Abdyl Frashëri

Abdyl Frashëri turec. Fraşereli Abdül Bey (ur. 9 sierpnia 1839 we wsi Frashër, okręg Gjirokastra – zm. 23 października 1892 w Stambule[1]) – albański dziennikarz, urzędnik i działacz narodowy.

Abdyl Frashëri
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia

9 sierpnia 1839
Frashër

Data i miejsce śmierci

23 października 1892
Stambuł

Zawód, zajęcie

urzędnik, dziennikarz

Dom rodzinny Abdyla Frashëriego

ŻyciorysEdytuj

Był najstarszym synem Halida Frashëriego i Emine Mirahori, starszy bratem Naima i Samiego. W 1865 po śmierci rodziców przeniósł się wraz z braćmi do Janiny, gdzie uczył się w greckojęzycznym szkole Zosimaia. Po ukończeniu szkoły zajmował się handlem. W 1877 otrzymał pracę w administracji osmańskiej, obejmując urząd szefa urzędu celnego w Janinie. W 1877 został wybrany deputowanym Janiny do parlamentu osmańskiego. Uczestniczył w dziesięciu posiedzeniach parlamentu (14-30 stycznia 1878)[1].

W grudniu 1877 należał do grona założycieli Komitetu Centralnego Obrony Praw Ludu Albańskiego (Komitet Qendror për mbrojtjen e të drejtave të kombësise shqiptare). Organizacja powstała w Stambule i domagała się autonomii dla Albańczyków zamieszkujących Imperium Osmańskie. Po podpisaniu traktatu w San Stefano, decydującego o podziale ziem zamieszkałych przez Albańczyków pomiędzy państwa bałkańskie Abdyl Frasheri opublikował szereg artykułów w prasie greckiej i tureckiej, dotyczących problemu Albańczyków.

Należał do grona twórców Ligi Prizreńskiej i przywódcą grupy toskijskiej w jej składzie[2]. Obrady delegatów albańskich, zebranych 10 czerwca 1878 w meczecie Bajrak w Prizrenie otworzyło przemówienie Abdyla Frashëriego jako delegata Albańczyków ze Stambułu. W 1879 jako przedstawiciel Ligi, Frashëri podróżował do Berlina, Paryża, Wiednia i Rzymu, przekonując do idei albańskiej autonomii. W grudniu 1880, z jego inicjatywy utworzono w Prizrenie Rząd Tymczasowy (Kuverne e përdorme). Po upadku Ligi w 1881 próbował przedostać się do Europy Zachodniej, ale został schwytany przez patrol turecki w okolicach Elbasanu i postawiony przed sądem specjalnym[1]. Skazany na dożywocie odbywał karę w twierdzy w Prizrenie, a następnie w Balıkesirze. W 1885 z powodu złego stanu zdrowia zwolniony z więzienia. Ostatnie lata życia spędził w Stambule, gdzie działał w radzie miasta. W 1890 skierował list do premiera Włoch, Francesco Crispiego, apelując o utworzenie autonomicznej Albanii, na czele której miał stanąć książę pochodzenia albańskiego.

Zmarł w roku 1892. W roku 1978, w stulecie powstania Ligi Prizreńskiej, jego doczesne szczątki przeniesiono do Tirany i pochowano w parku nad Jeziorem Tirańskim. Imię Abdyla Frasheriego noszą ulice w Tiranie, Durrësie, Pogradecu i w Peshkopii.

Był żonaty (żona Ballkëze Frashëri), miał sześcioro dzieci.

PrzypisyEdytuj

  1. a b c Kastriot Bezati, Abdyl Frasheri arkitekti dhe ideologu i nje Shqiperie te pavarur dhe te bashkuar. = 2017-04-29, telegraf.al, 21 października 2012 (serb.).
  2. Gazmend Shpuza. AKTET THEMELUESE TË LIDHJES SHQIPTARE TË PRIZRENIT (15-17 QERSHOR 1878). „Studia Albanica”. 36, s. 219, 2006. 

BibliografiaEdytuj

  • Robert Elsie: A Biographical Dictionary of Albanian History. I.B. Tauris: 2013, s. 147-148. ISBN 978-1-78076-431-3.
  • Kristo Frashëri: Abdyl Frashëri 1839-1892. Tirana: 1984. (alb.).