Antenowa Instalacja Zbiorcza – system dystrybucji sygnału radia i telewizji w budynkach, gdzie używanych jest wiele odbiorników. Rozpowszechniony jest w szczególności w blokach mieszkalnych i budynkach użyteczności publicznej.

HistoriaEdytuj

 
Las anten, Węgry 1966

Rozwój techniki sprawił, że ciągle rosła ilość odbiorników radiowych i telewizyjnych. W celu zapewnienia prawidłowego odbioru w warunkach miejskich, konieczne jest zamontowanie anteny na znacznej wysokości z dala od źródeł zakłóceń radioelektrycznych. Zauważono, że taka ilość anten zamontowanych anten szybko przerosłaby możliwości wykorzystania powierzchni dachów, a las anten wywierałby negatywny wpływ na estetykę miast. Dlatego już w latach '60 powstawały pierwsze instalacje zbiorcze oraz przepisy dążące do ujednolicenia i obowiązku stosowania instalacji zbiorczych w budynkach wielorodzinnych i użyteczności publicznej[1].

Wraz z rozwojem telewizji satelitarnej, wzrosła ilość anten telewizji satelitarnej montowanych na elewacji budynków, który stał się nieodzownym elementem wyglądu blokowisk w latach '90. Obecnie w budynkach po termomodernizacji, instalowanie anten na elewacji budynku jest często zabronione przez spółdzielnie.


Indywidualna instalacja antenowaEdytuj

 
Instalacja antenowa do odbioru radia i telewizji

W przypadku posiadania kilku odbiorników w budynku jednorodzinnym, buduje się instalacje indywidualne oparte o kilka anten, zwrotnice antenowe i wzmacniacze antenowe. Do tego miejsca instalacja budowana jest identycznie jak w instalacji zbiorczej. Rozprowadzenie sygnału odbywa się za pomocą szerokopasmowych rozdzielaczy do każdego odbiornika.

Ponieważ w Polsce przyjęto zakres III do emisji sygnału telewizyjnego DVB-T i radiofonii cyfrowej DAB+, następuje problem ze zsumowaniem sygnału z dwóch anten oraz rozdzieleniem sygnału na odbiorniki radiowe (FM/DAB) i telewizyjne. W przypadku instalacji indywidualnych, problem można rozwiązać poprzez wykonanie osobnego okablowania dla sygnału telewizyjnego i radiowego.

Korzystanie z kilku odbiorników telewizji satelitarnej możliwe jest przy zastosowaniu konwertera z dwoma lub czterema wyjściami LNB. Konwerter w technologii Unicable umożliwia rozprowadzenie sygnału do większej liczby odbiorników zgodnych z tym standardem w sieci opartej na jednym przewodzie z wykorzystaniem rozdzielaczy.


Instalacja systemu AZARTEdytuj

 
Antenowa instalacja zbiorcza, Niemcy

AZART, czyli Abonencki Zestaw Anten Radiowo-Telewizyjnych lub Abonencka Zbiorcza Antena Radiowo-Telewizyjna to system opracowany pod koniec lat '60 przez Gdańskie Zakłady Teletechniczne (TELKOM-TELMOR)[2].

AZART zdobył dużą popularność i był silnie rozwijany pod koniec XX wieku. Na dachu budynku montowano instalację antenową do odbioru programów TVP1 i TVP2 (później regionalnych TVP i prywatnych), nadawanych w paśmie VHF lub UHF, oraz radia UKF z lokalnych nadajników. Sygnał był wzmacniany, w większości przypadków przenoszony na częstotliwości pasma VHF oraz rozprowadzany do gniazd antenowych w mieszkaniach.

Zestaw antenowy składał się z:[3]

  • Masztu zakończonego głowicą DSK (anteną na zakres 0.15–26 MHz) z anteną prętową o długości ok. 3 m, zawierającą wewnątrz zwrotnicę dla anteny UKF[4], przez instalatorów często myloną z piorunochronem.
  • Anteny dla zakresu UKF (OIRT).
  • Anteny dla zakresu I TV.
  • Anteny dla zakresu III TV.
  • Anteny dla zakresu IV-V TV (od połowy lat '70).

