Otwórz menu główne

Acetylocholina

związek chemiczny

Acetylocholina, AChorganiczny związek chemiczny, ester kwasu octowego i choliny. Jest neuroprzekaźnikiem syntetyzowanym w neuronach cholinergicznych. Występuje w: połączeniach nerwowo-mięśniowych, synapsach przedzwojowych układu współczulnego, zakończeniach zazwojowych układu przywspółczulnego, a także w różnych strukturach mózgowia[4][5].

Acetylocholina
Niepodpisana grafika związku chemicznego; prawdopodobnie struktura chemiczna bądź trójwymiarowy model cząsteczki Niepodpisana grafika związku chemicznego; prawdopodobnie struktura chemiczna bądź trójwymiarowy model cząsteczki
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny C7H16NO2
Masa molowa 146,21 g/mol
Identyfikacja
Numer CAS 51-84-3
2260-50-6 (jodek)
52978-03-7
56-13-3
60-31-1 (chlorek)
66-23-9 (bromek)
7632-27-1
77822-10-7
78213-25-9
927-86-6 (nadchloran)
PubChem 187[2]
DrugBank DB03128[3]
Klasyfikacja medyczna
ATC S01 EB09

Istnieją dwa typy receptorów cholinergicznych:

  • nikotynowe[4][5] – wbudowane w błonę komórki zwoju autonomicznego;
  • muskarynowe[4][5] – występujące w synapsach obwodowych zakończeń przywspółczulnych, wbudowane w błonę komórki efektorowej.

DziałanieEdytuj

Acetylocholina pobudza mięśnie szkieletowe. Powoduje także rozszerzenie naczyń krwionośnych, przez co obniża ciśnienie tętnicze krwi. Jednocześnie zmniejsza częstość akcji serca oraz siłę jego skurczu. Powoduje także skurcze mięśni gładkich: oskrzeli, jelit (przez co pobudza ich perystaltykę) oraz pęcherza moczowego. Oprócz tego powoduje zwężenie źrenic oraz pobudza funkcje wydzielnicze gruczołów[4][5].

Pomimo tego, acetylocholina nie ma jednak obecnie zastosowania leczniczego, ze względu na krótkie działanie. Ulega ona bowiem bardzo szybko hydrolizie (katalizowanej przez acetylocholinoesterazę) do choliny i kwasu octowego[4][5].

Cholina ulega estryfikacji, to znaczy przyłączeniu reszty kwasu octowego do acetylocholiny przy udziale acetylotransferazy cholinowej. Powstała acetylocholina jest uwalniana z zakończeń presynaptycznych do przestrzeni synaptycznej przez dopływające impulsy nerwowe, a część jej jest magazynowana w ziarnistościach neuronów. Po wydzieleniu z zakończeń presynaptycznych acetylocholina działa na receptory znajdujące się w zakończeniach postsynaptycznych i jest bardzo szybko rozkładana przez acetylocholinoesterazę.

Jest to jedyny mechanizm unieczynniania acetylocholiny. Szybkość syntezy acetylocholiny zależy od stężenia choliny oraz acetylocholiny w neuronie. Związki fosforoorganiczne (sarin, soman) mają zdolność do inhibicji acetylocholinoesterazy, co warunkuje ich toksyczność.

PrzypisyEdytuj

  1. Polskie Towarzystwo Farmaceutyczne: Farmakopea Polska IX. Warszawa: Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, 2011, s. 4574. ISBN 978-8388157-77-6.
  2. Acetylocholina (CID: 187) (ang.) w bazie PubChem, United States National Library of Medicine.
  3. Acetylocholina (DB03128) – informacje o substancji aktywnej (ang.). DrugBank.
  4. a b c d e Wielka encyklopedia zdrowia. Wojciech Twardosz (red.). T. I: Ab–Az. Poznań: Wydawnictwo HORYZONT, 2002, s. 12–13. ISBN 83-89242-01-X.
  5. a b c d e Mała encyklopedia medycyny. Wyd. IV. T. I: A–G. Warszawa: PWN, 1988, s. 11. ISBN 83-01-08835-4.