A mari usque ad mare

A mari usque ad mare (łac. od morza do morza) – łacińskie wyrażenie zaczerpnięte z psalmu 72,8: Et dominabitur a mari usque ad mare et a flumine usque ad terminos orbis terrarum[1], w tłumaczeniu na polski: I panować będzie od morza do morza, od Rzeki aż po krańce ziemi[2]. W przekładzie angielskim (KJB) werset brzmi: He shall have dominion also from sea to sea, and from the river unto the ends of the earth[3].

Psalm 72 w Psałterzu floriańskim. W połowie prawej kolumny wiersz 8

BibliaEdytuj

Psalm 72 jest ostatnim psalmem drugiej części Księgi Psalmów. Przypisany Salomonowi, opisuje królestwo Mesjasza, któremu będzie poddany cały świat. Jego panowanie będzie się rozciągało od morza do morza i będzie trwało wiecznie jak słońce, jak księżyc po wszystkie pokolenia. Będzie to czas zwycięstwa nad złem, miłosierdzia i obfitości.

Motto KanadyEdytuj

 
Herb Kanady

Wyrażenie A mari usque ad mare jest dewizą Kanady. Nawiązuje do rozległego terytorium państwa, które rozciąga się od morza do morza - od Atlantyku po Pacyfik. Pierwsze odnotowane użycie tego zwrotu w kontekście Kanady wiąże się z osobą Samuela Leonarda Tilley. Ten polityk z Nowego Brunszwiku zaproponował użycie terminu dominion na określenie Kanady jako całości w uchwalonej w 1867 r. Ustawie o Brytyjskiej Ameryce Północnej (British North America Act)[4]. Geograficznie Kanada będzie się rozciągać od oceanu do oceanu dopiero od 1871 po przyłączeniu się do Konfederacji Kolumbii Brytyjskiej.

Po raz kolejny a mari usque ad mare pojawia się w przepowiadaniu Georga Monro Granta, sekretarza Sandforda Fleminga i duchownego prezbiteriańskiego. W 1873 wydał książkę Ocean to Ocean[5] będącą opisem jego podróży przez kraj. Jego prawnuk Michael Ignatieff w swojej książce True patriot love: four generations in search of Canada sugeruje, że Grant używał tego zwrotu, wspierając narodowy wysiłek budowy Kanadyjskiej Kolei Pacyficznej[6].

Po raz pierwszy oficjalnie motto zostało użyte w 1906 r. Wygrawerowano je na głowicy buławy Zgromadzenia Legislacyjnego nowo powstałej prowincji Saskatchewan. Tu prawdopodobnie poznał je Joseph Pope, ówczesny podsekretarz stanu. W 1919 został członkiem czteroosobowego komitetu powołanego przez rząd federalny w celu opracowania nowego projektu godła państwowego. Przyjęto jego propozycję motta, które zostało wkomponowane w godło[7]. 21 kwietnia 1921 r. projekt został zatwierdzony przez Gabinet Ministrów, a 21 listopada przez króla Jerzego V w królewskiej proklamacji. W takiej formie jako część godła - motto możemy znaleźć dziś na oficjalnych dokumentach państwowych, banknotach czy okładce paszportu.

W 2006 z okazji setnej rocznicy pierwszego oficjalnego użycia motta przywódcy trzech północnych terytoriów Kanady (Jukon, Terytoria Północno-Zachodnie i Nunavut) wezwali do jego zmiany, by uwzględnić trzeci akwen, z którym sąsiaduje Kanada - Ocean Arktyczny[8]. Zasugerowano dwie wersje: A mari ad mare ad mare (od morza do morza do morza)[4][9] i A mari usque ad maria (od morza do mórz). Choć do dziś (luty 2022) motto nie zostało zmienione, często jest używane w rozszerzonej formie w języku codziennym.

PolskaEdytuj

O obecności dewizy a mari usque ad mare w Polsce możemy mówić w dwudziestoleciu międzywojennym. Przyjęła wówczas postać doktryny Międzymorza forsowanej przez Józefa Piłsudskiego. Współczesnym spadkobiercą tej idei jest międzynarodowa inicjatywa gospodarczo-polityczna Trójmorze.

 
Fasada Uniwersytetu w Nicei

Uniwersytet w NiceiEdytuj

Na fasadzie Śródziemnomorskiego Centrum Uniwersyteckiego (Centre universitaire méditerranéen, CUM) widnieje inskrypcja DOMINABITVR A MARI VSQVE AD MARE[10].

Linki zewnętrzneEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. LIBER PSALMORUM - Nova Vulgata, Vetus Testamentum, vatican.va [dostęp 2022-02-07].
  2. Biblia Tysiąclecia - Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu - Ps 72, biblia.deon.pl [dostęp 2022-02-07].
  3. PSALMS CHAPTER 72 KJV, kingjamesbibleonline.org [dostęp 2022-02-07] (ang.).
  4. a b A Mari usque ad Mare | The Canadian Encyclopedia, thecanadianencyclopedia.ca [dostęp 2022-02-07].
  5. George Monro Grant (1835-1902) – Ocean to Ocean, rct.uk [dostęp 2022-02-07] (ang.).
  6. Michael Ignatieff, True Patriot Love: Four Generations In Search Of Canada, Viking, 2009, ISBN 978-0-670-06972-9.
  7. Canadian Heritage, Official symbols of Canada, canada.ca, 14 grudnia 2017 [dostęp 2022-02-07].
  8. Time to herald our northern coast?, „The Toronto Star”, 28 października 2007, ISSN 0319-0781 [dostęp 2022-02-07] (ang.).
  9. 'To sea' or not 'to sea': that is the question, web.archive.org, 12 listopada 2006 [dostęp 2022-02-07] [zarchiwizowane z adresu 2006-11-12].
  10. Google Maps, Google Maps [dostęp 2022-02-07].