Sygnał z anten przechodził przez stację składającą się ze zwrotnic antenowych, wzmacniaczy kanałowych oraz konwerterów (z pasma III na I, w późniejszym okresie z pasma IV-V na III) pozwalających na odbiór telewizji przez starsze typy odbiorników. Stąd zsumowany sygnał ze wszystkich anten rozprowadzany był tylko jednym przewodem.

Sieć odbiorcza składała się z przewodu koncentrycznego i szeregowo połączonych gniazd abonenckich, w których znajdował się prosty układ dopasowujący (sprzęgacz oporowy). Abonent podłączał odbiornik telewizyjny za pośrednictwem tzw. sznura telewizyjnego (symetryzatora 75Ω do 300Ω) i odbiornik radiowy za pośrednictwem tzw. sznura radiowego (będącego zwrotnicą dla sygnałów DSK i UKF oraz symetryzatorem).

W nowszej wersji systemu AZART usunięto układ dopasowujący z gniazd abonenckich i umieszczono zwrotnice w specjalnych wtykach abonenckich, w wyniku czego system charakteryzował się szeregiem wad doprowadzających do nieprawidłowej pracy instalacji[5].

Po pojawieniu się telewizji kablowych na przełomie lat '80 i '90, w przypadku wielu instalacji tego typu zaprzestano ich konserwacji. Obecnie są one w złym stanie technicznym lub zostały zlikwidowane. W innych przypadkach sieci AZART-u zostały podłączone do infrastruktury operatorów kablowych i udostępniono w nich pakiety zawierające kanały, które można odebrać za pomocą telewizji naziemnej.

Instalacja multiswitchowaEdytuj

 
Multiswitch telewizji satelitarnej (odbiór 1 satelity, 15 odbiorców)

Współczesne instalacje zbiorcze buduje się w oparciu o multiswitche, które umożliwiają rozprowadzenie sygnału telewizji satelitarnej. Ponieważ każdy tuner satelitarny wykorzystuje napięcie i sygnał 22 kHz do przełączania polaryzacji i pasma[6], nie jest możliwe bezpośrednie połączenie dwóch tunerów satelitarnych do jednej anteny satelitarnej. W tym celu stosuje się multiswitch przełączający każdy odbiornik pomiędzy cztery sygnały z anteny satelitarnej, lub pomiędzy osiem sygnałów w instalacji z dwoma antenami satelitarnymi.

Niewątpliwą zaletą instalacji multiswitchowej jest możliwość rozprowadzania sygnału z anten telewizyjnych i radiowych za pośrednictwem wspólnego przewodu. Rozdzielenie sygnałów R, TV, SAT odbywa się w gnieździe abonenckim. Każde gniazdo abonenckie jest połączone z multiswitchem osobnym przewodem.

Bardziej zaawansowane instalacje zbiorcze mogą być wyposażone w modulatory analogowe i cyfrowe (tzw. stacje czołowe), umożliwiając odbiór dodatkowych programów telewizyjnych lub odbiór przez starsze typy odbiorników telewizyjnych.

Wadą systemu jest wyższy nakład inwestycyjny, stopień skomplikowania oraz koszty związane z eksploatacją i konserwacją. W przeciwieństwie do systemu AZART, obecnie nie przesyła się już sygnałów radiofonii emitowanej na falach długich, średnich i krótkich.

PrzypisyEdytuj

  1. Zbiorowe anteny telewizyjne. „Radioamator i Krótkofalowiec”. 2/1963. 
  2. Anteny do zbiorowego odbioru radiofonii i telewizji. „Radioamator i Krótkofalowiec”. 1/1968. 
  3. Zdjęcia zestawów antenowych AZART. [dostęp 2021-02-10].
  4. Janusz Bator: Odbiór TV anteny i instalacje antenowe. Wydawnictwa Komunikacji i Łączności.
  5. Opis systemu AZART. [dostęp 2021-02-10].
  6. Patrz: Konwerter satelitarny