na 798 ludzi (faktycznie 97). Nie jest więc pewne czy faktycznie jednostkę zdążono rozwiązać[3]. Gembarzewski ujmuje to tak: rozwiązany w styczniu 1794, wznowiony w kwietniu 1794[1].

Machynia, Rakutis i Srzednicki podsumowują w ten sposób: Składał się z 2 batalionów po 4 kompanie (pozostałe 8 regimentów piechoty litewskiej miało tylko po jednym batalionie). Stan oddziału w 1792 roku, do czasu przejęcia wojska litewskiego przez konfederację targowicką, wynosił etatowo 1440 żołnierzy, a praktycznie 710[4]. W kwietniu 1794 roku regiment był już formalnie rozwiązany, ale jego stan faktyczny wynosił 97 żołnierzy[5].

Barwa regimentuEdytuj

  • Podczas insurekcji kościuszkowskiej regiment nosił wyłogi pąsowe, guziki srebrne[6].

Żołnierze regimentuEdytuj

Regimentem dowodził zazwyczaj pułkownik. Stanowisko szefa regimentu, związane z wielkimi poborami, było najczęściej uważane za synekurę. Szefowie posiadali prawo fortragowania (przedstawiania do awansu) oficerów[7].

Kompletna obsada oficerska liczyła 38 osób. Byli to, poza szefem i regimentsfelczerem, pułkownik, podpułkownik, dwóch majorów, trzech kapitanów z kompanią, trzech kapitanów sztabowych, regimentskwatermistrz, audytor, ośmiu poruczników, dziewięciu podporuczników (w tym adiutanci), dziewięciu chorążych (w tym adiutanci)[3].

Szefowie[1]:

 
Herb Trąby Radziwiłłów

Pułkownicy[1]:

Walki regimentuEdytuj

8 Regiment Pieszy Domu Radziwiłłów uczestniczył w 1792 w VII wojnie polsko-rosyjskiej toczonej w obronie Konstytucji 3 Maja. Stan osobowy: 1295 ludzi.

Bitwy i potyczki[1]:

PrzypisyEdytuj

BibliografiaEdytuj